رفاعة بن حارث خزرجی انصاری
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. رفاعة بن حارث خزرجی انصاری از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: رفاعة بن حارث خزرجی انصاری در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
ابن سعد[۱] ابن عبدالبر[۲] و ابن حجر[۳] نقل کردهاند که ابن اسحاق در شمار حاضران در جنگ بدر، از بنیعفراء، رفاعة بن حارث بن رفاعه[۴]، یعنی برادر معاذ و معوض و عوف را نام برده است؛ اما واقدی و دیگران چنین فردی را از این خانواده نشناخته و بدری بودن او را انکار کردهاند[۵].
به نظر میرسد ابن اسحاق او را بدری نگفته و از یک سوء برداشت، چنین مطلبی به ابن اسحاق نسبت داده شده است. بنا بر چاپ موجود سیره ابن هشام[۶]، ابن اسحاق، آنجا که فهرست شرکتکنندگان در بدر را نام برده، از تیره بنیسواد، تنها از سه برادر (عوف، معاذ و معوض) فرزندان حارث بن رفاعة بن سواد یاد کرده و نامی از رفاعة بن حارث بن رفاعه نبرده است. ابن هشام ذیل این سه نام چنین افزوده است: «و یقال: رفاعة بن حارث بن سواد»[۷]. به نظر میرسد عبارت یاد شده سبب این اشتباه و برداشت شده که منظور آن بوده که از جمله حاضران در جنگ بدر، رفاعة بن حارث بن سواد نیز گفته شده است؛ در حالی که با اندکی تأمل و دقت کاملاً روشن میشود که منظور ابن هشام این بوده که بگوید آن سه برادر که فرزندان حارث بن رفاعة بن سواد بودند، نام پدرشان رفاعة بن حارث بن سواد نیز گفته شده است. شاهد سخن اینکه ابن هشام[۸] در بحث حاضران در پیمان عقبه دوم پس از شمردن این سه برادر به همین گونه که اینجا نام برده شد، باز برای تبیین نام پدرشان چنین افزوده که و «یقال: رفاعة بن حارث بن سواد». در اینجا بدیهی است که ابن اسحاق، واقدی و دیگر سیرهنویسان رفاعة بن حارث بن سواد را از حاضران در عقبه نام نبردهاند و منظور ابن هشام تنها توضیح و تبیین جابهجایی نام پدر این سه برادر بوده است. به هر حال، آنچه با توجه به چاپ موجود سیره ابن هشام مسلم است آن است که ابن اسحاق از فرد مورد بحث در شمار شرکتکنندگان در بدر نام نبرده است.[۹]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷۵.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۷۷.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۰۶.
- ↑ ادامه نسب: بن سواد بن مالک بن غنم بن مالک بن نجار خزرجی انصاری. گاه آنان را به جد مادریشان عفراء بنت عبید بن ثعلبه نسبت میدهند.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۲؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷۳-۳۷۵؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۷۸.
- ↑ ابن هشام، سیره النبویه، ج۲، ص۳۶۰.
- ↑ ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۳۶۰.
- ↑ ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۱۰۰.
- ↑ هدایتپناه، محمدرضا، مقاله «رفاعة بن حارث خزرجی انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۴۵-۳۴۶.