زفر بن زید بن حذیفه اسدی در تاریخ اسلامی

آشنایی اجمالی

نام پدرش در برخی منابع زید^[۱] و به اشتباه حارث^[۲] آمده است. وی از قبیله اسد بن خزیمة بن مدرکة بن الیاس بن مضر^[۳] و از بزرگانشان است^[۴]. همو بود که وقتی طلیحة بن خویلد ادعای پیامبری دروغین کرد بر اسلام خود استوار ماند و در اشعار ذیل قوم خود را نکوهش کرد:

لهفی علی اسد اضل سبیلهم

بعد النبی طلیحة الکذاب

یعنی: بر اسد خزیمه افسوس می‌خورم که پس از پیامبر(ص)، طلیحه کذاب گمراهشان کرد.

او در صفین (اگر اشعار ذیل را در صفین گفته باشد) از یاران امیرالمؤمنین(ع) بود و در اشعاری از آن حضرت به عنوان وصی پیامبر(ص) و نخستین مسلمان یاد کرده و علمای شیعه^[۵] به اشعار او استناد کرده‌اند^[۶]:

فحوطوا علیاً و انصروه فانه		وصی و فی الاسلام اول اول
و لن تخذلوه والحوادث جمة		فلیس لکم عن ارضکم متحول

سید محسن امین عاملی^[۷]، او را در شمار شیعیان نام برده و اشعار یادشده را آورده است. به طور دقیق معلوم نیست که این اشعار را در صفین سروده^[۸] یا پس از ماجرای سقیفه^[۹]. البته در وقعة صفین منقری چنین مطلبی یافت نشد.^[۱۰]

↑ سید مرتضی، الفصول المختاره، ص۲۷۱؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۱۹.
↑ ابن حاتم عاملی، الدر النظیم، ص۴۰۰؛ به احتمال با زفر بن حارث از یاران معاویه در صفین اشتباه شده است.
↑ سمعانی، الانساب، ج۱، ص۱۳۸.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۲۵.
↑ بیاضی، الصراط المستقیم، ج۱، ص۲۳۷؛ ابن حاتم عاملی، الدر النظیم، ص۴۰۰؛ ابن جبر، نهج الایمان، ص۱۷۱ و ۲۱۲؛ کراجکی، کنز الفوائد، ص۳۶؛ امینی، الغدیر، ج۳، ص۲۳۳.
↑ جاحظ، العثمانیه، ص۲۹۴؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۳، ص۲۲۲.
↑ سید محسن امین، اعیان الشیعه، ج۷، ص۶۱.
↑ مغنیه، الشیعة فی المیزان، ص۲۲.
↑ بنگرید: شیخ عباس قمی، بیت الاحزان، ص۶۸.
↑ هدایت‌پناه، محمدرضا، مقاله «زفر بن يزيد بن حذيفه اسدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۹۱-۳۹۲.