زیاد بن مطرف
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. زياد بن مطرف از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: زياد بن مطرف در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
طبری[۱] وی را از همدان، از قبیلههای ساکن در یمن میداند. در صحابی بودنش اختلاف است[۲]. ابن حجر[۳] در بخش اول الاصابه (صحابه) از وی یاد کرده و به نقل از صحابهنگاران متقدمی چون مُطَیّن (م۲۹۷)، باوردی (م ۳۰۱) و ابن شاهین[۴] زیاد را صحابی دانسته است، ولی میگوید: ابن منده[۵]، آن را صحیح نمیداند. چنانکه صحابهنگاران دیگر[۶] نیز ضمن تصریح به دیدگاه متقدمین نامبرده، صحابی بودن زیاد را رد کردهاند. تنها مدرک صحابی دانستن زیاد، روایتی است که بر پایه آن رسول خدا(ص) فرمود: «کسی که دوست دارد همچون من زندگی کند و بمیرد و در بهشت موعود پروردگارم داخل شود علی و ذریهاش را بعد از او ولی خود قرار دهد، آنان هرگز شما را از راه هدایت خارج نمیکنند و هرگز شما را به وادی ضلالت و گمراهی نمیکشانند»[۷]. البته بیشتر منابع، روایت پیش گفته را از زیاد به واسطه زید بن ارقم انصاری از رسول خدا(ص) نقل کردهاند[۸]. هر چند برخی منابع اهل سنت با تضعیف یحیی بن یعلی محاربی که در سند روایت است به حدیث خدشه وارد کردهاند[۹]، ولی حاکم نیشابوری[۱۰] سند آن را صحیح میداند و شماری از دانشمندان متأخر شیعی نیز به چند دلیل اشکال به سند روایت را ناشی از تعصبات مذهبی دانستهاند که بنا دارد احادیث وارد شده در فضل اهل بیت(ع) را رد کند، از جمله ابن ابیحاتم[۱۱] و ابن حبان[۱۲]، یحیی بن یعلی را در شمار ثقات آوردهاند و دیگر آنکه یحیی از شیوخ بخاری، مسلم و برخی دیگر از دانشمندان بزرگ اهل سنت بوده است. چنان که بخاری[۱۳] در باب غزوه حدیبیه و مسلم[۱۴] در باب حدود از طریق وی روایت نقل کردهاند[۱۵]. افزون بر اینها، هیثمی[۱۶] یحیی بن یعلی اسلمی را ضعیف دانسته در حالی که در سند روایت یحیی بن یعلی محاربی است و اینها دو نفرند که اسلمی ضعیف و محاربی ثقه است[۱۷].[۱۸]
منابع
پانویس
- ↑ طبری، المنتخب من کتاب ذیل المذیل، ص۸۳.
- ↑ مغلطای، الإنابة إلی معرفة المختلف فیهم من الصحابه، ج۱، ص۲۳۲.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۸۵.
- ↑ ابوحفص عمر بن احمد، م ۳۸۵.
- ↑ ابوعبدالله محمد بن اسحاق اصفهانی، م ۳۹۵.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۱۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۴۰؛ ذهبی، تجرید اسماء الصحابه، ج۱، ص۱۹۶.
- ↑ صفّار قمی، بصائر الدرجات، ص۷۱؛ طبری، المنتخب من کتاب ذیل المذیل، ص۸۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۸۵.
- ↑ ر.ک: کوفی، ص۴۲۶؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۱۹۴؛ طوسی، الامالی، ص۴۹۳.
- ↑ هیثمی، مجمع الزوائد، ج۹، ص۱۰۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۸۵.
- ↑ حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۱۲۸.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۹، ص۱۹۷.
- ↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۹، ص۲۶۱.
- ↑ بخاری، صحیح البخاری، ج۵، ص۶۵.
- ↑ مسلم، صحیح مسلم، ج۵، ص۱۱۹.
- ↑ امین سید محسن، أعیان الشیعه، ج۱، ص۳۹۵؛ صافی گلپایگانی، مجموعه رسائل، ج۲، ص۷۰.
- ↑ هیثمـی، مجمع الزوائد، ج۹، ص۱۰۸.
- ↑ ر.ک: ذهبی، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج۴، ص۴۱۵؛ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۹، ص۱۹۷.
- ↑ بانشی، رحمتالله، مقاله «زياد بن مطرف»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۴۲۰.