زید غیر منسوب دیگر
آشنایی اجمالی
در میان صحابهنگاران تنها ابن حجر[۱] نام او را در شمار صحابه آورده است؛ مستند وی نقل خبری از عبدالله بن بریده از سوی ابن ابیشیبه است. عبدالله در این خبر میگوید: در روز جنگ حنین (سال هشتم) همه مسلمانان به جز شخصی به نام زید فرار کردند. پیامبر(ص) به زید، که افسار استر خاکستری رنگ حضرت را در اختیار داشت، دستور داد مردم را دعوت به مقاومت کند؛ در اثر فریادهای زید، هزار نفر از مسلمانان در حالی که غلاف شمشیرهایشان را شکسته بودند، برگشتند و سرانجام مسلمانان پیروز شدند[۲].
صرف نظر از داستانی بودن این خبر، از آنجا که این گزارش برخلاف نقل دیگر منابع، از مقاومت تنها یک صحابی ناشناخته خبر میدهد، ما نمیتوانیم این گزارش را قبول و بر مبنای آن بر وجود صحابهای به نام زید حکم کنیم. توضیح اینکه در بیشتر منابع تاریخی[۳] پایداری شماری از اصحاب، چون امام علی(ع)، عباس بن عبدالمطلب، اسامة بن زید و... ثبت شده است. مطلب دیگر اینکه، بیشتر منابع شخصی را که با فریادهای بلند خود، سبب شد مسلمانان به میدان جنگ برگردند عباس، عموی پیامبر(ص)[۴] و شخصی را که افسار استر رسول خدا(ص) را نگه داشته بود، ابوسفیان بن حارث بن عبدالمطلب، پسرعموی پیامبر(ص) آوردهاند[۵]. در مجموع به نظر میرسد، این خبر در تلاش برای پنهان کردن فضایل امیرمؤمنان علی(ع) و بنیهاشم جعل شده باشد.[۶]
منابع
پانویس
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۱۸.
- ↑ ابن ابیشیبه، المصنف، ج۸، ص۵۵۲؛ متقی هندی، کنزالعمال، ج۱۰، ص۵۴۰.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۰۰؛ ابن هشام، السیره النبویه، ج۴، ص۸۵؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۴۶۳؛ طبری، تاریخ، ج۳، ص۷۴.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۳، ص۸۹۸؛ ابن هشام، السیره النبویه، ج۴، ص۸۷؛ طبری، تاریخ، ج۳، ص۷۵.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۰۰؛ ابن هشام، السیره النبویه، ج۴، ص۸۸؛ بخاری، صحیح بخاری، ج۴، ص۲۸؛ مسلم، صحیح مسلم، ج۵، ص۱۶۸.
- ↑ قلیچ، رسول، مقاله «زيد غير منسوب دیگر»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۴۵۹.