عزرائیل فرشته مرگ و تدبیر (مقاله)

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
عزرائیل فرشته مرگ و تدبیر
زبانفارسی
نویسندهخلیل منصوری
موضوع
مذهبشیعه
محل نشرقم، ایران
تاریخ نشرمرداد ۱۳۹۲
ناشر الکترونیکوبگاه سماموس

عزرائیل فرشته مرگ و تدبیر عنوان مقاله‌ای است که با زبان فارسی که به بررسی عزرائیل فرشته مرگ و تدبیر می‌پردازد. این مقالهٔ به قلم خلیل منصوری نگاشته شده و در (مرداد ۱۳۹۲) انتشار یافته است[۱].

چکیدهٔ مقاله

«عزرائیل» در آموزه‌های قرآنی با عنوان «ملک الموت» شناخته می‌شود و به‌عنوان یکی از فرشتگان مقرب الهی، نقشی فراتر از گرفتن جان انسان‌ها دارد. این مقاله به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد قرآنی، جایگاه عزرائیل، نقش او در قبض ارواح و تدبیر امور هستی، و تفاوت مواجهه او با مؤمنان و کافران را بررسی می‌کند. هرچند نام «عزرائیل» در متن قرآن نیامده، اما در روایات از او با القابی همچون «هادم اللذات» و «قابض الارواح» یاد شده است. عزرائیل علاوه بر مأموریت اصلی خود، در تدبیر امور جهان نیز مشارکت دارد و تحت اراده الهی، همراه با سایر فرشتگان، به انجام وظایف متعدد می‌پردازد.

بر اساس آیات قرآن، عزرائیل و فرشتگان دیگر، جان مؤمنان را با آرامش، مژده بهشت و سخنان محبت‌آمیز قبض می‌کنند، درحالی‌که جان کافران و ظالمان را با خشونت و عذاب می‌گیرند. این تفاوت در مواجهه، جلوه‌ای از عدالت الهی است. درعین‌حال، قرآن تأکید می‌کند که توفی انفس یا گرفتن کامل جان‌ها، در حقیقت از افعال الهی است و عزرائیل تنها واسطه این امر است.

مفهوم «توفی» در قرآن به معنای گرفتن جان به تمام و کمال است و با مفاهیمی مانند «فوت» که به نیستی اشاره دارد، تفاوت دارد. در این مقاله، به چهره‌های خلقی و امری موجودات پرداخته شده است؛ چهره خلقی هر موجود با مرگ از بین می‌رود، اما چهره امری و وجه الهی آن باقی می‌ماند. آیات قرآن از بقای وجه الهی به‌عنوان جنبه اصیل وجودی هر موجود یاد می‌کنند و این جنبه را فنا‌ناپذیر می‌دانند.

همچنین، نویسنده به مفهوم «صعق» یا بیهوشی پیش از قیامت اشاره کرده و توضیح می‌دهد که این حالت برای همه موجودات جز برخی از فرشتگان مقرب و اولیای الهی رخ می‌دهد. در نهایت، حتی عزرائیل نیز مرگ را تجربه کرده و به سوی خدا بازمی‌گردد. نویسنده با تحلیل آیات و روایات، مرگ را نه به‌عنوان نابودی، بلکه به‌عنوان انتقال به مرحله‌ای دیگر از حیات معرفی می‌کند که در آن، جنبه الهی و امری وجود همچنان باقی می‌ماند.

فهرست مقاله

دربارهٔ پدیدآورنده

خلیل منصوری
حجت الاسلام و المسلمین خلیل منصوری (متولد ۱۳۴۳ ش، رامسر)، تحصیلات حوزوی خود را در محضر اساتیدی همچون حضرات آیات: حسن حسن‌زاده آملی، محمد تقی بهجت و محمد فاضل لنکرانی پیگیری کرد. مدیریت اداره اطلاع‌رسانی سازمان حوزه‌ها و مدارس علمیه خارج از کشور، کارشناس پژوهش مرکز فرهنگ و معارف قرآن و تدریس دروس قرآنی و فقهی از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس در حوزه‏‌هاى علمیه و مراکز علمی در قم به راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌های دانشجویان نیز مشغول است و تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «عقد التامین فی الفقه الاسلامی»، «آیت عرفان»، «نشانه‌های بلوغ در قرآن»، «آیات عزت در سیمای حسین»، «فقه رسانه»، «فقه رسانه در اسلام»، «عرفان در قرآن»، «زندگی در برزخ»، «آتش در مدینه»، «روان‌شناسی و روان‌درمانی قرآنی» برخی از این آثار است.[۲]

پانویس

دریافت متن مقاله