فرهنگنامه تصوف و عرفان (کتاب)

فرهنگنامه تصوف و عرفان(مباحث، اعلام، اصطلاحات و تعبیرات)، مجموعه‌ای است دو جلدی که با زبان فارسی به بررسی مفاهیم، اصطلاحات و شخصیت‌های برجسته عرفان و تصوف ایرانی می‌پردازد. این مجموعه اثر محمد استعلامی می‌باشد و انتشارات فرهنگ معاصر نشر آن را به عهده داشته است.

فرهنگنامه تصوف و عرفان
(مباحث، اعلام، اصطلاحات و تعبیرات)
زبان	فارسی
نویسنده	محمد استعلامی
موضوع	تصوف عرفان
مذهب	شیعه
ناشر	انتشارات فرهنگ معاصر
تعداد جلد	۲
فهرست جلدها	جلد اول، جلد دوم
شابک	‏‫‭۹۷۸-۶۰۰-۱۰۵-۱۶۲-۳
شماره ملی	۵۵۹۱۵۶۴

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «این کتاب مرجعی تقریباً کامل است که درباره تصوف و عرفان و ادب صوفیانه ایران، کوشش کرده پاسخ درست پرسش‌‌ها را داشته باشد. وجه مشخصه این فرهنگ‌ نامه، که در حد یک دانشنامه و دائرة‌ المعارف نیز قابل توصیف است این امر است که ضمن شرح اصطلاحات، مقالات جامع و بسیطی در حوزه عرفان و تصوف را می‌ توان در میان بیش از ۳۵۰۰ مدخل آن پیدا کرد و خواند و با آراء و نظرات عرفای بزرگی چون ابوسعید ابوالخیر، بایزید بسطامی و... آشنا شد و نقد و بررسی جامعی را نیز به نظاره نشست و لذت برد. در متن این فرهنگ‌ نامه، تعریف واژگان و شرح مباحث گوناگون تصوف و عرفان آمده است؛ اما بیشتر محتوای این کتاب با صورت و سیرت کسانی ربط دارد که در شیوه زندگی و پوشش و رفتار، بیش و کم از دیگران متمایز‌اند و به آنها صوفی پشمینه‌ پوش گفته می‌ شود. بیش از نیمی از این فرهنگنامه، سرگذشت و شرح فشرده‌‌ای از اندیشه و تحلیل آثار نامداران تصوف و عرفان ایران است که تألیف این مقالات اعلام یکی از دشواری‌‌های کار بوده است که گاه جستجوی سابقه یک روایت یا درستی نسبت کتابی یا رساله‌ ای به یکی از آنها دیری زمان گرفته است».

دو جلد از این کتاب به چاپ رسیده است:

• فرهنگنامه تصوف و عرفان ج۱ (کتاب)؛
• فرهنگنامه تصوف و عرفان ج۲ (کتاب).

مباحث جلدهای کتاب

• فرهنگنامه تصوف و عرفان ج۱: جلد نخست این فرهنگنامه شامل مدخل‌هایی از حرف «آ» تا «د» است. در این جلد، اصطلاحات، مفاهیم، شخصیت‌ها و موضوعات مرتبط با تصوف و عرفان که با این حروف آغاز می‌شوند، بررسی و توضیح داده شده‌اند.
• فرهنگنامه تصوف و عرفان ج۲: جلد دوم این اثر، مدخل‌هایی از حرف «ذ» تا «ی» را در بر می‌گیرد. همچنین، این جلد شامل ادامه مباحث، اعلام، اصطلاحات و تعبیرات مرتبط با تصوف و عرفان است که با این حروف آغاز می‌شوند.

دربارهٔ پدیدآورنده

محمد استعلامی

آقای دکتر محمد استعلامی (متولد ۱۳۱۵ش، اراک)، تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران به اتمام رساند. معاونت آموزشی و پژوهشی دانشگاه الزهرا ، تالیف بخش‌هایی از لغت‌نامه دهخدا از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس دانشگاهی در دانشگاه‌های مختلفی از جمله دانشگاه نیویورک، دانشگاه مک‌گیل کانادا، دانشگاه مطالعات خارجی توکیو و دانشگاه کالیفرنیا تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «فرهنگ‌نامه تصوف و عرفان»، «شرح مثنوی معنوی»، «حدیث کرامت» و «غیرت حق، و غیرت مردان حق» برخی از این آثار است.