فرهنگنامه تصوف و عرفان ج۲ (کتاب)
| فرهنگنامه تصوف و عرفان (مباحث، اعلام، اصطلاحات و تعبیرات) | |
|---|---|
 | |
| از مجموعه | فرهنگنامه تصوف و عرفان |
| زبان | فارسی |
| نویسنده | محمد استعلامی |
| موضوع | |
| مذهب | شیعه |
| ناشر | انتشارات فرهنگ معاصر |
| محل نشر | تهران |
| سال نشر | ۱۳۹۹ ش |
| تعداد صفحه | ۱۸۸۸ |
| شابک | ۹۷۸-۶۰۰-۱۰۵-۱۶۲-۳۱-۳ |
| شماره ملی | ۵۵۹۱۵۶۴ |
این کتاب، جلد دوم از مجموعهٔ دو جلدی فرهنگنامه تصوف و عرفان است که با زبان فارسی به بررسی مفاهیم، اصطلاحات و شخصیتهای برجسته عرفان و تصوف ایرانی میپردازد. این مجموعه اثر محمد استعلامی میباشد و انتشارات فرهنگ معاصر نشر آن را به عهده داشته است[۱].
دربارهٔ کتاب
در معرفی این کتاب آمده است: «این کتاب مرجعی تقریباً کامل است که درباره تصوف و عرفان و ادب صوفیانه ایران، کوشش کرده پاسخ درست پرسشها را داشته باشد. وجه مشخصه این فرهنگ نامه، که در حد یک دانشنامه و دائرة المعارف نیز قابل توصیف است این امر است که ضمن شرح اصطلاحات، مقالات جامع و بسیطی در حوزه عرفان و تصوف را می توان در میان بیش از ۳۵۰۰ مدخل آن پیدا کرد و خواند و با آراء و نظرات عرفای بزرگی چون ابوسعید ابوالخیر، بایزید بسطامی و... آشنا شد و نقد و بررسی جامعی را نیز به نظاره نشست و لذت برد. در متن این فرهنگ نامه، تعریف واژگان و شرح مباحث گوناگون تصوف و عرفان آمده است؛ اما بیشتر محتوای این کتاب با صورت و سیرت کسانی ربط دارد که در شیوه زندگی و پوشش و رفتار، بیش و کم از دیگران متمایزاند و به آنها صوفی پشمینه پوش گفته می شود. بیش از نیمی از این فرهنگنامه، سرگذشت و شرح فشرده ای از اندیشه و تحلیل آثار نامداران تصوف و عرفان ایران است که تألیف این مقالات اعلام یکی از دشواریهای کار بوده است که گاه جستجوی سابقه یک روایت یا درستی نسبت کتابی یا رساله ای به یکی از آنها دیری زمان گرفته است»[۲].
فهرست کتاب
ذ
ر
- رابعه عدویه
- راجی
- راز
- راه / ره
- رای قلبی ربی
- رب
- رباط / رباط ازل / رباط دودر
- رب / ربوبیت
- ربوبیت
- رجا / رجاء
- رجال الغیب
- رحمان
- رحمت
- رحمن
- رحمة للعالمین
- رخص / رخصت
- رزاق
- رزق / روزی
- رساله قشریه
- رسم
- رسولان ضمیر
- رش حق / رش نور
- رضا / رضاء
- رضیالدین علی لالا
- رعایت
- رعد
- رعونت نفس
- رفاعیه
- رقص
- رکنالدین مسعود شیرازی
- رکوه
- رمز
- رموز جام جم
- رند / رندی
- روح
- روح الامین
- روح القدس / روح قدسی
- روز اَلست
- روزبهان بقلی شیرازی / روزبهانیه
- روزه / صوم
- روزی
- روزی حکمت
- روم
- رویا / رویای صادقه
- رؤیت
- رویم
- رهبانیت / رهبت
- ریا / ریاء
- ریاضت / مجاهده
- ریتر هلموت
- رین
ز
- زاده ثانی
- زاری
- زانو / دبستان سر زانو
- زاویه
- زاهد
- زبور
- زخرف
- زرادخانه اولیا
- زرق
- زروان
- زرینکوب، عبدالحسین
- زکات / زکاه
- طکریای ملتانی
- زلزال
- زلف
- زله
- زمر
- زنار
- زنان صوفی
- زندقه / زندیق
- زهد
- زیرک / زیرکی
- ژندهپیل
- ژوکوفسکی، والنتین آلکسیویچ
س
- سابق / سابقه
- ساقی
- سالک / سلوک
- سالوس
- سائل
- سبأ / سبأ
- سبب / مسبب الاسباب
- سبحانی، ما اعظم شانی
- سبزواری، ملاهادی
- سبع هشتم
- سبق السبق
- سبق رحمت
- سپهسالار فریدون
- ستر
- ستون حنانه
- سجاده
- سجده
- سحر حلال
- سحور، سحوری
- سخا / سخاء / سخی
- سدرهالمنتهی
- سر
- سراج، ابونصر
- سرای مغان
- سرور
- سری سقطی
- سعادت / سعادت و شقاوت
- سعت / سعه القلب
- سعدالدین حموی / حمویه
- سعدالدین کاشغری
- سعد و نحس
- سعید
- سفر / آداب سفر
- سفره / آداب سفره
- سفیان ثوری
- سکر / سکر و صحو
- سکوت
- سکینه
- سلام / سلامت
- سلسلههای صوفیان
- سلطان / شاه
- سلطانعلی گنابادی
- سلطان ولد، بهاءالدین محمد
- سلمی، ابوعبدالرحمن
- سلوک
- سلیمان /سلیمان و جمشید
- سماع
- سمنون محب
- سنائی غزنوی
- سنت
- سنگ آتش
- سؤال
- سودا / سوداء
- سوفسطایی
- سویدا
- سه اقنوم
- سهر
- سهروردی، ابوالنجیب
- سهروردی، شهابالدین عمر
- سهروردی، شهابالدین یحیی
- سهروردی، ضیاءالدین / سهروردیه
- سهروردیه
- سهل بن عبدالله شوشتری / سهلیه
- سهل بن عطا
- سهلیه
- سیاریه
- سید علی همدانی
- سید محمد نوربخش
- سیر الی الله
- سیفالدین باخرزی
- سیمرغ / عنقا
ش
- شاذلیه
- شافعی مطلبی، محمد بن ادریس
- شاهد
- شاه داعی شیرازی
- شاه / سلطان
- شاه قاسم انوار
- شاه کرمانی
- شاه نعمتالله ولی
- شب / تعبیرهای شب
- شبان وادی آیمن
- شبستری، محمود
- شب قدر
- شبلی، ابوبکر
- شبویی، ابوعلی
- شجره /شجره مبارکه
- شد
- شراب / شرب
- شرح التعرف لمذهب التصوف
- شرح القلب
- شرح سطحیات
- شرع
- شرک
- شرم
- شریعت /شریعت و طریقت
- شطح / شطحیات
- شطح و طامات
- شعراء
- شعشعه
- شقاوت / شقی
- شقیق بلخی
- شکر
- شکوی الغریب
- شمس
- شمسالدین افلاکی
- شمسالدین بردسیری
- شمسالدین تبریزی
- شمس مغربی / شیرین مغربی
- شور
- شورا /شوری
- شوق
- شهادت
- شهر
- شهوت
- شهود
- شیخ
- شیخ اشراق
- شیخ جام
- شیخ صنعان
- شیخ مرید
- شیرین مغربی
- شیشه کبود
- شیطان
- شیمل، انماری
ص
- ص
- صائنالدین علی ترکه / اصفهانی
- صابر
- صاحب / تعبیرهای صاحب
- صادق، امام جعفربن محمد(ع)
- صاف / صافی
- صبر / صابر / صبار
- صبغه الله
- صحبت
- صحرا / تعبیرهای صحرا
- صحو / صحو و سکر
- صدر
- صدرالدین اشنوی / انشهی
- صدرالدین شیرازی
- صدرالدین قونوی/ قونیوی
- صدق
- صد میدان
- صدیق
- صدیق / صدیق اکبر
- صراط / صراط مستقیم
- صعقه
- صف
- صفا
- صفات/ صفات حق
- صفه الصفوه
- صفوهالصفا
- صفی الدین اردبیلی/ صفویان
- صفیر
- صفی علیشاه
- صقال روح
- صلات / صلاه
- صلاح
- صلاح الدین زرکوب
- صمت
- صمد / صمدیت
- صنع / صنع خدای
- صورت / صورت و معنی
- صوفی
- صوم
- صومعه
- صیقل ارواح / صقال روح
ض
ط
- طارق
- طارق / طارقه
- طاعت
- طاق و طرم
- طالب / طلب
- طالع / طوالع
- طامات / تامات
- طاووس الفقزاء
- طایر
- طبایع
- طبع
- طبقاتالصوفیه / الصوفیین
- طبیب / طبیب الهی / طبیبروح
- طرائق الحقایق
- طریق به حق
- طریقت / طریقت و شریعت
- طریقه رندی
- طعام
- طلاق
- طلب
- طلسم
- طلق نفسک
- طمانیه
- طمس
- طمطراق
- طمع
- طوراق
- طواسین
- طوالع
- طوبا / طوبی
- طور
- طور / طور سینا
- طوطی
- طوی
- طه
- طهارت / طهارت باطن
- طیش
- طیفور سقاء
- طیفوریان/ طیفوریه
- طیور عقول الهی
ظ
ع
- عادت
- عادیات
- عارض
- عارف
- عاریت / عاریه
- عاشق / عشق
- عافیت
- عاقل
- عالم / تعبیرهای عالم
- عالم
- عبادت
- عبادله / ترکیبهای عبد
- عباسه طوسی
- عبدالخالق غجدوانی
- عبدالرحمن اکاف
- عبدالرزاق صنعانی
- عبدالرزاق کاشانی
- عبدالصمد اصفهانی
- عبدالقادر گیلانی/ قادریه
- عبدالکریم جیلی (گیلانی)
- عبدالله انصاری
- عبدالله بن مبارک
- عبدالله بن منازل
- عبدالله بن خبیق
- عبس
- عبودیت
- عبوس زهد
- عبهر العاشقین
- عتبه بن الغلام
- عثمان رومی
- عجب / اعجاب
- عدل
- عدم / وجود و عدم
- عراقی، فخرالدین ابراهیم
- عرس
- عرش / کرسی
- عرض
- عرفان / تصوف و عرفان
- عروج
- عروه الوثقا
- عزالدین محمود کاشانی
- عزلت
- عزم
- عزیزالدین نسفی
- عزیز / عزیزان
- عزیمت
- عشره مبشره
- عشق / عاشق
- عصا
- عصر
- عصمت
- عطار نیشابوری، فریدالدین محمد
- عقبات / عقبه
- عقل / عاقل
- عقلاء مجانین
- عکس
- علاءالدوله سمنانی
- علق
- علم
- علمالیقین
- علی بن ابی طالب(ع)
- علی بن بزغش شیرازی
- علی بن بندار صیرفی
- علی بن سهل اصفهانی
- علی بن عثمان هجویری
- علیین / اعلی علیین
- عمرو بن عثمان مکی
- عمل/ اعمال
- عنایت
- عنقا / عنقاء / عنقاء مغرب
- عنکبوت
- عوارف المعارف
- عهد ازل / عهد الست
- عیار / عیاری
- عیان / معاینه
- عیسی بن مریم
- عیش / طیش و عیش
- عین
- عین القضاه همدانی
- عین الیقین
غ
- غاشیه
- غافل
- غایب
- غجدوانی، عبدالخالق
- غرامت
- غرانیق العلی
- غربت / غریب
- غزالی، ابوحامد محمد
- غزالی، احمد
- غضب
- غفلت / غافل
- غماز / غمازی
- غنا / غناء / غنی
- غوث / قطب
- غول و بیابان
- غیب
- غیبت
- غیر
- غیرت
- غین
ف
- فاتحه / فاتحه الکتاب
- فارس بغدادی / دینوری
- فاطر
- فالق الاصباح
- فانی
- فتح
- فتح
- فتح باب
- فتح موصلی
- فترت
- فتوت / فتوتنامه
- فتوح
- فتوحات مکیه
- فجر
- فخرالدین ابراهیم عراقی
- فرار
- فراست
- فراق / فرقت / هجران
- فردوس المرشدیه
- فرق
- فرقان
- فرقت
- فرقههای صوفیان
- فروزانفر، بدیع الزمان
- فرهنگ خسروانی
- فریدالدین عطار
- فریدالدین گنج شکر
- فریدون سپهسالار
- فسخ العزیم
- فصل / فصل و وصل
- فصلت
- فصوص الاداب
- فصوص الحکم
- فضل
- فضلالله استرابادی / حروفیه
- فضیل بن عیاض
- فطرت
- فعل حق
- فقر / فقیر
- فکر / فکرت
- فلسفه / فلسفی
- فلق
- فنا / فناء / فناء فی الله
- فیض
- فیل
- فی مقعد صدق
- فیه ما فی
ق
- ق (قاف)
- قاب قوسین
- قادریه
- قارعه
- قاسم انوار
- قاف / قاف تا قاف
- قال و قیل / قال و مقال / قیل و قال
- قبالا / کبالا
- قبض / قبض و بسط
- قدر
- قدر / قدری
- قدم / قدیم
- قراء سبعه
- قرآن
- قرب
- قریش
- قش و دش
- قشیری، ابوالقاسم
- قصاریه
- قصد
- قصص
- قضا / قضاء / قضا و قدر
- قطب / قطب الاقطاب
- قطبالدین بختیار کاکی
- قطبالدین حیدر زواجی / حیدری و نعمتی
- قطیعت
- قلب اعیان
- قلب / دل
- قلعه ذاتالصور
- قلم
- قلم
- قلندر / قلندری/ قلندریه
- قلندریات / سرودههای قلندری
- قمر
- قناعت / خرسندی
- قوال / قوالی
- قوتالقلوب
- قهر / قهر و لطف
- قیامت
- قیامه
- قیصری، محمد داوود
- قیل و قال
ک
- کارخانه / کارگاه
- کاشانی، عبدالرزاق
- کاشانی، عزالدین محمود
- کاشف الاسرار
- کافرون
- کاف و نون
- کامل
- کاهلی
- کبر
- کبراویه/ کبرویه
- کبریا / کبریاء
- کبریت احمر
- کتاب
- کتانی، ابوبکر
- کتمان سر
- کثرت / کثرت و وحدت
- کراما کاتبین / کرام الکاتبین
- کرامات / کرامت
- کرامیان
- کرسی
- کرکانی، ابوالقاسم
- کروبی / کروبیان
- کسب / گدایی
- کشف / مکاشفه
- کشف الاسرار
- کشف الحقایق
- کشف المحجوب
- کعبه
- کفر
- کلاه صوفیان
- کلک / کلک خیال انگیز / کلک صنع
- کلمه / کلمات الهیه
- کلمه التصوف
- کمال / کامل
- کنزالسالکین
- کن فکان / کن فیکون
- کوتهآستینان
- کوثر
- کورت
- کوی خرابات / کوی مغان / کوی میفروشان / کوی میکده
- کهف
- کیمیا
- کیمیای سعادت
گ
- گاو / گاو نفس
- گبر
- گدا / گدایی
- گربه روزهدار
- گرسنگی
- گل خواره / گلخواری
- گلشن راز
- گنجحضور
- گنج شکر، فریدالدین
- گنج مخفی
- گنجنامه
- گنوستیسیسم
- گوش
- گوگرد سرخ
- گیسودراز، محمد
ل
- لا
- لاابالی
- لا احب الافلین
- لا این
- لامکان
- لا و الا
- لاهوت / ملکوت / ناسوت
- لاهیجی شمسالدین محمد
- لایحه / لائحه
- لباس / لبس / لبس مرقع
- لجا
- لحظ / لحظه
- لطایف سبعه
- لطف
- لطیفه
- لعب باژگونه / لعب معکوس
- لقاءالله
- لقمان
- لقمان سرخسی
- لمع / کتاب اللمع
- لمعات
- لنگر
- لوامع و لوایح
- لوح / لوح محفوظ
- لولاک
- لهب
- لیل
- لیله القدر
م
- ماجرا / ماجری
- ما رمیت اذا رمیت
- مازاغ / مازاغ البصر
- ماسبق
- ماسینیون، لویی
- ماضی و مستقبل
- ماعون
- ما و من / من و ما
- مائده
- مبدا
- متشبهات
- مثنوی
- مجادله
- مجاهده
- مجانین عشق
- مجدالدین بغدادی
- مجذوب / مجذوب سالک
- مجرد
- مجمعالبحرین
- محادثه
- محاسبه / محاسبه نفس
- محاسبی، حارث بن اسد
- محاسبیه
- محاضره
- محب / محبت
- محبوب
- محجوب
- محراب
- محقق و مقلد
- محک
- محکمات
- محمد
- محمد بن اسلم طوسی
- محمد بن حسین ختلی
- محمد بن خفیف
- محمد بن سماک
- محمد بن سوار
- محمد بن سیرین
- محمد بن عبدالله(ص)
- محمد بن علی حکیم
- محمد بن فضل بلخی
- محمد بن منور
- محمد معشوق طوسی
- محمولان حق
- محنت
- محو / محو و اثبات
- محییالدین بن العربی
- مختارنامه
- مخلص / مخلص
- مدارا / مداراه
- مدام / مدامه
- مدثر
- مدعی
- مراه الحکما
- مرائی
- مراد
- مراقب / مراقبه
- مرتعش
- مرسلات
- مرشد
- مرشد کامل
- مرصاد العباد
- مرغ / مرغان حق
- مرقع / مرقعه
- مرگ / موت
- مروت
- مرید
- مریم
- مزدوجه / مزوجه
- مزمل
- مسافر و مقیم
- مسامره
- مسبب الاسباب
- مست / مستی
- مسخ
- مستملی بخارایی، ابوابراهیم
- مسلم بن حجاج بخاری
- مسیح / مسیحا
- مشاهده
- مشبهه
- مشتاق
- مشکوهالانوار
- مشیت
- مصباح الارواح
- مصباحالهدایه و مفتاحالکفایه
- مصطفی
- مصطلم
- مصیبتنامه
- مطففین
- مظفر حمدان
- مظهر
- معاد / قیامت
- معارج
- معارف
- معاش / معیشت
- معاملت / معامله
- معاینه
- معراج
- معرفت
- معروف کرخی
- معشوق طوسی
- معصوم علیشاه
- معنی / معنی و صورت
- معیشت
- معین، محمد
- معینالدین چشتی
- مغ، مغان
- مخبچه
- مقالات شمس تبریزی
- مقام / مقامات
- مقعد صدق
- مقلد و محقق
- مقیم و مسافر
- مکاشفه
- مکتوبات مولانا
- مکر
- ملاصدرا
- ملامت/ ملامتیان/ ملامتیه
- ملک
- ملک / عالم ملک
- ملکوت / عالم ملکوت
- ممتحنه
- ممشاد دینوری
- منازل السائرین
- منافق
- منافقون
- مناقب العارفین
- منجم
- منصور بن عمار
- منطقالطیر
- منطقالطیر
- من و ما / مایی و منی
- مواجید
- مواسات
- مواصلت
- موافقت
- موت / موت الابیض، موت الاسود
- موتو قبل ان تموتوا
- موحد
- موسی بن عمران
- موقن
- مولانا جلالالدین محمد
- مولویان/ درویشان مولوی
- مؤمن
- مؤمنون
- مؤیدالدین جندی
- مهجه القلب
- میبدی، ابوالفضل
- می/ میخانه / میفروش
- مینا / میناگری
ن
- نازعات
- ناس
- ناسوت
- ناکجا / ناکجاآباد
- نام میهن
- ناموس
- نام و ننگ
- نایب الصدر
- نبا
- نبوت / نبی
- نجم
- نجمالدین رازی
- نجمالدین کبری / صوفیان کبروی / کبرویه
- نجیبالدین علی بزغش شیرازی
- نحل
- نرد باژگونه
- نساء
- نسخ
- نسفی، عزیزالدین
- نصر
- نظامالدین اولیاء
- نظر
- نعل باژگونه / نعل معکوس
- نعمتالله ولی
- نعمتاللهیان / نعمتاللهیه
- نفاق / منافق
- نفحاتالانس
- نفحه / نفحات حق
- نفس / تعبیرهای نفس
- نفس
- نفی / نفی و اثبات
- نقباء
- نقشبندیان/ نقشبندیه
- نقش و نقاش
- نقطویان
- نقیب
- نماز / آداب نماز
- نمرود
- نمل
- نوح
- نوح
- نوح عیار
- نور / نور حق
- نور
- نورالدین اسفراینی
- نورالدین عبدالصمد اصفهانی / نطنزی
- نوربخش، جواد
- نوربخش، محمد / نوربخشیان، نوربخشیه
- نوم
- نهایات / نهایت
- نی
- نیاز / نیاز نیمه شب
- نیست / نیستی
- نیکلسن، رینولد الن
- نی و نیسان
و
- واجد
- واحد
- وادی / هفت وادی
- وادی ایمن
- وارد
- واصل
- واقع / واقعه
- واقعه
- وتد
- وجد / واجد / تواجد
- وجل
- وجود
- وحدت / وحدت و کثرت
- وحدت وجود
- وحی
- ورد
- ورع
- وصال / واصل / وصل / وصول
- وصل و فصل
- وضو / وضوء
- وطن / وطنات
- وقت
- ولایت / ولی
- ولدنامه
- ولی
- وهم
ه
- هاتف
- هاتف اصفهانی
- هجر/ هجران
- هجوم
- هجویری، علی بن عثمان
- هدایت
- هرمس
- هژده هزار عالم
- هست / هستی
- هشت بهشت / هشت جنت / هشت خلد
- هشیاری
- هفتاد و دو ملت
- هفت خط جام
- هفت سبع قرآن
- هفت شهر عشق
- هفصد پرده نور حق
- هفت مردان
- هفت وادی
- هفت وصله
- همایی، جلالالدین
- همت
- همدانی، خواجه یوسف
- همدانی، سید علی
- همزه
- هو / هو
- هوا / هوی
- هود
- هود
- هوشیاری
- هیبت / هیبت و انس
- هیمان
ی
دربارهٔ پدیدآورنده
