فرهنگنامه تصوف و عرفان ج۱ (کتاب)

این کتاب، جلد اول از مجموعهٔ دو جلدی فرهنگنامه تصوف و عرفان است که با زبان فارسی به بررسی مفاهیم، اصطلاحات و شخصیت‌های برجسته عرفان و تصوف ایرانی می‌پردازد. این مجموعه اثر محمد استعلامی می‌باشد و انتشارات فرهنگ معاصر نشر آن را به عهده داشته است[۱].

فرهنگنامه تصوف و عرفان
(مباحث، اعلام، اصطلاحات و تعبیرات)
از مجموعهفرهنگنامه تصوف و عرفان
زبانفارسی
نویسندهمحمد استعلامی
موضوع
مذهبشیعه
ناشرانتشارات فرهنگ معاصر
محل نشرتهران
سال نشر۱۳۹۹ ش
تعداد صفحه۹۲۲
شابک‏‫‭۹۷۸-۶۰۰-۱۰۵-۱۶۲-۳
شماره ملی۵۵۹۱۵۶۴

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «این کتاب مرجعی تقریباً کامل است که درباره تصوف و عرفان و ادب صوفیانه ایران، کوشش کرده پاسخ درست پرسش‌‌ها را داشته باشد. وجه مشخصه این فرهنگ‌ نامه، که در حد یک دانشنامه و دائرة‌ المعارف نیز قابل توصیف است این امر است که ضمن شرح اصطلاحات، مقالات جامع و بسیطی در حوزه عرفان و تصوف را می‌ توان در میان بیش از ۳۵۰۰ مدخل آن پیدا کرد و خواند و با آراء و نظرات عرفای بزرگی چون ابوسعید ابوالخیر، بایزید بسطامی و... آشنا شد و نقد و بررسی جامعی را نیز به نظاره نشست و لذت برد. در متن این فرهنگ‌ نامه، تعریف واژگان و شرح مباحث گوناگون تصوف و عرفان آمده است؛ اما بیشتر محتوای این کتاب با صورت و سیرت کسانی ربط دارد که در شیوه زندگی و پوشش و رفتار، بیش و کم از دیگران متمایز‌اند و به آنها صوفی پشمینه‌ پوش گفته می‌ شود. بیش از نیمی از این فرهنگنامه، سرگذشت و شرح فشرده‌ ای از اندیشه و تحلیل آثار نامداران تصوف و عرفان ایران است که تألیف این مقالات اعلام یکی از دشواری‌‌های کار بوده است که گاه جستجوی سابقه یک روایت یا درستی نسبت کتابی یا رساله‌ ای به یکی از آنها دیری زمان گرفته است»[۲].

فهرست کتاب

پیشگفتار مولف

مقدمه اول: زمینه‌های فکری، دینی، فلسفی و...

مقدمه دوم: منابع مطالعه در تصوف و عرفان

مقدمه سوم: گزارش کار و فهرست‌های منابع

  • ساختار و کاربرد این فرهنگ‌نامه
  • مآخذ فارسی و عربی
  • مآخذ در زبان‌های اروپایی

آ

ا، أ

ب

پ

  • پارسا / پارسایی
  • پارسا، خواجه محمد
  • پاره دوز / پاره دوزی
  • پاک باختن / پاک‌بازی
  • پای استدلالیان
  • پای‌بازی / پای‌کوبی
  • پای ماچان
  • پر جبرئیل
  • پرده
  • پرده اسرار
  • پرده پندار
  • پرده تقوا
  • پرده‌دار
  • پرده سماع
  • پرده غیب
  • پرده مطرب
  • پرگار
  • پشمینه‌پوش / پشمینه‌پوشی
  • پنج حس
  • پوریای ولی
  • پیر / آداب پیر و مرید
  • پیر ابوالفضل حسن
  • پیر پالان‌دوز
  • پیر پیمانه‌کش
  • پیر جمال اردستانی / پیر جمالیه
  • پیر مغان
  • پیر موسی
  • پیر میخانه
  • پیر می‌فروش / می‌فروشان
  • پیر میکده
  • پیر هرات
  • پیل و هندوستان

ت

ث

ج

چ

  • چار ارکان
  • چار اضداد
  • چار تکبیر
  • چار چوی بهشت
  • چارده روایت
  • چار خلط
  • چار طبع
  • چار عنصر
  • چارمیخ
  • چراغ
  • چراغ دهلی
  • چشتی / چشتیان/ چشتیه
  • چشتی، معین‌الدین
  • چشم
  • چشمه حیوان
  • چشمه خرابات
  • چلبی حسام‌الدین
  • چله / چله نشینی
  • چهار جوی بهشت
  • چهار تکبیر
  • چهار خلط / چهار طبع
  • چهارده روایت
  • چهار طبع
  • چهار عنصر
  • چهار مرغ خلیل
  • چهل تنان
  • چهل صباح / چهل صبح
  • چهل مردان / چهل تنان

ح

خ

د

دربارهٔ پدیدآورنده

 
محمد استعلامی
آقای دکتر محمد استعلامی (متولد ۱۳۱۵ش، اراک)، تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران به اتمام رساند. معاونت آموزشی و پژوهشی دانشگاه الزهرا ، تالیف بخش‌هایی از لغت‌نامه دهخدا از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس دانشگاهی در دانشگاه‌های مختلفی از جمله دانشگاه نیویورک، دانشگاه مک‌گیل کانادا، دانشگاه مطالعات خارجی توکیو و دانشگاه کالیفرنیا تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «فرهنگ‌نامه تصوف و عرفان»، «شرح مثنوی معنوی»، «حدیث کرامت» و «غیرت حق، و غیرت مردان حق» برخی از این آثار است.[۳]

کتاب‌های وابسته

پانویس