محمد بن عبدالله ازرقی
آشنایی اجمالی
ابوولید محمد بن عبدالله بن احمد ازرقی غسانی مکی. از زندگی وی آگاهی چندانی در دست نیست و شهرت او بیشتر به سبب گردآوری کتاب اخبار مکه است. وی در اصل یمنی بود[۱] و در قرن دوم در مکه به دنیا آمد[۲]. او افزون بر جدش، از کسانی چون محمد بن یحیی بن عمر عدنی[۳]، علی بن هارون بن مسلم عجلی و مهدی بن ابی مهدی که از شیوخ موثق مکه بودند، حدیث شنید[۴] و شمار فراوانی از روایات وی از آنان، در کتاب اخبار مکه آمده است. کسانی چون اسحاق بن احمد خزاعی و ابراهیم بن عبدالصمد هاشمی از او روایت کرده اند[۵]. ازرقی مورخ و سیره نویس بود[۶] و دارای آثار و تألیفاتی نیز بوده که مشهورترین آن، کتاب مذکور است. الندیم کتابش را بزرگ و با عنوان کتاب مکه و اخبارها و جبالها و اودیتها ذکر کرده[۷] و سمعانی وی را به سبب تصنیف کتابی چنین نیکو، ستوده است[۸]. تاریخ دقیق درگذشت او چندان روشن نیست. فاسی بنا بر اطلاعاتی که ازرقی از خلافتالمنتصر عباسی (۲۴۷ ـ ۲۴۸ﻫ) ذکر کرده و او را امیرالمؤمنین خوانده، به درستی حدس زده که دست کم تا سال ۲۴۸ه زنده بوده است[۹]. تاریخهای ۲۱۲، ۲۲۳ و ۲۴۴ه نیز به عنوان سال وفات وی اعلام شده است[۱۰].[۱۱].
جستارهای وابسته
منابع
- جمعی از پژوهشگران، فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱