رفع اختلاف مردم در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - 'فهم دین' به 'فهم دین'
جز (جایگزینی متن - ' ه. ق. ' به ' ه.ق. ') |
|||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
== پدیداری [[اختلاف در دین]] پس از [[بعثت]] [[انبیاء]] {{عم}} == | == پدیداری [[اختلاف در دین]] پس از [[بعثت]] [[انبیاء]] {{عم}} == | ||
* پس از [[ابلاغ شریعت]] توسّط [[رسولان الهی]] {{عم}} و اقبال [[مردم]] و [[ایمان آوردن]] به ایشان و نهایتاً استقرار [[شریعت الهی]] در [[جامعه]]، [[نزاع]] دومی در میان [[مردم]] به وجود میآید، که با [[نزاع]] اوّل که در مورد [[اصل دین]] بود، تفاوت مبنایی دارد؛ زیرا این [[نزاع]] در محتوای [[دین]] و برداشتها و قرائتهای مختلف از آن است. به طور خلاصه، ویژگیهای این [[نزاع]] عبارتند از: | * پس از [[ابلاغ شریعت]] توسّط [[رسولان الهی]] {{عم}} و اقبال [[مردم]] و [[ایمان آوردن]] به ایشان و نهایتاً استقرار [[شریعت الهی]] در [[جامعه]]، [[نزاع]] دومی در میان [[مردم]] به وجود میآید، که با [[نزاع]] اوّل که در مورد [[اصل دین]] بود، تفاوت مبنایی دارد؛ زیرا این [[نزاع]] در محتوای [[دین]] و برداشتها و قرائتهای مختلف از آن است. به طور خلاصه، ویژگیهای این [[نزاع]] عبارتند از: | ||
# [[نزاع]] بر سر [[فهم | # [[نزاع]] بر سر [[فهم دین]] و قرائتهای گوناگون از [[کتاب خدا]] و [[قوانین الهی]] و بیانات [[نبی اکرم]] {{صل}}، در [[تفسیر دین]] است{{متن قرآن|كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref> «مردم (در آغاز) امّتی یگانه بودند، (آنگاه به اختلاف پرداختند) پس خداوند پیامبران را مژدهآور و بیمدهنده برانگیخت و با آنان کتاب (آسمانی) را به حق فرو فرستاد تا میان مردم در آنچه اختلاف داشتند داوری کند و در آن جز کسانی که به آنها کتاب داده بودند، اختلاف نورزیدند (آن هم) پس از آنکه برهانهای روشن به آنان رسید (و) از سر افزونجویی که در میانشان بود؛ آنگاه خداوند به اراده خویش مؤمنان را در حقیقتی که در آن اختلاف داشتند رهنمون شد و خداوند هر که را بخواهد به راه راست رهنمایی میکند» سوره بقره، آیه ۲۱۳.</ref>. | ||
# این [[اختلاف]]، در [[درجه]] اوّل میان [[علمای دینی]] در برداشت از [[کتاب خدا]] و [[دین الهی]] است و پس از آنها به میان [[مردم]] کشیده میشود. مثلاً، [[اختلاف]] در عملکرد مقلِّدان، در بسیاری از موارد به [[دلیل]] [[اختلاف]] مقلَّدین و علمایی است که [[مراجع]] [[فکری]] آنها هستند. | # این [[اختلاف]]، در [[درجه]] اوّل میان [[علمای دینی]] در برداشت از [[کتاب خدا]] و [[دین الهی]] است و پس از آنها به میان [[مردم]] کشیده میشود. مثلاً، [[اختلاف]] در عملکرد مقلِّدان، در بسیاری از موارد به [[دلیل]] [[اختلاف]] مقلَّدین و علمایی است که [[مراجع]] [[فکری]] آنها هستند. | ||
# منشأ [[اختلاف]] بین [[مسلمین]]، در مواردی به [[هواهای نفسانی]]: {{متن قرآن| وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ}}<ref> «و در آن جز کسانی که به آنها کتاب داده بودند، اختلاف نورزیدند (آن هم) پس از آنکه برهانهای روشن به آنان رسید (و) از سر افزونجویی که در میانشان بود» سوره بقره، آیه ۲۱۳.</ref>. | # منشأ [[اختلاف]] بین [[مسلمین]]، در مواردی به [[هواهای نفسانی]]: {{متن قرآن| وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ}}<ref> «و در آن جز کسانی که به آنها کتاب داده بودند، اختلاف نورزیدند (آن هم) پس از آنکه برهانهای روشن به آنان رسید (و) از سر افزونجویی که در میانشان بود» سوره بقره، آیه ۲۱۳.</ref>. | ||
* و در موارد دیگر، به [[نقص]] در [[فهم | * و در موارد دیگر، به [[نقص]] در [[فهم دین]] و [[آگاهی]] نداشتن به [[کتاب خدا]] و [[تفسیر آیات]] [[الهی]] باز میگردد. بر این مبنا، منشأ بسیاری از [[اختلافات]] [[فکری]] [[علماء]]، برخاسته از [[درک]] ناقص آنان از [[دین]] است و نه [[هواهای نفسانی]]. بدین ترتیب، نمیتوان [[تقصیر]] را متوجّه [[انسانها]] دانست؛ بلکه ریشه چنین نقصی نیز به [[خداوند]] و [[حکمت الهی]] باز میگردد و بنا بر [[برهان لطف]]، این [[نقص]] فاعلی نیز باید از سوی [[خداوند]] برطرف شود. | ||
* در زمان [[حیات]] [[رسول اکرم]] {{صل}}، وجود [[شریف]] آن [[حضرت]] {{صل}}، [[مرجع]] حلّ [[اختلاف]] بین [[مسلمانان]] بود و سخن ایشان [[فصل الخطاب]] به شمار میآمد. حال سؤال این است که پس از [[رحلت رسول اکرم]] {{صل}}، [[تکلیف]] چنین امر مهمّی که با موضوع [[لطف الهی]] برای فراهم نمودن زمینه [[هدایت]] [[انسان]] عجین است، چه خواهد شد؟<ref>[[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۱، ص۴۰۱-۴۰۲.</ref>. | * در زمان [[حیات]] [[رسول اکرم]] {{صل}}، وجود [[شریف]] آن [[حضرت]] {{صل}}، [[مرجع]] حلّ [[اختلاف]] بین [[مسلمانان]] بود و سخن ایشان [[فصل الخطاب]] به شمار میآمد. حال سؤال این است که پس از [[رحلت رسول اکرم]] {{صل}}، [[تکلیف]] چنین امر مهمّی که با موضوع [[لطف الهی]] برای فراهم نمودن زمینه [[هدایت]] [[انسان]] عجین است، چه خواهد شد؟<ref>[[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۱، ص۴۰۱-۴۰۲.</ref>. | ||