الف باب: تفاوت میان نسخه‌ها

[[روایت]] الف باب که هنگام [[رحلت پیامبر اکرم]] {{صل}} به امیرالمؤمنین {{ع}} [[تعلیم]] داده شده، بیانگر این است که در این [[زمان]] کوتاه، هر باب از [[هزار باب]] اول‌، اصل یا مطلب [[جامع]] و کاملی را در بر می‌گیرد؛ به گونه‌ای‌ که‌ از‌ آن، [[هزار باب]] دیگر از [[علم]] می‌جوشد و [[علوم]] انتقالی همراه با تفصیل آن نبوده است. به بیان دیگر، [[لُب]] و جامع اصول<ref>مؤید این گفتار روایاتی است که در آن راوی از بهره‌مندی عامه از دانش‌ پیامبر سؤال‌ می‌کند و پیشوایان شیعه با تأیید کلی آن، به این تفاوت توجه می‌دهند که اصول‌ و مبانی‌ و فصل الخطاب دانش در نزد ایشان است و آنچه نزد دیگران است پراکنده و جزئی‌ از‌ دانش‌ پیامبر است؛ به عنوان نمونه، حضرت می‌فرماید: {{متن حدیث|عندنا‌ اهل البیت اصول العـلم و عـراه و ضیائه و اواخیه}}؛ ر.ک: بصائر الدرجات، باب نوزدهم، ص۳۶۳ و ۳۶۴؛ الاختصاص، ص۳۰۸.</ref> و سر شاخۀ علومی متعدد در [[اختیار]] [[امام علی]] {{ع}} قرار گرفته است؛ عناوین و موضوعاتی که هر یک، دارای فروعات گسترده‌ای است و هر‌ فرع‌ از فروعات آن شامل فروعات متعدد دیگری است<ref>شیخ صدوق، محمد بن علی، الخصال، ج۱، ص۱۲۱‌، ح۱۱۳‌.</ref>. این [[سخن]] با علوم مختلف کاملاً امکان‌پذیر است؛ چراکه مهم‌ترین‌ امر‌ در هر [[علمی]]، [[صادق بودن]] و [[حقیقت]] داشتن گزاره و موضوع ریشه‌ای آن و ترتب صحیح مطالب و عناوین بعدی بر آن است، از همین رو، در [[روایات]]، تعبیر مفتاح مطرح‌ شده‌ است‌. [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در این زمینه می‌ فرماید‌: "همانا در سینه من علم فشرده‌ای هست که [[رسول خدا]] به من آموخته‌ است‌. اگر‌ نگاهبانانی بیابم که به [[شایستگی]] از آن مخافظت کنند و همان‌گونه‌ که از من شنیده‌اند [[روایت]] کنند، بعض آن را به وی می‌سپارم که با همان اندک، علم زیادی‌ یاد‌ می‌گیرد‌. همانا علم کلید هر بابی است و هر بابی هزار باب دیگر‌ می‌گشاید"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ فِی صَدْرِی هَذَا لَعِلْماً جَمّاً عَلَّمَنِیهِ رَسُولُ اللَّهِ صلَوْ أَجِدُ لَهُ حَفَظَةً یَرْعَوْنَهُ حَقَّ رِعَایَتِهِ وَ یَرْوُونَهُ عَنِّی کَمَا یَسْمَعُونَهُ مِنِّی إِذاً أَوْدَعْتُهُمْ بَعْضَهُ فَیَعْلَمُ بِهِ کَثِیراً مِنَ الْعِلْمِ إِنَّ الْعِلْمَ مِفْتَاحُ کُلِّ بَابٍ وَ کُلُّ بَابٍ یَفْتَحُ أَلْفَ بَابٍ}}؛ بصائر الدرجات، ص۳۰۵، ح ۱۲؛ خصال، ج ۲، ص۶۴۶، ح ۲۹.</ref>.

# از نکات دیگری که روایات به آن اشاره نموده‌اند، آشکار شدن و [[ظهور]] تنها یک باب یا دو باب از آن ابواب است<ref> ابن‌بابویه، محمد بن علی، الأمالی، ص۶۴۵ و ۶۵۰؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ۳۰۷ و ۳۰۸.</ref>، این امر نیز دلیلی است بر گستردگی و [[عظمت]] این ابواب<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۹۷.</ref>. [[ابن عباس]] که [[راوی]] روایت "ألف باب" در چند مورد است<ref>نباطی، صراط المستقیم، ج۲، ص۱۵۱.</ref>، خود در [[عظمت]] این [[دانش]] و عجز نسبت به [[درک]] و [[فهم]] آن می‌گوید: {{عربی|"سَمِعْتُ مِنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ حَدِيثاً لَمْ أَدْرِ مَا وَجْهُهُ [وَ لَمْ أُنْكِرْهُ] سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَسَرَّ إِلَيَّ فِي مَرَضِهِ فَعَلَّمَنِي مِفْتَاحَ أَلْفِ بَابٍ مِنَ اَلْعِلْمِ يَفْتَحُ كُلُّ بَابٍ أَلْفَ بَابٍ"}}<ref>سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس، ص۸۰۱.</ref>.

[[رده:علم معصوم]]