←حسنه خدا
(←منابع) |
|||
| خط ۲۶۳: | خط ۲۶۳: | ||
===حسنه خدا=== | ===حسنه خدا=== | ||
خدای [[مهربان]] خاستگاه همه حسنات و خیر و [[نیکی]] در ذات اوست<ref>التبیان، ج ۳، ص۲۶۶؛ چهل حدیث، ص۶۰۰.</ref>، از این رو حسنات را در این [[جهان]] به رسم [[نعمت]]، [[رحمت]] یا [[پاداش]] در [[اختیار]] همگان مینهد؛ اما [[حسنات]] [[آخرتی]] را که [[خشنودی]] او و [[بهشت]] برین است<ref>تفسیر قرطبی، ج ۵، ص۲۸۵؛ البرهان، ج ۱، ص۴۳۴؛ اطیب البیان، ج ۲، ص۳۷۸ - ۳۷۹.</ref>، تنها در اختیار [[مؤمنان]] میگذارد و [[بندگان]] [[مؤمن]] از او [[حسنه]] [[دنیا]] و [[آخرت]] را با هم میخواهند: {{متن قرآن|وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِى ٱلدُّنْيَا حَسَنَةًۭ وَفِى ٱلْـَٔاخِرَةِ حَسَنَةًۭ وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ}}<ref>«و از ایشان کسانی هستند که میگویند: پروردگارا! در این جهان به ما نکویی بخش و در جهان واپسین هم نکویی ده و ما را از عذاب آتش نگاه دار» سوره بقره، آیه ۲۰۱.</ref><ref>[[زهرا محمودی|محمودی]] و [[زینب بهرامی|بهرامی]]، [[حسنه (مقاله)|مقاله «حسنه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۱، ص ۴۹.</ref> | خدای [[مهربان]] خاستگاه همه حسنات و خیر و [[نیکی]] در ذات اوست<ref>التبیان، ج ۳، ص۲۶۶؛ چهل حدیث، ص۶۰۰.</ref>، از این رو حسنات را در این [[جهان]] به رسم [[نعمت]]، [[رحمت]] یا [[پاداش]] در [[اختیار]] همگان مینهد؛ اما [[حسنات]] [[آخرتی]] را که [[خشنودی]] او و [[بهشت]] برین است<ref>تفسیر قرطبی، ج ۵، ص۲۸۵؛ البرهان، ج ۱، ص۴۳۴؛ اطیب البیان، ج ۲، ص۳۷۸ - ۳۷۹.</ref>، تنها در اختیار [[مؤمنان]] میگذارد و [[بندگان]] [[مؤمن]] از او [[حسنه]] [[دنیا]] و [[آخرت]] را با هم میخواهند: {{متن قرآن|وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِى ٱلدُّنْيَا حَسَنَةًۭ وَفِى ٱلْـَٔاخِرَةِ حَسَنَةًۭ وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ}}<ref>«و از ایشان کسانی هستند که میگویند: پروردگارا! در این جهان به ما نکویی بخش و در جهان واپسین هم نکویی ده و ما را از عذاب آتش نگاه دار» سوره بقره، آیه ۲۰۱.</ref>.<ref>[[زهرا محمودی|محمودی]] و [[زینب بهرامی|بهرامی]]، [[حسنه (مقاله)|مقاله «حسنه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۱، ص ۴۹.</ref> | ||
===حسنه [[دنیایی]]=== | |||
این حسنه، موارد مختلفی از فضل و [[نعمت خدا]] به [[بشر]] را فرامیگیرد. دستهای از [[آیات]] به شکلی عام، هرگونه [[نعمت]] و رخداد خوبی را حسنه نامیده و تأکید میکنند که همه پیشامدهای خوب از پیش خداست: {{متن قرآن|مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ}}<ref>«(ای آدمی!) هر نیکی به تو رسد از خداوند است و هر بدی به تو رسد از خود توست. و (ای محمّد!) ما تو را برای مردم، پیامبر فرستادهایم و خداوند، (شما را) گواه بس» سوره نساء، آیه ۷۹.</ref><ref>تفسیر سور آبادی، ج ۱، ص۴۴۴؛ تفسیر ثعلبی، ج ۳، ص۳۴۷.</ref> و پاره دیگری به قرینه [[سیاق]] یا [[روایات تفسیری]]، نوع مشخصی از پیشامدهای خوب را حسنه میخوانند؛ برای نمونه نعمت [[پیروزی]] [[مسلمانان]] در [[جنگ]] با [[کافران]] از مصادیق حسنه است: {{متن قرآن|إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ}}<ref>سوره آل عمران، آیه ۱۲۰.</ref>،<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۰، ص۱۴۵؛ المیزان، ج ۵، ص۸.</ref> چنان که [[روزی نیکو]]، پیروزی و ماندگاری [[نام نیک]]: {{متن قرآن|لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً}}<ref> سوره نحل، آیه ۴۱.</ref><ref>تفسیر قرطبی، ج ۱۰، ص۱۰۷؛ التفسیر الکبیر، ج ۲۰، ص۲۰۹.</ref>. و رفع هر گونه [[ناگواری]] در [[زندگی]]: {{متن قرآن|ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ}}<ref>سوره اعراف، آیه ۹۵.</ref>حسنه در این [[آیه]]، رفع دشواریهای زندگی و ظهور آسانی و [[فراوانی نعمت]] دانسته شده است<ref>تفسیر ثعلبی، ج ۴، ص۲۶۴؛ مجمعالبیان، ج ۴، ص۶۹۵.</ref>. این موارد، یادکرد [[حسنه]] با [[هدف]] بیان شیوههای [[آزمایش الهی]] بوده و شامل حسناتی میشود که کاربرد دوگانه خوب یا بد در [[زندگی]] دارند؛ مانند [[رفاه]]<ref>جامعالبیان، ج ۹، ص۷۱؛ التبیان، ۵، ص۲۰.</ref>، [[امنیت]]، [[قدرت]]<ref>تفسیر قمی، ج ۱، ص۲۴۶.</ref> و [[سلامتی جسم]]<ref>تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص۸۱۳؛ جوامع الجامع، ج ۱، ص۴۷۵؛ المحرر الوجیز، ج ۲، ص۴۶۰.</ref>. در دسته دیگری از [[آیات]]، حسنه، [[پاداش]] [[نیکیها]] یا [[الطاف]] خاص [[خدا]] به [[بندگان]] ویژهاش خوانده و تنها شامل نعمتهای [[معنوی]] میشود که کاربرد بد درباره آنها [[گمان]] نمیرود؛ یا نعمتهای مادیای که از روی پاداش ـ نه [[آزمایش]] ـ داده میشوند؛ مانند [[سلامت روح]] و نفس که از مصادیق حسنه در [[آیه]] ۱۰ زمر: {{متن قرآن|قُلْ يَـٰعِبَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ رَبَّكُمْ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ فِى هَـٰذِهِ ٱلدُّنْيَا حَسَنَةٌۭ وَأَرْضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةٌ إِنَّمَا يُوَفَّى ٱلصَّـٰبِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍۢ}}<ref>«بگو: ای بندگان من که ایمان آوردهاید، از پروردگارتان پروا کنید! برای کسانی که در این جهان، نیکی ورزند نیکی خواهد بود و زمین خداوند پهناور است؛ جز این نیست که پاداش شکیبایان را بیشمار، تمام دهند» سوره زمر، آیه ۱۰.</ref>؛ نیز {{متن قرآن|وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا۟ خَيْرًۭا لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ فِى هَـٰذِهِ ٱلدُّنْيَا حَسَنَةٌۭ وَلَدَارُ ٱلْـَٔاخِرَةِ خَيْرٌۭ وَلَنِعْمَ دَارُ ٱلْمُتَّقِينَ}}<ref>«و به پرهیزگاران میگویند: پروردگارتان چه فرو فرستاده است؟ میگویند نکویی را؛ برای آنان که در این جهان نیکی ورزیدهاند (پاداش)، نیکی است و به یقین سرای واپسین بهتر است و سرای پرهیزگاران نیکوست!» سوره نحل، آیه ۳۰.</ref> شمرده شده است<ref>جامعالبیان، ج ۲۳، ص۱۳۰؛ مجمع البیان، ج ۸، ص۷۶۷؛ المیزان، ج ۱۷، ص۲۴۳.</ref>، چنان که [[علم]]، [[عبادت]] و کلمه [[توحید]] از مصادیق [[حسنات]] معنوی یاد شدهاند<ref>جامعالبیان، ج ۲، ص۱۷۵؛ تفسیر سمعانی، ج ۴، ص۱۱۸.</ref>. در نمونه دیگری از همین دسته به اعطای حسنه به ابراهیم{{ع}} اشاره شده است: {{متن قرآن|إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِلَّهِ حَنِيفًا وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ * وَآتَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«به راستی ابراهیم (به تنهایی) امتی فروتن برای خداوند و درستآیین بود و از مشرکان نبود * و به او در این جهان نیکی دادیم و او در جهان واپسین از شایستگان است» سوره نحل، آیه ۱۲۰-۱۲۲.</ref> که به استناد [[سیاق آیه]] [[حسنه]] در این موارد تنها شامل [[الطاف]] خاص [[خدا]] به [[بندگان]] برگزیدهاش میشود، از این رو [[مفسران]]، مصادیقی نظیر یاد [[نیک]] ابراهیم{{ع}} در [[جهان]] یا ابراز [[محبت]] [[پیروان ادیان]] به ابراهیم{{ع}} را ذیل عنوان حسنه در این [[آیه]] شمردهاند<ref>مجمعالبیان، ج ۶، ص۶۰۳؛ زاد المسیر، ج ۲، ص۵۹۲.</ref>. برخورداری از برخی [[صفات نیک]] [[اخلاقی]] نیز نعمتی [[الهی]] و از مصادیق حسنه الهی است: {{متن قرآن|وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِى ٱلدُّنْيَا حَسَنَةًۭ وَفِى ٱلْـَٔاخِرَةِ حَسَنَةًۭ وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ}}<ref>«و از ایشان کسانی هستند که میگویند: پروردگارا! در این جهان به ما نکویی بخش و در جهان واپسین هم نکویی ده و ما را از عذاب آتش نگاه دار» سوره بقره، آیه ۲۰۱.</ref><ref>الکافی، ج ۵، ص۷۱؛ کنزالدقائق، ج ۲، ص۲۹۷.</ref> در برخی [[روایات]]، حسنه [[دنیایی]] بر [[همسر]] خوب هم تطبیق شده است<ref>مجمع البیان، ج ۲، ص۵۳۰؛ الصافی، ج ۱، ص۲۳۷.</ref>. افزون بر این، چیزهایی مانند فرزند [[صالح]] نیز از مصادیق [[حسنات الهی]] مذکور در [[قرآن]] شمرده شدهاند<ref>التفسیر الکبیر، ج ۵، ص۳۳۷.</ref>.<ref>[[زهرا محمودی|محمودی]] و [[زینب بهرامی|بهرامی]]، [[حسنه (مقاله)|مقاله «حسنه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۱، ص ۵۰.</ref> | |||
===حسنه [[آخرتی]]=== | |||
[[حسنات]] آخرتی، شامل پاداشهای مختلف خدا به مو ٔ نان است که [[بخشش گناهان]]<ref>جامعالبیان، ج ۹، ص۵۳؛ مجمع البیان، ج ۴، ص۷۴۷.</ref>، [[ثواب]]، [[کرامت]]<ref>تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص۸۱۳؛ روض الجنان، ج ۸، ص۴۲۵.</ref> و دیدار با خدا<ref>بیان السعاده، ج ۲، ص۲۱۰.</ref> مصادیق بارز آن هستند: {{متن قرآن|وَٱكْتُبْ لَنَا فِى هَـٰذِهِ ٱلدُّنْيَا حَسَنَةًۭ وَفِى ٱلْـَٔاخِرَةِ إِنَّا هُدْنَآ إِلَيْكَ قَالَ عَذَابِىٓ أُصِيبُ بِهِۦ مَنْ أَشَآءُ وَرَحْمَتِى وَسِعَتْ كُلَّ شَىْءٍۢ فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَيُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلَّذِينَ هُم بِـَٔايَـٰتِنَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«و در این جهان و در جهان واپسین برای ما نیکی مقرّر فرما که ما به سوی تو بازگشتهایم؛ فرمود: عذابم را به هر کس بخواهم میرسانم و بخشایشم همه چیز را فرا میگیرد و آن را به زودی برای آنان که پرهیزگاری میورزند و زکات میدهند و کسانی که به آیات ما ایمان دارند مقرّر میدارم» سوره اعراف، آیه ۱۵۶.</ref>.<ref>[[زهرا محمودی|محمودی]] و [[زینب بهرامی|بهرامی]]، [[حسنه (مقاله)|مقاله «حسنه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۱، ص ۵۱.</ref> | |||
==عوامل بهرهمندی از [[حسنه]] [[الهی]]== | |||
برپایه [[قرآن]]، حسنه [[انسان]] با حسنه [[خدا]] رابطهای متقابل دارند، از این رو خدا با [[ترغیب]] بندگانش به انجام دادن [[نیکیها]]، هر حسنهای را زمینهساز برخورداری از حسنه بزرگتر از آن برمیشمرد: {{متن قرآن|مَن جَآءَ بِٱلْحَسَنَةِ فَلَهُۥ خَيْرٌۭ مِّنْهَا وَهُم مِّن فَزَعٍۢ يَوْمَئِذٍ ءَامِنُونَ}}<ref>«آنان که کار نیک آورند (پاداشی) بهتر از آن خواهند داشت و آنان در آن روز از هر بیمی در امانند» سوره نمل، آیه ۸۹.</ref>؛ {{متن قرآن|وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا۟ خَيْرًۭا لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ فِى هَـٰذِهِ ٱلدُّنْيَا حَسَنَةٌۭ وَلَدَارُ ٱلْـَٔاخِرَةِ خَيْرٌۭ وَلَنِعْمَ دَارُ ٱلْمُتَّقِينَ}}<ref>«و به پرهیزگاران میگویند: پروردگارتان چه فرو فرستاده است؟ میگویند نکویی را؛ برای آنان که در این جهان نیکی ورزیدهاند (پاداش)، نیکی است و به یقین سرای واپسین بهتر است و سرای پرهیزگاران نیکوست!» سوره نحل، آیه ۳۰.</ref><ref>مجمعالبیان، ج ۷، ص۳۷۰؛ روض الجنان، ج ۱۵، ص۸۴؛ تفسیر سور آبادی، ج ۳، ص۱۷۹۴.</ref> در دستهای از [[آیات]] نیز برخی [[حسنات]]، چون [[اعمال نیک]]: {{متن قرآن|قُلْ يَـٰعِبَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ رَبَّكُمْ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ فِى هَـٰذِهِ ٱلدُّنْيَا حَسَنَةٌۭ وَأَرْضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةٌ إِنَّمَا يُوَفَّى ٱلصَّـٰبِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍۢ}}<ref>«بگو: ای بندگان من که ایمان آوردهاید، از پروردگارتان پروا کنید! برای کسانی که در این جهان، نیکی ورزند نیکی خواهد بود و زمین خداوند پهناور است؛ جز این نیست که پاداش شکیبایان را بیشمار، تمام دهند» سوره زمر، آیه ۱۰.</ref> و [[هجرت]]: {{متن قرآن|وَٱلَّذِينَ هَاجَرُوا۟ فِى ٱللَّهِ مِنۢ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا۟ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِى ٱلدُّنْيَا حَسَنَةًۭ وَلَأَجْرُ ٱلْـَٔاخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا۟ يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی را که پس از ستم دیدن در راه خداوند هجرت کردند در این جهان در جایی نیکو جا میدهیم و پاداش دنیای واپسین بزرگتر است اگر میدانستند» سوره نحل، آیه ۴۱.</ref> عوامل بهرهمندی از دیگر [[حسنات الهی]] شمرده شدهاند<ref>جامع البیان، ج ۲۳، ص۱۳۰؛ مجمع البیان، ج ۸، ص۷۶۷؛ المیزان، ج ۱۷، ص۲۴۳.</ref>؛ مانند [[دعا]] و [[نیایش]]: {{متن قرآن|وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ * أُولَئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ}}<ref>«و از ایشان کسانی هستند که میگویند: پروردگارا! در این جهان به ما نکویی بخش و در جهان واپسین هم نکویی ده و ما را از عذاب آتش نگاه دار * آنان از آنچه به دست آوردهاند بهرهای دارند و خداوند حسابرسی سریع است» سوره بقره، آیه ۲۰۱-۲۰۲.</ref><ref>معانی الاخبار، ص۱۷۴؛ الکافی، ج ۵، ص۷۱؛ سبل السلام، ج ۴، ص۲۲۲ - ۲۲۳.</ref>.<ref>[[زهرا محمودی|محمودی]] و [[زینب بهرامی|بهرامی]]، [[حسنه (مقاله)|مقاله «حسنه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۱، ص ۵۱.</ref> | |||
==آثار [[حسنه]]== | |||
[[کارهای نیک]] و نیز درخواست [[توفیق]] انجام دادن آنها از [[خدا]]، آثاری فردی و [[اجتماعی]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] دارند: جلب [[محبت]] دیگران از آثار [[دنیایی]] آنهاست: {{متن قرآن|وَلَا تَسْتَوِى ٱلْحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُ ٱدْفَعْ بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُۥ عَدَٰوَةٌۭ كَأَنَّهُۥ وَلِىٌّ حَمِيمٌۭ}}<ref>«نیکی با بدی برابر نیست؛ به بهترین شیوه (دیگران را از چالش با خود) باز دار، ناگاه آن کس که میان تو و او دشمنی است چون دوستی مهربان میگردد» سوره فصّلت، آیه ۳۴.</ref> دفع کردن [[بدیها]] با خصلتی مقابل آن، مانند دفع [[جهل]] با [[حلم]] و [[صبر]]، [[رفتار]] بد با [[رفتاری]] [[نیکو]] و... و کوتاه سخن، دفع بدیها به بهترین شکل، ثمرهاش جلب محبت دیگران، حتی [[دشمنان]]، و تبدیل آنان به [[دوستی]] [[مهربان]] است<ref>المیزان، ج ۱۷، ص۳۹۱.</ref>. در بیان آثار [[آخرتی]] حسنه نیز افزون بر عناوین عامی چون دریافت [[پاداش]] و ورود به [[بهشت]]، از موارد خاصی مانند در [[امان]] بودن از [[وحشت]] [[روز قیامت]]<ref>{{متن قرآن|مَن جَآءَ بِٱلْحَسَنَةِ فَلَهُۥ خَيْرٌۭ مِّنْهَا وَهُم مِّن فَزَعٍۢ يَوْمَئِذٍ ءَامِنُونَ}} «آنان که کار نیک آورند (پاداشی) بهتر از آن خواهند داشت و آنان در آن روز از هر بیمی در امانند» سوره نمل، آیه ۸۹.</ref>،<ref>تفسیر ثعلبی، ج ۷، ص۲۳۰؛ تفسیر بغوی، ج ۳، ص۵۲۰.</ref> چند برابر بودن [[پاداش]] [[آخرتی]] در برابر ذرّهای [[کار نیک]]<ref>جوامع الجامع، ج ۱، ص۲۵۶؛ مجمع البیان، ج ۳، ص۷۶.</ref> و دریافت پاداشی ۱۰ برابر: {{متن قرآن|مَن جَآءَ بِٱلْحَسَنَةِ فَلَهُۥ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَن جَآءَ بِٱلسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَىٰٓ إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ}}<ref>«کسانی که نیکی آورند ده برابر آن (پاداش) دارند و کسانی که بدی آورند جز همانند آن کیفر نمیبینند و به آنان ستم نخواهد شد» سوره انعام، آیه ۱۶۰.</ref><ref>مجمع البیان، ج ۴، ص۶۰۲؛ روض الجنان، ج ۸، ص۱۰۹.</ref> یا پاداشی مضاعف: {{متن قرآن|أُو۟لَـٰٓئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُم مَّرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوا۟ وَيَدْرَءُونَ بِٱلْحَسَنَةِ ٱلسَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَـٰهُمْ يُنفِقُونَ}}<ref>«آنانند که پاداششان برای شکیبی که ورزیدهاند دو بار به آنان داده میشود و بدی را با نیکی دور میسازند و از آنچه روزیشان کردهایم میبخشند» سوره قصص، آیه ۵۴.</ref><ref>کشف الاسرار، ج ۹، ص۲۴.</ref> یاد شده است. بر همین اساس، پاداش آخرتی [[حسنه]] - از آن رو که فعل خداست - بهتر از خود حسنه است<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص۳۷۱.</ref> و بهرهمندی از حسنه آخرتی، [[برتر]] از حسنه [[دنیایی]].<ref>{{متن قرآن|وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا۟ خَيْرًۭا لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ فِى هَـٰذِهِ ٱلدُّنْيَا حَسَنَةٌۭ وَلَدَارُ ٱلْـَٔاخِرَةِ خَيْرٌۭ وَلَنِعْمَ دَارُ ٱلْمُتَّقِينَ}} «و به پرهیزگاران میگویند: پروردگارتان چه فرو فرستاده است؟ میگویند نکویی را؛ برای آنان که در این جهان نیکی ورزیدهاند (پاداش)، نیکی است و به یقین سرای واپسین بهتر است و سرای پرهیزگاران نیکوست!» سوره نحل، آیه ۳۰.</ref><ref>جامع البیان، ج ۱۴، ص۶۹؛ الکشاف، ج ۲، ص۶۰۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۲۰، ص۲۰۹.</ref>.<ref>[[زهرا محمودی|محمودی]] و [[زینب بهرامی|بهرامی]]، [[حسنه (مقاله)|مقاله «حسنه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۱، ص ۵۲.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||