←انواع جزیه
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
برای جزیه انواع گوناگونی یاد کردهاند. این تقسیم در کتابهای [[فقهی]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] آمده است. [[ابن رشد]] در بحث جزیه مینویسد: جزیه برسه نوع است: | برای جزیه انواع گوناگونی یاد کردهاند. این تقسیم در کتابهای [[فقهی]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] آمده است. [[ابن رشد]] در بحث جزیه مینویسد: جزیه برسه نوع است: | ||
# جزیه عنویّه: و این جزیهای است که از آن سخن گفته شد؛ یعنی جزیهای که بر [[اهل حرب]]، پس از [[غلبه]] بر آنها (بر پایه قرار داد [[ذمه]]) [[تحمیل]] میشود. | # جزیه عنویّه: و این جزیهای است که از آن سخن گفته شد؛ یعنی جزیهای که بر [[اهل حرب]]، پس از [[غلبه]] بر آنها (بر پایه قرار داد [[ذمه]]) [[تحمیل]] میشود. | ||
# جزیة صلحیّه: و این جزیهای است که کفار به [[مسلمانان]] میپردازند که [[دولت اسلامی]] از آنها | # جزیة صلحیّه: و این جزیهای است که کفار به [[مسلمانان]] میپردازند که [[دولت اسلامی]] از آنها حمایت نماید... و این برابر توافقی است که میان مسلمانان و [[اهل]] [[صلح]] برگزار میشود. | ||
# جزیه عشریّه (۱/۱۰): آن جزیهای است که دولت اسلامی از تاجران اهل دمه میگرفته است<ref>بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۲۵-۳۲۶.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳]]، ص ۲۹۴ - ۲۹۵.</ref> | # جزیه عشریّه (۱/۱۰): آن جزیهای است که دولت اسلامی از تاجران اهل دمه میگرفته است<ref>بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۲۵-۳۲۶.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳]]، ص ۲۹۴ - ۲۹۵.</ref> | ||
== مصرف جزیه == | |||
درباره مصرف جزیه، دو دیدگاه است: | |||
# اینکه به مصرف [[مجاهدان]] برسد؛ | |||
# اینکه در [[مصالح مسلمانان]] مصرف شود و جزو بیت المال باشد. | |||
فقهای شیعه بیشتر بر [[باور]] اولند و فقهای اهل سنت دیدگاه دوم را پذیرفتهاند. [[شیخ طوسی]] در خلاف مینویسد: «آنچه از جزیه و [[اموال]] [[صلح]] گرفته میشود، برای جنگجویان [[مجاهد]] است»<ref>{{عربی|ما يؤخذ من الجزية و الصلح و الاعشار من المشركين للمقاتلة المجاهدين}}؛</ref> و در دلیل آن مینویسد: [[اجماع]] [[فرقه]] و [[اخبار]] آنهاست در اینکه [[جزیه]] برای [[مجاهدان]] است و در آن، هیچ کس با آنها [[شریک]] نیست و هنگامی که این مطلب ثابت شود در تمام موارد ثابت میشود؛ زیرا [[صلح]] نیز از جزیه است نزد ما<ref>خلاف، ج۴، ص۲۱۸.</ref>. | |||
نقل [[کافی]]<ref>کافی، ج۳، ص۵۶۸.</ref> و [[المقنعه]]<ref>مقنعه، ص۲۷۹.</ref> نیز مانند تهذیب است مگر اینکه گفته شود به دلیل آنچه شیخ در خلاف گفته و در مبسوط نیز آمده، صحیح این روایات در تهذیب، کافی و المقنعه، [[عطاء]] المجاهدین است. و این با [[حکم]] آن مناسبتر است؛ زیرا وجهی برای تخصیص مهاجران بر مال جزیه ندارد. مگر اینکه گفته شود در دوران پیامبر{{صل}}، آنها نیازمند بودند. این [[اختلاف]] که میتوان آن را نسخه بدل دانست در کتابهای [[فقهی]] نیز آمده است. چنانچه [[مجاهد]] یا مهاجری نباشد [[فقها]] برای آن، دو [[مصرف]] دیگر یاد کردهاند: | |||
# فقرای [[مسلمان]]؛ | |||
# [[مصالح مسلمانان]]. | |||
[[شیخ مفید]]، در المقنعه [[جزیه]] را در [[اختیار]] [[امام]] میداند تا در مصالح مسلمانان مصرف شود. «جزیه در زمان رسول خدا{{صل}} عطای [[مهاجران]] بود و پس از حضرت، برای کسی است که با امام باشد. به جای مهاجران و در آنچه امام آن را از مصالح مسلمانان [[مصلحت]] بداند»<ref>مقنعه، ص۲۷۴ {{عربی|كانت الجزية على عهد رسول الله{{صل}} عطاء المهاجرين و هي من بعده لمن قام مع الإمام مقام المهاجرين و فيما يراه الإمام من مصالح المسلمين}}.</ref>. | |||
به نظر میرسد که دیدگاه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} این بوده که مصرف آن با مصرف [[خراج]] یکسان است؛ زیرا در گردآوری جزیه و خراج، یکسان عمل میکرد و در تقسیم آنچه با عنوان جزیه از صاحبان [[حرفه]] میگرفت، همراه با خراج به عرفا که نمایندگان [[قبایل]] بودند میداد<ref>کنز العمال، ج۴، ص۵۰۱.</ref> و از آنها میخواست همانگونه که طلا و [[نقره]] را میگیرند، سوزن و ریسمانها را هم بگیرند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۲۶۴.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳]]، ص ۳۰۴ - ۳۰۷.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||