وحی در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۱۹: خط ۱۹:
وحی در اصطلاح [[سخن گفتن]] [[خداوند]] با [[پیامبران]] را می‌گویند. [[قرآن]] نیز وحی را بدین معنا آورده است<ref>{{متن قرآن|إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِن بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا}}؛ سوره نساء، آیه ۱۶۳؛ {{متن قرآن|وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَلْقِ عَصَاكَ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ}}؛ سوره اعراف، آیه ۱۱۷ و {{متن قرآن| وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِب بِّعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُواْ مِن طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِن كَانُواْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}؛ آیه۱۶۰؛ {{متن قرآن| أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَى رَجُلٍ مِّنْهُمْ أَنْ أَنذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُواْ أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِندَ رَبِّهِمْ قَالَ الْكَافِرُونَ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ مُّبِينٌ}}؛ سوره یونس، آیه ۲؛ {{متن قرآن| نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآنَ وَإِن كُنتَ مِن قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ}}؛ سوره یوسف، آیه ۳.</ref>. [[آیات قرآنی]] گاه برای غیر پیامبران نیز از تعبیر "وحی" بهره برده‌اند<ref>{{متن قرآن|وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاء وَيَخْتَارُ مَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ}}؛ سوره قصص، آیه ۶۸.</ref> و حتی گاه از وحی به جمادات سخن گفته است<ref>{{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا}}؛ سوره زلزال، آیه ۴.</ref>. این معنای وحی با معنای نخست متفاوت است. معنای مشترک در همه کاربردهای [[قرآنی]]، [[هدایت]] و راهنمایی پنهانی است. [[وحی]] برای هر موجودی مناسب با همان تحقق می‌پذیرد و برای [[انسان]]، عبارت است از [[سخن گفتن]] [[خداوند]] با [[پیامبران]] خویش<ref>{{متن قرآن| إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِن بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا}}؛ سوره نساء، آیه ۱۶۳.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۵۳.</ref>
وحی در اصطلاح [[سخن گفتن]] [[خداوند]] با [[پیامبران]] را می‌گویند. [[قرآن]] نیز وحی را بدین معنا آورده است<ref>{{متن قرآن|إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِن بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا}}؛ سوره نساء، آیه ۱۶۳؛ {{متن قرآن|وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَلْقِ عَصَاكَ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ}}؛ سوره اعراف، آیه ۱۱۷ و {{متن قرآن| وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِب بِّعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُواْ مِن طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِن كَانُواْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}؛ آیه۱۶۰؛ {{متن قرآن| أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَى رَجُلٍ مِّنْهُمْ أَنْ أَنذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُواْ أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِندَ رَبِّهِمْ قَالَ الْكَافِرُونَ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ مُّبِينٌ}}؛ سوره یونس، آیه ۲؛ {{متن قرآن| نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآنَ وَإِن كُنتَ مِن قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ}}؛ سوره یوسف، آیه ۳.</ref>. [[آیات قرآنی]] گاه برای غیر پیامبران نیز از تعبیر "وحی" بهره برده‌اند<ref>{{متن قرآن|وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاء وَيَخْتَارُ مَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ}}؛ سوره قصص، آیه ۶۸.</ref> و حتی گاه از وحی به جمادات سخن گفته است<ref>{{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا}}؛ سوره زلزال، آیه ۴.</ref>. این معنای وحی با معنای نخست متفاوت است. معنای مشترک در همه کاربردهای [[قرآنی]]، [[هدایت]] و راهنمایی پنهانی است. [[وحی]] برای هر موجودی مناسب با همان تحقق می‌پذیرد و برای [[انسان]]، عبارت است از [[سخن گفتن]] [[خداوند]] با [[پیامبران]] خویش<ref>{{متن قرآن| إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِن بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا}}؛ سوره نساء، آیه ۱۶۳.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۵۳.</ref>


در [[آموزه‌های اسلامی]]، وحی فقط در یک اصطلاح خاص و منحصر به آنچه بر پیامبران نازل می‌‌شود، به کار می‌‌رود<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۲، ص۲۹۲.</ref>. بنابر آنچه از [[قرآن]] استفاده می‌‌شود، [[وحی]]، ارتباطی است نه از نوع ارتباطاتی که افراد [[بشر]] با یکدیگر دارند، بلکه امری [[فوق بشری]] است و تلقی و دریافت [[راهنمایی]] است از راه اتصال ضمیر به [[غیب]] و [[ملکوت]]<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۸۹.</ref>.
در [[آموزه‌های اسلامی]]، وحی فقط در یک اصطلاح خاص و منحصر به آنچه بر پیامبران نازل می‌‌شود، به کار می‌‌رود<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۲، ص۲۹۲.</ref>. بنابر آنچه از [[قرآن]] استفاده می‌‌شود، [[وحی]]، ارتباطی است نه از نوع ارتباطاتی که افراد [[بشر]] با یکدیگر دارند، بلکه امری فوق بشری است و تلقی و دریافت [[راهنمایی]] است از راه اتصال ضمیر به [[غیب]] و [[ملکوت]]<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۸۹.</ref>.


مسئله مهم درباره وحی آن است که چگونه پیامبران ـ که همانند همنوعان خویش، انسان‌اند ـ می‌توانند با [[آفریدگار]] خویش چنین ارتباطی برقرار سازند. بسیاری از [[مردم]]، امکان تماس مخلوق با [[خالق]] را بسیار شگفت و ناممکن می‌انگارند<ref>{{متن قرآن| أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَى رَجُلٍ مِّنْهُمْ أَنْ أَنذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُواْ أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِندَ رَبِّهِمْ قَالَ الْكَافِرُونَ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ مُّبِينٌ}}؛ سوره یونس، آیه ۲.</ref>. راه یافتن به [[حقیقت وحی]] تنها در پرتو آنچه پیامبران گفته‌اند، میسر است. با این حال، برای ایمان آوردن به دستاورد آسمانی پیامبران، بازشناختن حقیقت وحی ضروری نیست. شرط [[ایمان به وحی]]، تدین است و برای [[باور]] کردن آنچه پیامبران به عنوان وحی بازگفته‌اند، تنها روا دانستن آن و ممکن شمردن صحت ادعای پیامبران کافی است. از [[کلام]] پیامبران برمی‌آید که وحی، گشوده شدن پنجره‌ای به سوی [[عالم غیب]] و رسیدن به معانی آسمانی و [[الهی]] است. [[اختیار]] وحی به دست خداوند است؛ چونان که گاه بی‌آنکه پیامبران [[انتظار]] بکشند، درمی‌رسد<ref>{{متن قرآن|وَمَا كُنتَ تَرْجُو أَن يُلْقَى إِلَيْكَ الْكِتَابُ إِلاَّ رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ فَلا تَكُونَنَّ ظَهِيرًا لِّلْكَافِرِينَ}}؛ سوره قصص، آیه ۸۶.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۵۳.</ref>
مسئله مهم درباره وحی آن است که چگونه پیامبران ـ که همانند همنوعان خویش، انسان‌اند ـ می‌توانند با [[آفریدگار]] خویش چنین ارتباطی برقرار سازند. بسیاری از [[مردم]]، امکان تماس مخلوق با [[خالق]] را بسیار شگفت و ناممکن می‌انگارند<ref>{{متن قرآن| أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَى رَجُلٍ مِّنْهُمْ أَنْ أَنذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُواْ أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِندَ رَبِّهِمْ قَالَ الْكَافِرُونَ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ مُّبِينٌ}}؛ سوره یونس، آیه ۲.</ref>. راه یافتن به [[حقیقت وحی]] تنها در پرتو آنچه پیامبران گفته‌اند، میسر است. با این حال، برای ایمان آوردن به دستاورد آسمانی پیامبران، بازشناختن حقیقت وحی ضروری نیست. شرط ایمان به وحی، تدین است و برای [[باور]] کردن آنچه پیامبران به عنوان وحی بازگفته‌اند، تنها روا دانستن آن و ممکن شمردن صحت ادعای پیامبران کافی است. از [[کلام]] پیامبران برمی‌آید که وحی، گشوده شدن پنجره‌ای به سوی [[عالم غیب]] و رسیدن به معانی آسمانی و [[الهی]] است. [[اختیار]] وحی به دست خداوند است؛ چونان که گاه بی‌آنکه پیامبران [[انتظار]] بکشند، درمی‌رسد<ref>{{متن قرآن|وَمَا كُنتَ تَرْجُو أَن يُلْقَى إِلَيْكَ الْكِتَابُ إِلاَّ رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ فَلا تَكُونَنَّ ظَهِيرًا لِّلْكَافِرِينَ}}؛ سوره قصص، آیه ۸۶.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۵۳.</ref>


== ماهیت الهام و تفاوت آن با وحی ==
== ماهیت الهام و تفاوت آن با وحی ==
۱۳۰٬۴۴۷

ویرایش