بداء از دیدگاه اهل سنت: تفاوت میان نسخه‌ها

تعریف اصطلاحی بداء تقریباً با معنای لغوی که پیش‌تر ذکر کردیم تفاوت چندانی ندارد. [[ابن اثیر]] آن را به عنوان درست دانستن چیزی که بعد از ندانستن، دانسته شده تعریف کرده است <ref>ر.ک: ابن الأثير: النهاية ۲۷۱٫۱، وانظر أيضا الزبيدي تاج العروس ١۵۴٫٢٧.</ref>، و متولی [[شافعی]] آن را کسب [[علمی]] که قبلاً نبوده، یا عبارت از کسی که قصد انجام کاری را دارد و سپس از آنچه انجام داده پشیمان می‌شود تعریف کرده است <ref>ر.ک: المتولى الشافعى الغنية في أصول الدين ١۵۶٫١</ref>، و هر یک از [[جرجانی]] <ref>ر.ک: الجرجاني: التعريفات ص۶٢</ref> و [[مناوی]] <ref>ر.ک: المناوى: الوقوف على مهمات التعاريف ص۱۱۸.</ref>. آن را ظاهر شدن [[رأی]] یا چیزی پس از نبودن آن تعریف کرده‌اند، و [[شهرستانی]] بداء را به چندین قسم تقسیم کرده که برای ما بداء در [[علم مهم]] است که یعنی خلاف آنچه می‌دانسته برایش آشکار شود، و بداء در [[اراده]]: یعنی [[درستی]] چیزی بر خلاف آنچه اراده کرده و [[حکم]] نموده برایش آشکار شود. <ref>ر.ک: الشهرستاني الملل والنحل ١۴۶٫١</ref>.

پوشیده نیست که همه این معانی اگر درباره [[بشر]] جایز باشد، در مورد [[خداوند سبحان]] و [[متعال]] که به همه چیز [[علم]] دارد و چیزی از او پنهان نیست، محال است: {{متن قرآن|لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ وَلَا أَصْغَرُ مِنْ ذَلِكَ وَلَا أَكْبَرُ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ}}<ref>سورة سبأ، الآية ۳.</ref>.

اما مفهوم بداء نزد [[شیعیان]]، تعدادی از علمای متقدم آنها به تعریف آن به معنای لغوی که همان ظهور است اکتفا کرده‌اند.<ref>ر.ک: المفيد: تصحيح [[اعتقادات]] الإمامية ص۶۵، وأبو الفتح الكراجكي: كنز الفوائد ص۱۰۳، والسيد الطباطبائي تفسير الميزان ١۶٩٫١١</ref>، در حالی که تعدادی از علمای معاصر آنها تلاش کرده‌اند از آنچه معنای لغوی بداء را می‌رساند و مستلزم نسبت دادن [[تغییر]] در علم خداست،[[ تبری]] جویند و سعی کرده‌اند آن را با مفهوم [[نسخ]] یا محو و [[اثبات]] در تقدیرات مرتبط سازند.