|
|
| خط ۸۷: |
خط ۸۷: |
| ==== محیط اجتماع ==== | | ==== محیط اجتماع ==== |
| از جمله عواملی که در تربیت نقش اساسی دارد و بر [[رفتار]] ما تأثیر میگذارند، محیطهای [[فرهنگی]] و اجتماعی است که ما در آن به [[دنیا]] میآییم و به [[بلوغ]] میرسیم. درست است محیطها این نقش تعیینکننده در تربیت را ندارند، اما به عنوان بسترها و زمینههایی که ما در آن به کنش متقابل با دیگران میپردازیم میتوانند نقش شرایط محدودیتآفرین و یا امکانبخش را ایفا نمایند؛ یعنی نقش تسهیل کننده و یا مخل تربیت را ایفا نمایند. رهبر انقلاب تأثیر محیط بر تربیت [[انسان]] و اصطکاک آن با [[ذهن]] [[انسان]] را یک امر طبیعی میداند و نظر به این دارد که انسان در فضای غیر [[دینی]] فقط میتواند به [[وظایف فردی]] برسد اما [[نورانیت]] و صفای [[باطن]] تنها در یک محیط دینی، امری شدنی است<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در جمع کارگزاران نظام جمهوری اسلامی، ۲۱/۹/۱۳۸۰.</ref>.<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]] ص ۴۷۸.</ref> | | از جمله عواملی که در تربیت نقش اساسی دارد و بر [[رفتار]] ما تأثیر میگذارند، محیطهای [[فرهنگی]] و اجتماعی است که ما در آن به [[دنیا]] میآییم و به [[بلوغ]] میرسیم. درست است محیطها این نقش تعیینکننده در تربیت را ندارند، اما به عنوان بسترها و زمینههایی که ما در آن به کنش متقابل با دیگران میپردازیم میتوانند نقش شرایط محدودیتآفرین و یا امکانبخش را ایفا نمایند؛ یعنی نقش تسهیل کننده و یا مخل تربیت را ایفا نمایند. رهبر انقلاب تأثیر محیط بر تربیت [[انسان]] و اصطکاک آن با [[ذهن]] [[انسان]] را یک امر طبیعی میداند و نظر به این دارد که انسان در فضای غیر [[دینی]] فقط میتواند به [[وظایف فردی]] برسد اما [[نورانیت]] و صفای [[باطن]] تنها در یک محیط دینی، امری شدنی است<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در جمع کارگزاران نظام جمهوری اسلامی، ۲۱/۹/۱۳۸۰.</ref>.<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]] ص ۴۷۸.</ref> |
|
| |
| == [[مربیان]] [[تربیت]] ==
| |
| غزالی در تعریف تربیت دو قید و پسوند را لحاظ کرده و مؤلفههای تربیت را مرکب از سه ضلع مربی، پیراستن و آراستن متربی دانسته و آورده است که [[پیری]] باید که او را [[ارشاد]] و تربیت کند و [[اخلاق]] بد از وی ستاند و به در اندازد و [[اخلاق نیکو]] به جای آن [[نهد]] و معنای تربیت این است<ref>غزالی، مکاتیب فارسی، ص۸۷.</ref>. از این رو یک ضلع اصلی در [[نظام]] [[تربیت اسلامی]] مربیان هستند که [[وظیفه]] پرورش تمام [[ابعاد روحی]] و جسمی [[انسان]] را دارند.<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]] ص ۴۸۶.</ref>
| |
|
| |
| === [[خداوند]] رب العالمین ===
| |
| رهبر انقلاب مطابق با [[بینش]] [[اسلامی]] که اساس نظام تربیت ما به آن بینش [[استوار]] است، [[فطرت انسان]] را متوجه [[پروردگار]] خود میداند و خداوند رب العالمین را مربی انسان معرفی میکند. چنان که میفرماید: {{متن حدیث|كُلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۱۳.</ref> هر بنی [[آدمی]] بر اساس [[سرشت انسانی]]، یک چیز خوب و [[مطهر]] و پاکیزهای متولد شده که این سرشت انسانی همان [[فطرت]] [[انسانیت]]، فطرت [[صراط مستقیم]]، فطرت [[اسلام]]، فطرت [[توحید]] است که خداوند مربی اوست»<ref>حضرت آیتالله خامنهای، مصاحبه با مجله آیندهسازان، ۲۱/۷/۱۳۶۵.</ref>.<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]] ص ۴۸۶.</ref>
| |
|
| |
| === [[پیامبران]] عظام و [[ائمه هدی]]{{عم}} ===
| |
| [[مقام معظم رهبری]] بر این [[باور]] است که [[اصلاح]] در [[مقام]] تربیت و [[تزکیه]] و [[تهذیب]]، یکی از بزرگترین و سنگینترین مسئولیتهای پیامبران است. ایشان بیان میدارد که خردورزیهای [[بشر]] در طول [[تاریخ]] و خلقیات [[انسانها]] ادامه [[حیات]] را برایشان فراهم ساخته و [[فضائل اخلاقی]] همه ناشی از [[تعالیم]] [[پیغمبران]] است<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در دیدار با مسئولان و کاگزاران نظام به مناسبت مبعث فرخنده پیامبر مکرم اسلام، ۱۱/۶/۱۳۸۴.</ref> و [[اعتقاد]] بر این دارد که پیامبران قبل از اینکه [[معلم]] انسانها باشند، مربی آنها بودهاند و علت برندگی تیغ توحید و قوت بازوی موحدی را در [[نفوذ]] [[انبیاء]]{{عم}} و در تربیت انسانها میداند<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در دیدار با شرکتکنندگان در سمینار معاونین پرورشی و هستههای مشاوره سراسر کشور، ۱۰/۱۰/۱۳۶۴.</ref>.<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]] ص ۴۸۶.</ref>
| |
|
| |
| === علمای ربانی و [[روحانیون]] [[متعهد]] ===
| |
| [[رهبر معظم انقلاب]] [[اذعان]] میدارد که [[علماء]] [[دین]] در [[اسلام]]، پیشروان [[اصلاح]] و [[ترقی]] و [[پیشرفت]] ملتاند و بیان میدارد آنچه که در [[خطبه]] [[نهجالبلاغه]] آمده است: {{متن حدیث|وَ مَا أَخَذَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ عَلَى الْعُلَمَاءِ أَنْ لَا يُقَارُّوا عَلَى كِظَّةِ ظَالِمٍ وَ لَا سَغَبِ مَظْلُومٍ}}؛ منظور تنها روحانیون متعهد و عالم میباشد که در مقابل [[ظلم]]، [[بیعدالتی]]، [[تجاوز]] [[انسانها]] به یکدیگر نمیتوانند ساکت و بیطرف بمانند<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در کردستان، ۲۳/۲/۱۳۸۸.</ref>.
| |
|
| |
| ایشان با اقتباس از [[حدیث نبوی]] که {{متن حدیث|إِنَّ الْعُلَمَاءَ وَرَثَةُ الْأَنْبِيَاءِ}} کار علماء را ادامه راه [[انبیاء]] میداند و اشاره بدین دارد که انبیاء کارشان مسألهگوئی فقط نبود و [[هدف]] اصلی انبیاء پرورش [[نفوس]] [[انسانی]] است و اگر انبیاء فقط به این اکتفا میکردند که [[حلال]] و حرامی را برای [[مردم]] بیان کنند، مشکلی به وجود نمیآمد؛ کسی با اینها درنمیافتاد و علمای [[وارث]]، ادامهدهندگان راه انبیاء میباشند<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در جمع طلاب شیعه و سنی کردستان، ۲۳/۲/۱۳۸۸.</ref>.<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]] ص ۴۸۷.</ref>
| |
|
| |
| === معلمان و استادان ===
| |
| معلمان و اساتید که نقش اساسی در پرورش و پرورانیدن [[روحیه]] متعلمین دارند در [[نظام]] [[تعلیم و تربیت]] [[اسلامی]] از اهمیت به سزایی برخوردارند. [[مقام معظم رهبری]] با تکیه بر نقش استاد در [[نظام رفتاری]] و [[اخلاقی]]، حرکت صحیح [[امت]] را در جهت [[تکریم]] استاد، تکریم عناصر [[فاضل]]، به خصوص تکریم [[مراجع تقلید]] میداند<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در جمع طلاب و فضلا و اساتید حوزه علمیه قم، ۲۹/۷/۱۳۸۹.</ref>.<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]] ص ۴۸۷.</ref>
| |
|
| |
| === [[رسانهها]] ===
| |
| [[انسان]] در [[زندگی اجتماعی]] و در برخورد با غیر خود، نیاز شدیدی به [[ارتباط]] دارد و تنها از این طریق است که نیازهای فردی و [[اجتماعی]] خود نظیر نیاز به [[احساس امنیت]] و میل به [[رشد]] را برآورده میکند. انسان از همان آغاز برای برقراری ارتباط و رساندن [[پیام]] خود به دیگران، شیوههای گوناگونی را به کار برده است؛ از اشارات، کلمات و اشارههای رمزی اولیه گرفته، تا استفاده از پیشرفتهترین و در عین حال پیچیدهترین وسایل ارتباطی مدرن امروزی. نظر به اینکه از طرفی حوزههای [[معرفتی]] و [[علمی]] بسیار وسیع و دارای سرعت چشمگیری از [[پیشرفت]] در زمینههای مختلف میباشد و بهکارگیری صرف روشهای [[تقلیدی]] و نقل و انتقال [[معارف]] توسط [[نظام]] رسمی [[تعلیم و تربیت]]، مؤثر نبوده و بر تمام ابعاد و جوانب امر [[پوشش]] کافی ندارد و از طرف دیگر، استفاده و بهره بردن از دستگاههای [[اطلاعرسانی]] و رسانههای گروهی آسان است و دارای توان بالا و امکانات وسیعی در جهت انتشار بین گروههای مختلف [[مردم]] میباشد، بنابر این کمک گرفتن از دستگاههای اطلاعرسانی و [[رسانهها]] برای [[استحکام]] بخشیدن به فرایند تعلیم و تربیت و تعمیق آن در زمینههای مختلف و حوزههای علمی، فنی و ادبی در خارج از [[مدرسه]] بیش از پیش ضروری است. ایشان از جمله [[وظایف]] رسانهها را یاددهی و [[یادگیری]]، اندیشهپروری، [[هدایت]] و [[راهنمایی]]، افزایش آگاهیهای [[اجتماعی]] و [[رشد]] اجتماعی در ابعاد مختلف میدانند.<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]] ص ۴۸۷.</ref>
| |
|
| |
| === والدین ===
| |
| کلاس اول [[تربیت]] و [[آموزش]] [[انسان]] در [[خانواده]] است و [[کودک]] دروس اولیه [[زندگی]] را از [[پدر]] و [[مادر]] و اطرافیانش فرا میگیرد. از این رو ایشان از جمله وظایفی که بر عهده [[زنان]] میداند در داخل [[خانه]] و خانواده است، مسأله [[تربیت فرزند]] است. والدینی که به خاطر فعالیتهای خارج از خانواده، از آوردن فرزند [[استنکاف]] میکنند، برخلاف [[طبیعت]] بشری و زنانه خود [[اقدام]] میکنند. کسانی که فرزند و تربیت فرزند و شیر دادن به بچه و در آغوش مهر و [[عطوفت]] بزرگ کردن فرزند را برای کارهایی که خیلی متوقف به وجود آنها هم نیست، رها میکنند، دچار [[اشتباه]] شدهاند. بهترین روش تربیت فرزند انسان، این است که در آغوش پدر و مادر و با استفاده از مهر و [[محبت]] اور پرورش پیدا کند<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در اجتماع زنان خوزستان، سال ۱۳۷۵.</ref>.<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]] ص ۴۸۸.</ref>
| |
|
| |
|
| == منابع تربیت == | | == منابع تربیت == |
