پرش به محتوا

منظور از انتظار، انتظار فردی است یا انتظار امت؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - '{{عربی|اندازه=100%|' به '{{عربی|'
جز (جایگزینی متن - '{{عربی|اندازه=155%|' به '{{عربی|')
جز (جایگزینی متن - '{{عربی|اندازه=100%|' به '{{عربی|')
خط ۱۸: خط ۱۸:
[[پرونده:3073589.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[محسن اراکی]]]]
[[پرونده:3073589.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[محسن اراکی]]]]
::::::آیت الله '''[[محسن اراکی]]'''، در کتاب  ''«[[نگاهی به رسالت و امامت (کتاب)|نگاهی به رسالت و امامت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::آیت الله '''[[محسن اراکی]]'''، در کتاب  ''«[[نگاهی به رسالت و امامت (کتاب)|نگاهی به رسالت و امامت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«شکی نیست که [[انتظار]] فردی لازم است، ولی حقیقت این است که کافی نیست. مقصود روایات نیز تنها [[انتظار]] فردی نیست اگرچه بدون شک [[انتظار]] فردی را نیز شامل می‌شود. شواهد بسیاری مطلب فوق را تأیید می‌کنند از جمله: عبارت وارده در روایت {{عربی|"أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِي انْتِظَارُ الْفَرَجِ"}} که [[انتظار فرج]]، به عنوان یکی از اعمال امت به عنوان بهترین عمل معرفی شده است.ـ روایتی که به سندهای معتبر از [[امام سجاد|امام زین العابدین]] {{ع}} نقل شده است<ref>{{عربی|"عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قَالَ رَجُلٌ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ {{ع}}: أَقْبَلْتَ عَلَى الْحَجِّ وَ تَرَكْتَ الْجِهَادَ فَوَجَدْتَ الْحَجَّ أَيْسَرَ عَلَيْكَ وَ اللَّهُ يَقُولُ: {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللّٰهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم...}}﴾}} الْآيَةَ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ {{ع}} اقْرَأْ مَا بَعْدَهَا قَالَ فَقَرَأَ التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ -إِلَى قَوْلِهِ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ- قَالَ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ {{ع}} إِذَا ظَهَرَ هَؤُلَاءِ لَمْ نُؤْثِرْ عَلَى الْجِهَادِ شَيْئاً"}}؛ وسائل‏الشيعه، ج ۱۱، ص ۳۴.</ref> که شخصی در راه [[مکه]] به آن حضرت گفت: "رو به [[حج]] آورده‌ای و [[جهاد]] را ترک کرده‌ای، گویا [[حج]] را آسان‌تر از [[جهاد]] و سختی‌هایش یافته‌ای؟! در حالی که خدای متعال در [[قرآن]] فرموده است:{{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللّٰهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالإِنجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللّٰهِ فَاسْتَبْشِرُواْ بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُم بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}﴾}}<ref>«همانا خداوند از مؤمنان، خودشان و دارایی‌هاشان را خریده است در برابر اینکه بهشت از آن آنها باشد؛ در راه خداوند کارزار می‌کنند، می‌کشند و کشته می‌شوند بنا به وعده‌ای راستین که بر عهده او در تورات و انجیل و قرآن است و وفادارتر از خداوند به پیمان خویش کیست؟ پس به داد و ستدی که کرده‌اید شاد باشید و آن است که رستگاری سترگ است» توبه، آیه ۱۱۱. </ref>.
::::::«شکی نیست که [[انتظار]] فردی لازم است، ولی حقیقت این است که کافی نیست. مقصود روایات نیز تنها [[انتظار]] فردی نیست اگرچه بدون شک [[انتظار]] فردی را نیز شامل می‌شود. شواهد بسیاری مطلب فوق را تأیید می‌کنند از جمله: عبارت وارده در روایت {{عربی|"أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِي انْتِظَارُ الْفَرَجِ"}} که [[انتظار فرج]]، به عنوان یکی از اعمال امت به عنوان بهترین عمل معرفی شده است.ـ روایتی که به سندهای معتبر از [[امام سجاد|امام زین العابدین]] {{ع}} نقل شده است<ref>{{عربی|"عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قَالَ رَجُلٌ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ {{ع}}: أَقْبَلْتَ عَلَى الْحَجِّ وَ تَرَكْتَ الْجِهَادَ فَوَجَدْتَ الْحَجَّ أَيْسَرَ عَلَيْكَ وَ اللَّهُ يَقُولُ: {{عربی|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللّٰهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم...}}﴾}} الْآيَةَ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ {{ع}} اقْرَأْ مَا بَعْدَهَا قَالَ فَقَرَأَ التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ -إِلَى قَوْلِهِ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ- قَالَ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ {{ع}} إِذَا ظَهَرَ هَؤُلَاءِ لَمْ نُؤْثِرْ عَلَى الْجِهَادِ شَيْئاً"}}؛ وسائل‏الشيعه، ج ۱۱، ص ۳۴.</ref> که شخصی در راه [[مکه]] به آن حضرت گفت: "رو به [[حج]] آورده‌ای و [[جهاد]] را ترک کرده‌ای، گویا [[حج]] را آسان‌تر از [[جهاد]] و سختی‌هایش یافته‌ای؟! در حالی که خدای متعال در [[قرآن]] فرموده است:{{عربی|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللّٰهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالإِنجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللّٰهِ فَاسْتَبْشِرُواْ بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُم بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}﴾}}<ref>«همانا خداوند از مؤمنان، خودشان و دارایی‌هاشان را خریده است در برابر اینکه بهشت از آن آنها باشد؛ در راه خداوند کارزار می‌کنند، می‌کشند و کشته می‌شوند بنا به وعده‌ای راستین که بر عهده او در تورات و انجیل و قرآن است و وفادارتر از خداوند به پیمان خویش کیست؟ پس به داد و ستدی که کرده‌اید شاد باشید و آن است که رستگاری سترگ است» توبه، آیه ۱۱۱. </ref>.
::::::در حقیقت خدا از مؤمنان جان و مالشان را به بهای اینکه بهشت برای آنها باشد خریده است، همان کسانی که در راه خدا می‌جنگند و می‌کشند و کشته می‌شوند. این به عنوان وعده حقی در [[تورات]] و [[انجیل]] و [[قرآن]] بر عهده اوست و چه کسی از خدا به عهد خویش وفادارتر است؟ پس به معامله‌‌ای که با او کرده‌اید شادمان باشید، و این همان کامیابی بزرگ است. [[امام سجاد|حضرت سجاد]] {{ع}} در پاسخ آن مرد فرمود: "آیه بعدی را بخوان: آیه را خواند:{{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن|التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدونَ الآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللّٰهِ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ}}﴾}}<ref>«آن مؤمنان همان توبه‌کنندگان، پرستندگان، سپاسگزاران، روزه‌داران، رکوع‌کنندگان، سجده‌کنندگان و وادارندگان به کارهای پسندیده و بازدارندگان از کارهای ناپسند و پاسداران مقررات خدایند، و مؤمنان را بشارت بده» توبه، آیه ۱۱۲.</ref>. حضرت فرمود: "اگر اینان که در این آیه وصف آنها آمده است پیدا شدند چیزی را بر جهاد مقدم نخواهیم داشت".
::::::در حقیقت خدا از مؤمنان جان و مالشان را به بهای اینکه بهشت برای آنها باشد خریده است، همان کسانی که در راه خدا می‌جنگند و می‌کشند و کشته می‌شوند. این به عنوان وعده حقی در [[تورات]] و [[انجیل]] و [[قرآن]] بر عهده اوست و چه کسی از خدا به عهد خویش وفادارتر است؟ پس به معامله‌‌ای که با او کرده‌اید شادمان باشید، و این همان کامیابی بزرگ است. [[امام سجاد|حضرت سجاد]] {{ع}} در پاسخ آن مرد فرمود: "آیه بعدی را بخوان: آیه را خواند:{{عربی|﴿{{متن قرآن|التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدونَ الآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللّٰهِ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ}}﴾}}<ref>«آن مؤمنان همان توبه‌کنندگان، پرستندگان، سپاسگزاران، روزه‌داران، رکوع‌کنندگان، سجده‌کنندگان و وادارندگان به کارهای پسندیده و بازدارندگان از کارهای ناپسند و پاسداران مقررات خدایند، و مؤمنان را بشارت بده» توبه، آیه ۱۱۲.</ref>. حضرت فرمود: "اگر اینان که در این آیه وصف آنها آمده است پیدا شدند چیزی را بر جهاد مقدم نخواهیم داشت".
::::::شکی نیست که در زمان [[امام سجاد]] {{ع}} افرادی که اغلب اوصاف مذکور در آیه بر آنها تطبیق کند، وجود داشتند و یقیناً فردی مانند [[ابوحمزه ثمالی]] از آن جمله بود، و شاید تعداد پراکنده اندکی نیز یافت می‌شدند که قریب به این اوصاف را دارا بودند. در زمان بعضی [[امامان]] بعدی؛ نظیر [[امام صادق]] و [[امام رضا|حضرت رضا]] {{عم}} چنین افرادی نسبتاً کم نبودند و نظیر پرسشی که از [[امام سجاد|حضرت سجاد]] {{ع}} شد، درباره آن [[امامان]] نیز جا دارد. بدین معنی که آنان نیز پرچم جهاد را برنیفراشتند و در این‌باره شیوه‌ای همانند شیوه [[امام سجاد]] را در پیش گرفتند وبه طور طبیعی جواب این [[امامان]] نیز همان جوابی است که [[امام سجاد]] به آن سئوال دادند. همین مطلب، درباره [[امام زمان]] {{ع}} نیز صادق است. از حضرت نیز اگر سؤال شود که چرا ظاهر نمی‌شوید و چرا به جهاد با کفار و دشمنان [[اسلام]] برنمی‌خیزید، پاسخ همان است که [[امامان]] پیش از ایشان دادند.
::::::شکی نیست که در زمان [[امام سجاد]] {{ع}} افرادی که اغلب اوصاف مذکور در آیه بر آنها تطبیق کند، وجود داشتند و یقیناً فردی مانند [[ابوحمزه ثمالی]] از آن جمله بود، و شاید تعداد پراکنده اندکی نیز یافت می‌شدند که قریب به این اوصاف را دارا بودند. در زمان بعضی [[امامان]] بعدی؛ نظیر [[امام صادق]] و [[امام رضا|حضرت رضا]] {{عم}} چنین افرادی نسبتاً کم نبودند و نظیر پرسشی که از [[امام سجاد|حضرت سجاد]] {{ع}} شد، درباره آن [[امامان]] نیز جا دارد. بدین معنی که آنان نیز پرچم جهاد را برنیفراشتند و در این‌باره شیوه‌ای همانند شیوه [[امام سجاد]] را در پیش گرفتند وبه طور طبیعی جواب این [[امامان]] نیز همان جوابی است که [[امام سجاد]] به آن سئوال دادند. همین مطلب، درباره [[امام زمان]] {{ع}} نیز صادق است. از حضرت نیز اگر سؤال شود که چرا ظاهر نمی‌شوید و چرا به جهاد با کفار و دشمنان [[اسلام]] برنمی‌خیزید، پاسخ همان است که [[امامان]] پیش از ایشان دادند.
::::::از آنچه گذشت می‌توان نتیجه گرفت که [[انتظار]] فردی، کارساز نیست وگرنه در زمان [[غیبت کبری|غیبت کبرای]] [[امام زمان]] {{ع}} فراون بوده‌اند مؤمنان پراکنده‌ای که اغلب اوصاف مذکور در آیه بر آنان صادق بوده است؛ آنچه نبوده و به عقیده ما تنها در حال حاضر، با تشکیل حکومت اسلامی به رهبری ولی فقیه در حال شکل‌گیری است، امت منتظر یا [[انتظار]] جمعی است.
::::::از آنچه گذشت می‌توان نتیجه گرفت که [[انتظار]] فردی، کارساز نیست وگرنه در زمان [[غیبت کبری|غیبت کبرای]] [[امام زمان]] {{ع}} فراون بوده‌اند مؤمنان پراکنده‌ای که اغلب اوصاف مذکور در آیه بر آنان صادق بوده است؛ آنچه نبوده و به عقیده ما تنها در حال حاضر، با تشکیل حکومت اسلامی به رهبری ولی فقیه در حال شکل‌گیری است، امت منتظر یا [[انتظار]] جمعی است.
::::::آنچه در آیه: {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن|التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ...}}﴾}} تا {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن|... وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللّٰهِ...}}﴾}} آمده است علاوه بر آنکه به صیغه جمع است ظهور در فعلیت این اوصاف دارد و این بدین معناست که در عمل و فعل، حافظان حدود الهی، آمران به معروف و ناهیان از منکر باشند. جمعی که چنین اوصافی را دارا باشند، جمع متشکل، در درون یک حکومت اسلامی، به رهبری فقیه عادل و آگاهند. قطعاً افراد پراکنده‌ای که به طور انفرادی اوصاف متقین و مؤمنین را، هر چند در بالاترین مراتب، دارا باشند نمی‌توانند مصداق مورد نظر در این آیه باشند.
::::::آنچه در آیه: {{عربی|﴿{{متن قرآن|التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ...}}﴾}} تا {{عربی|﴿{{متن قرآن|... وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللّٰهِ...}}﴾}} آمده است علاوه بر آنکه به صیغه جمع است ظهور در فعلیت این اوصاف دارد و این بدین معناست که در عمل و فعل، حافظان حدود الهی، آمران به معروف و ناهیان از منکر باشند. جمعی که چنین اوصافی را دارا باشند، جمع متشکل، در درون یک حکومت اسلامی، به رهبری فقیه عادل و آگاهند. قطعاً افراد پراکنده‌ای که به طور انفرادی اوصاف متقین و مؤمنین را، هر چند در بالاترین مراتب، دارا باشند نمی‌توانند مصداق مورد نظر در این آیه باشند.
::::::'''تناسب [[انتظار عملی]] با عظمت حادثه مورد انتظار''': با توجه به سه مطلبی که اشاره شد؛ یعنی نوع مأموریت حضرت [[امام زمان|ولی عصر]] {{ع}} که براندازی ظلم و جور در سراسر جهان و برقراری حکومت عدل جهانی است، و اینکه این مأموریت تنها به وسیله شخص آن حضرت عملی نمی‌گردد، بلکه نصرت و یاری مؤمنین نیز شرط است و لذا آنان موظف به یاری آن حضرتند، و اینکه عملی شدن این مأموریت خطیر با اعجاز و اعمال خارق‌العاده نیست، بلکه به شیوه متعارف جوامع بشری است، تحقق عملی مقدّمات [[ظهور]] و اجرای مأموریت حضرت [[امام زمان|ولی عصر]] {{ع}} جز با تشکیل حکومت اسلامی مقتدر شیعی، که معتقد به رهبری و امامت بالاصاله [[امام زمان]] {{ع}} باشد امکان‌پذیر نیست.
::::::'''تناسب [[انتظار عملی]] با عظمت حادثه مورد انتظار''': با توجه به سه مطلبی که اشاره شد؛ یعنی نوع مأموریت حضرت [[امام زمان|ولی عصر]] {{ع}} که براندازی ظلم و جور در سراسر جهان و برقراری حکومت عدل جهانی است، و اینکه این مأموریت تنها به وسیله شخص آن حضرت عملی نمی‌گردد، بلکه نصرت و یاری مؤمنین نیز شرط است و لذا آنان موظف به یاری آن حضرتند، و اینکه عملی شدن این مأموریت خطیر با اعجاز و اعمال خارق‌العاده نیست، بلکه به شیوه متعارف جوامع بشری است، تحقق عملی مقدّمات [[ظهور]] و اجرای مأموریت حضرت [[امام زمان|ولی عصر]] {{ع}} جز با تشکیل حکومت اسلامی مقتدر شیعی، که معتقد به رهبری و امامت بالاصاله [[امام زمان]] {{ع}} باشد امکان‌پذیر نیست.
::::::به طور طبیعی قوای ظلم و استکبار حاکم بر جهان در برابر شخصی که داعیه برچیدن بساط ظلم را از سراسر گیتی دارد، بی‌تفاوت نخواهند نشست و همچنان که بیان شد اگرچه خداوند، یار و ناصر [[امام زمان]] {{ع}} است، نصرتش به معنی دخالت مستقیم به وسیله اعجاز و حوادث خارق‌العاده‌ای نظیر برانداختن همه قوای استکبار در یک لحظه و بستن دست و پای آنان به‌گونه‌ای که قدرت هرگونه اقدام عملی، بر ضد [[امام زمان]] {{ع}} و یارانش از آنان سلب شود، نیست. اگر قرار بر این بود، در زمان [[پیامبر خاتم|رسول الله]] {{صل}} و [[امیرالمؤمنین]] و [[امام حسن|امام مجتبی]] و بالاخص [[امام حسین|سیدالشهدا]] {{عم}} این کار انجام می‌گرفت، و آن همه حوادث رقت‌بار و بلا و محنت‌ها که [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]] {{صل}} و اهل بیتش متحمل شدند، پیش نمی‌آمد. بنابراین، برای انجام مأموریت بزرگ و خطیری که [[امام زمان]] {{ع}} بر عهده دارد و مؤمنین مکلف به همکاری با حضرتش هستند، راهی جز شکل‌گیری یک حکومت مقتدر شیعی پیرو [[امام زمان]]، با رهبری شخصی که اطاعت او، اطاعت از [[امام زمان]] {{ع}} و پیروی از او پیروی از [[امام زمان]] باشد، نیست.
::::::به طور طبیعی قوای ظلم و استکبار حاکم بر جهان در برابر شخصی که داعیه برچیدن بساط ظلم را از سراسر گیتی دارد، بی‌تفاوت نخواهند نشست و همچنان که بیان شد اگرچه خداوند، یار و ناصر [[امام زمان]] {{ع}} است، نصرتش به معنی دخالت مستقیم به وسیله اعجاز و حوادث خارق‌العاده‌ای نظیر برانداختن همه قوای استکبار در یک لحظه و بستن دست و پای آنان به‌گونه‌ای که قدرت هرگونه اقدام عملی، بر ضد [[امام زمان]] {{ع}} و یارانش از آنان سلب شود، نیست. اگر قرار بر این بود، در زمان [[پیامبر خاتم|رسول الله]] {{صل}} و [[امیرالمؤمنین]] و [[امام حسن|امام مجتبی]] و بالاخص [[امام حسین|سیدالشهدا]] {{عم}} این کار انجام می‌گرفت، و آن همه حوادث رقت‌بار و بلا و محنت‌ها که [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]] {{صل}} و اهل بیتش متحمل شدند، پیش نمی‌آمد. بنابراین، برای انجام مأموریت بزرگ و خطیری که [[امام زمان]] {{ع}} بر عهده دارد و مؤمنین مکلف به همکاری با حضرتش هستند، راهی جز شکل‌گیری یک حکومت مقتدر شیعی پیرو [[امام زمان]]، با رهبری شخصی که اطاعت او، اطاعت از [[امام زمان]] {{ع}} و پیروی از او پیروی از [[امام زمان]] باشد، نیست.