|
|
| خط ۱۲: |
خط ۱۲: |
|
| |
|
| ==مقدمه== | | ==مقدمه== |
| [[ولایت]]، واژهای [[عربی]] است که از نگاه لغوی، از ریشه "و ل ی" گرفته شده است و به کسر و [[فتح]] "واو" خوانده میشود. | | *[[حق]] [[سرپرستی]] و [[رهبری]] که [[مجتهد]] [[عادل]] و جامع الشرایط، نسبت به [[مسلمانان]] دارد. "[[ولایت]]"، [[صاحب]] [[اختیار]] و [[سرپرست]] بودن است. در [[تفکر]] [[اسلامی]]، ولی و [[سرپرست]] [[مؤمنان]] [[خدا]] و [[پیامبر]] و اماماناند که [[حق]] همه گونه [[تصرف]] را در [[سرنوشت]] فردی و [[اجتماعی]] [[مسلمین]] دارند. البته این اختیارات، در چهارچوب [[قوانین]] [[اسلام]] و طبق [[مصلحت جامعه]] است. |
| "ولی" در لغت [[عرب]]، به معنای آمدن چیزی است در پی چیز دیگر؛ بدون آنکه فاصلهای میان آن دو باشد؛ از اینرو، این واژه در معانی [[دوستی]]، [[یاری]]، [[پیروی]]، تصدّی امر غیر و [[سرپرستی]] استعمال شده که وجه مشترک همه این معانی، [[قرب]] معنوی است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۶۳ - ۴۷۵.</ref>.
| | *در [[دوران غیبت امام زمان]]{{ع}} این [[حق]] و [[منصب]] به فقَها سپرده شده که طبق [[روایات]]، از سوی [[امام زمان]] به عنوان [[حجت]] تعیین شدهاند و این نوعی [[نظام سیاسی]] بر مبنای [[ولایت]] و پایه [[حکومت اسلامی]] است. |
| *از میان این معانی، معنای [[سرپرستی]] و تصرّف در کار دیگری، با آنچه از [[ولایت فقیه]] [[اراده]] میشود، همخوانی بیشتری دارد. کسی که عهدهدار کاری میشود، بر آن [[ولایت]] یافته و مولا و ولی آن امر محسوب میشود؛ بنابراین، کلمه [[ولایت]] و همریشههای آن "مانند ولی، تولیت، متولّی و [[والی]]" بر معنای [[سرپرستی]]، [[تدبیر]] و تصرّف، دلالت دارد.
| | *از آنجا که [[اسلام]]، آیینی جاودان است و [[احکام اجتماعی]] و [[سیاسی]] آن باید تحت [[نظارت]] یک پیشوای [[شایسته]] [[اجرا]] شود، [[رهبری]] در عصر [[غیبت امام زمان]]{{ع}} لازم است. آن [[پیشوا]] باید هم [[شناخت کامل]] از [[اسلام]] داشته باشد، هم [[عادل]] و باتقوا باشد و هم از امور [[جامعه]] و مسائل [[سیاسی]] [[اجتماعی]] [[آگاه]] باشد. این همان "[[فقیه جامع الشرایط]]" است که [[ولایت]] دارد و اطاعتش لازم است. [[ولایت فقیه]]، تداوم [[ولایت]] [[امامان معصوم]] و محور [[وحدت]] و [[یکپارچگی]] [[امت]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگنامه دینی (کتاب)| فرهنگنامه دینی]]، ص:۲۴۷.</ref>. |
| *واژه [[فقیه]] در لغت، به معنای کسی است که فهمی عمیق و دقیق دارد و از ریشه "ف ق ه" گرفته شده که به معنای [[غلبه]] [[علم]] و [[فهم]] و [[ادراک]] درباره چیزی است. در اصطلاح، [[فقیه]] کسی است که بتواند [[احکام شرعی]] را از [[آیات]] [[قرآن]] و سخنان [[معصومان]]{{عم}} [[استنباط]] و استخراج کند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۶۳ - ۴۷۵.</ref>.
| |
| *مسأله [[ولایت فقیه]] که پیشینه آن، به آغاز [[فقه]] بازمیگردد، یکی از مهمترین مسایل [[جامعه]] [[شیعی]] است؛ به گونهای که [[اندیشه]] [[سیاسی]] [[پیروان]] [[مکتب]] [[اهل بیت]]{{عم}} در عصر [[غیبت کبرا]]- به ویژه دوران معاصر- با آن گره خورده است. از آنجا که در دوران معاصر، بزرگترین تحوّل اجتماعی در [[امت اسلامی]]، به نام [[انقلاب اسلامی ایران]]، بر این باور سترگ بنا شده، بحث درباره آن، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۶۳ - ۴۷۵.</ref>.
| |
| *از سوی دیگر، یگانه فریاد ظلمستیزی و مقابله با زیادهخواهی [[استکبار جهانی]]، برخاسته از این [[تفکر]] ارجمند و اصل مترقی است که دشمنیهای فراوانی را از سوی [[ستمگران]] و [[استکبار جهانی]] در پی داشته است. این خود، اهمیت پرداختن به این بحث را دو چندان ساخته است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۶۳ - ۴۷۵.</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت ج۲ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۲]]، ص۲۴۱.</ref>.
| |
|
| |
|
| ==ولایت [[فقیه]] در موعودنامه==
| |
| *از یک سو میدانیم که در دوران [[غیبت]]، هیچیک از [[احکام اسلام]] تعطیل نشده و باید تا آمدن [[امام عصر]] {{ع}} به همه آنچه [[اسلام]] از ما خواسته است، عمل کنیم و از سوی دیگر میدانیم که امکان دسترسی به [[امام]] [[معصوم]] {{ع}} و فراگرفتن مستقیم [[احکام دین]] از ایشان برای ما وجود ندارد. در این شرایط آیا دست روی دست بگذاریم و به هیچیک از [[احکام اسلام]] عمل نکنیم، یا به هرآنچه خود احتمال میدهیم درست باشد، عمل کنیم؟ قطعا هیچیک از این دو راه ما را به مقصود نمیرساند. اما آیا [[امامان معصوم]] {{عم}} فکری برای [[شیعیان]] خود در [[زمان غیبت]] کردهاند؟ در پاسخ باید گفت: [[ائمه]] {{عم}}، [[تکلیف]] ما را در [[زمان غیبت]] و عدم دسترسی به [[امام]] [[معصوم]] مشخص کرده و به ما امر فرمودهاند که به فقهای جامع الشرایط مراجعه کنیم. چنانکه [[امام عصر]] {{ع}} در یکی از [[توقیعات]] خود در پاسخ [[اسحاق بن یعقوب]] میفرماید:... و اما در رویدادهایی که پیش میآید، به [[راویان حدیث]] ما مراجعه کنید، زیرا آنها [[حجت]] بر شما هستند و من [[حجت خدا]] بر ایشان<ref>کمال الدین، ج ۲، ص ۴۸۳.</ref>.
| |
| *چنانکه میدانید در طول ۶۹ سال [[غیبت صغری]]، (از سال ۲۶۰ تا ۳۲۹ ه ق) چهار تن از بزرگان [[شیعه]] بهعنوان [[نائب خاص]]، واسطه بین [[امام مهدی]] {{ع}} و [[امت]] بودند. آنها پرسشهای [[علما]] و بزرگان [[شیعه]] و حتی برخی از [[مردم]] معمولی را با آن حضرت مطرح میکردند و ایشان نیز پاسخ آنها را میدادند. اما با پایان یافتن [[دوران غیبت صغری]] و آغاز [[غیبت کبری]]، دیگر کسی به عنوان [[نائب خاص]] معرفی نشده و [[مردم]] موظف شدند برای یافتن پاسخ پرسشهای دینی خود به [[راویان احادیث]] [[اهل بیت]] {{عم}} که همان فقهای جامع الشرایط بودند، مراجعه کنند. از آن زمان به بعد، [[فقها]] بهعنوان [[نواب عام]] [[امام عصر]] {{ع}} مطرح شدند و [[رسالت]] [[هدایت]] [[شیعه]] را در [[عصر غیبت]] برعهده گرفتند. بنابراین بر همه [[منتظران]] [[امام عصر]] {{ع}} لازم است که بنا به فرموده [[امامان]] خود، با [[پیروی]] از [[فقها]] و [[مجتهدان]] واجد الشرایط، اعمال دینی خود را انجام دهند. در زمینه [[امور اجتماعی]] و [[سیاسی]] نیز [[وظیفه]] [[مردم]]، [[اطاعت]] از فقیهی است که از سوی بزرگان [[شیعه]] بهعنوان "[[ولی فقیه]]" [[انتخاب]] شده است<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۶۲.</ref>.
| |
| ==[[ادله ولایت فقیه]]== | | ==[[ادله ولایت فقیه]]== |
|
| |
| ==پرسش مستقیم==
| |
| * [[ولایت فقیه به چه معناست؟ (پرسش)]]
| |
| {{پرسمان ولایت فقیه در عصر غیبت}}
| |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| {{:فرهنگنامه مهدویت (نمایه)}}
| |
|
| |
|
| ==منابع== | | ==منابع== |
| * [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]. | | * [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]. |
| * [[پرونده:134491.jpg|22px]] [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|'''فرهنگنامه مهدویت''']]. | | * [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|'''فرهنگنامه دینی''']] |
| * [[پرونده:136864.jpg|22px]] [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت ج۲ (کتاب)|'''درسنامه مهدویت ج۲''']].
| |
| * [[پرونده:29873800.jpg|22px]] [[مجتبی تونهای|مجتبی تونهای]]، [[موعودنامه (کتاب)|'''موعودنامه''']].
| |
|
| |
|
| ==[[:رده:آثار ولایت|منبعشناسی جامع ولایت فقیه]]== | | ==[[:رده:آثار ولایت|منبعشناسی جامع ولایت فقیه]]== |
| خط ۵۰: |
خط ۳۶: |
|
| |
|
| [[رده:ولایت فقیه]] | | [[رده:ولایت فقیه]] |
| [[رده:ولایت فقیه]]
| |
| [[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
| |
| [[رده:مدخل موعودنامه]]
| |
| [[رده:مدخل درسنامه مهدویت]]
| |
| [[رده:مدخل فرهنگنامه مهدویت]]
| |
| [[رده:اتمام لینک داخلی]] | | [[رده:اتمام لینک داخلی]] |
| [[رده:مدخل]] | | [[رده:مدخل]] |
