ابلیس در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخهها
←منابع
(←منابع) |
(←منابع) |
||
| خط ۱۰۰: | خط ۱۰۰: | ||
# [[وعده]] [[فقر]] برای جلوگیری از [[انفاق]]: {{متن قرآن|الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ}}<ref>«شیطان شما را از تنگدستی میهراساند و به کار زشت وا میدارد» سوره بقره، آیه ۲۶۸.</ref>.<ref>ر.ک: محمدی آشنائی، علی، دائرةالمعارف قرآن کریم، ج۱، ص ۵۶۸-۵۷۲ </ref> | # [[وعده]] [[فقر]] برای جلوگیری از [[انفاق]]: {{متن قرآن|الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ}}<ref>«شیطان شما را از تنگدستی میهراساند و به کار زشت وا میدارد» سوره بقره، آیه ۲۶۸.</ref>.<ref>ر.ک: محمدی آشنائی، علی، دائرةالمعارف قرآن کریم، ج۱، ص ۵۶۸-۵۷۲ </ref> | ||
==راههای مقابله با [[ابلیس]]== | |||
*راههای مقابله با [[ابلیس]] بر اساس [[آیات]] بدین شرح است: | |||
# [[اخلاص]]: [[ابلیس]] از همان آغاز، معترف بود در برابر انسانهای [[مخلص]] مغلوب است، به همین [[دلیل]] [[اخلاص]] را حصن تسخیرناپذیر ورود [[شیاطین]] به [[انسان]] میدانست: {{متن قرآن|قَالَ رَبِّ بِمَا أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَلَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ}}<ref>«گفت: پروردگارا! برای آنکه مرا بیراه نهادی، در زمین (بدیها را) در دید آنها خواهم آراست و همگان را از راه به در خواهم برد بجز از میان آنان بندگان نابت را» سوره حجر، آیه ۳۹ ـ ۴۰</ref>. | |||
# [[ایمان]] و [[توکّل]]:[[شیطان]] برکسانی که بر [[خدا]] [[توکّل]] میکنند، هیچگونه سلطنتی ندارد: {{متن قرآن|إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ}}<ref>«که او را بر آنان که ایمان دارند و بر پروردگارشان توکّل میکنند چیرگی نیست» سوره نحل، آیه ۹۹.</ref>. | |||
#استعاذه: [[پناه]] بردن به خدای یگانه و [[پناه]] جستن از وی در برابر [[دشمن]] بیامان، یکی از راههای مقابله با [[ابلیسیان]] است که [[قرآن]] ما را متوجۀ آن کرده است: {{متن قرآن|وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و اگر دمدمهای از شیطان تو را برانگیزد به خداوند پناه جو که او شنوایی داناست» سوره اعراف، آیه ۲۰۰.</ref>؛ {{متن قرآن|وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ}}<ref>«و بگو: پروردگارا! از وسوسههای شیطانها به تو پناه میآورم» سوره مؤمنون، آیه ۹۷.</ref> و {{متن قرآن|فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ}}<ref>«پس، چون قرآن بخوانی از شیطان رانده به خداوند پناه جو؛» سوره نحل، آیه ۹۸.</ref>. | |||
# [[پاکیزگی]] و [[طهارت]]: [[پاکیزگی]] و [[طهارت]]، [[آدمی]] را از [[پلیدی]] [[شیطان]] دورمیسازد: {{متن قرآن|وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ}}<ref>«و از آسمان آبی فرو میباراند تا شما را بدان پاکیزه گرداند و پلیدی شیطان را از شما بزداید» سوره انفال، آیه ۱۱.</ref>. چنانکه تحصیل ملکۀ [[تقوا]] و تحکیم آن، [[چشم]] [[بیداری]] برای دوری از وسوسههای [[ابلیس]] است: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ}}<ref>«بیگمان پرهیزگاران چون دمدمهای از شیطان به ایشان رسد (از خداوند) یاد میکنند و ناگاه دیدهور میشوند» سوره اعراف، آیه ۲۰۱.</ref>.<ref>ر.ک: محمدی آشنائی، علی، دائرةالمعارف قرآن کریم، ج۱، ص ۵۸۳. </ref> | |||
==کوشش [[ابلیس]] برای [[وسوسه]] [[پیامبران]]== | |||
*باید توجه داشت ابلیش تنها انسانهای عادی را [[وسوسه]] نمیکند بلکه تمام تلاش او برای [[فریب]] [[پیامبران]] هم بوده است مانند: | |||
#تلاشهای خصمانه [[ابلیس]] بر ضدّ [[حضرت آدم]] مشتمل بر: [[وسوسه]]: {{متن قرآن|فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ}}<ref>«اما شیطان او را وسوسه کرد» سوره طه، آیه ۱۲۰.</ref>؛ [[سوگند دروغ]] مبنی بر [[خیر خواهی]]: {{متن قرآن|وَقَاسَمَهُمَا إِنِّي لَكُمَا لَمِنَ النَّاصِحِينَ}}<ref>«و برای آن دو سوگند خورد که من از خیرخواهان شمایم» سوره اعراف، آیه ۲۱.</ref> و.... | |||
# [[وسوسه]] [[ابراهیم]]{{ع}}: یکی از [[آزمونهای الهی]]، مأموریّت [[قربانی]] کردن [[فرزند]] [[ابراهیم]] بود که [[ابلیس]] بسیار تلاش کرد با وسوسۀ هایش در [[دل]] [[ابراهیم]] و همچنین [[همسر]] و فرزندانش تردید ایجاد کند، اما [[خداوند]] براساس آیۀ وَ{{متن قرآن|نَادَيْنَاهُ أَنْ يَا إِبْرَاهِيمُ قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيَا إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ}}<ref>«و بدو ندا کردیم که: ای ابراهیم! تو خواب خود را راست شمردی؛ ما بدینگونه نکوکاران را پاداش میدهیم» سوره صافات، آیه ۱۰۴ ـ ۱۰۵</ref>، رویای صادقانه [[ابراهیم]] را تثبیت کرد تا [[شک و تردید]] از [[دل]] [[ابراهیم]] بیرون برود. | |||
# [[وسوسه]] [[ایوب ]]{{ع}}: ایجاد زمینۀ پیدایش امور سخت برای ایوب وسوسههای [[ابلیس]] نسبت به ایوب بود: {{متن قرآن|وَاذْكُرْ عَبْدَنَا أَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الشَّيْطَانُ بِنُصْبٍ وَعَذَابٍ}}<ref>«و از بنده ما ایّوب یاد کن آنگاه که پروردگارش را ندا کرد که شیطان به من رنج و عذاب رسانده است» سوره ص، آیه ۴۱.</ref>. | |||
# [[موسی]]{{ع}}: تلاش [[ابلیس]] برای درگیر کردن [[حضرت موسی]]{{ع}}، میان یکی از [[یاوران]] [[موسی]] و [[دشمنان]] آن [[حضرت]] که در [[قرآن]]، این [[اقدام]] به صراحت عملی از سوی [[شیطان]] معرّفی شد: {{متن قرآن|وَدَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلَى حِينِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلَانِ هَذَا مِنْ شِيعَتِهِ وَهَذَا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِي مِنْ شِيعَتِهِ عَلَى الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَكَزَهُ مُوسَى فَقَضَى عَلَيْهِ قَالَ هَذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ}}<ref>سوره قصص، آیه ۱۵.</ref>. | |||
# [[یوشع]]{{ع}}: سعی در فراموش کردن آوردن ماهی به [[وسیله]] [[یوشع]] که [[قرآن]] از او با عنوان "فتاه" آورده است از اقدامات [[شیطان]] بود: {{متن قرآن|فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ}}<ref>سوره کهف، آیه ۶۳.</ref>. | |||
# [[یوسف]]{{ع}}: ایجاد [[آتش]] [[حسادت]] در [[برادران]] [[یوسف]] که موجب سختیهای بسیار در [[زندگی]] [[یوسف]] شد: {{متن قرآن|إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ وَجَاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطَانُ بَيْنِي وَبَيْنَ إِخْوَتِي}}<ref>سوره یوسف، آیه ۱۰۰.</ref>. همچنین [[فراموشی]] [[نقل]] داستان [[حضرت یوسف]] توسط [[بنده]] [[آزاد]] شده از زندان نزد [[عزیز مصر]] که موجب بقای [[یوسف]] در زندان تا چندین سال دیگر شد: {{متن قرآن|فَأَنْسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِي السِّجْنِ بِضْعَ سِنِينَ}}<ref>«اما شیطان یادکرد سرورش را از یاد او برد و (یوسف) چند سال در زندان فروماند» سوره یوسف، آیه ۴۲.</ref>.<ref>ر.ک: محمدی آشنائی، علی، دائرةالمعارف قرآن کریم، ج۱، ص ۵۷۸-۵۷۹. </ref> | |||
==[[عاقبت]] [[ابلیس]]== | |||
*[[خداوند]] در همان آغاز تمرد [[ابلیس]]، [[جایگاه]] این موجود خبیث و پیروانش را برای آنان مشخص کرد: {{متن قرآن|قَالَ فَالْحَقُّ وَالْحَقَّ أَقُولُ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَمِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ}}<ref>«فرمود: (سخن من) راستین است و من راست میگویم که دوزخ را از تو و هر کس از ایشان که از تو پیروی کند همگی، خواهم انباشت» سوره ص، آیه ۸۴ ـ۸۵</ref>. در واقع [[خداوند]] نتیجه [[اعمال]] [[ابلیس]] را ورود او به [[جهنم]] دانست: {{متن قرآن|قَالَ اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزَاؤُكُمْ جَزَاءً مَوْفُورًا}}<ref>«فرمود: برو که از آنان هر که از تو پیروی کند بیگمان دوزخ کیفر شماست، کیفری تمام (و کامل)» سوره اسراء، آیه ۶۳.</ref>. | |||
*بر اساس [[آیات قرآن]]، در روز [[حشر]]، پس از [[داوری]] [[خداوند]]، [[ابلیس]] با اعلام بیزاری از پیروانش، هیچ مسئولیتی در برابر [[انحرافات]] [[انسانها]] را قبول نمیکند و میگوید: {{متن قرآن|وَقَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ مَا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَمَا أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«و چون كار از كار گذشت [و داورى صورت گرفت] شيطان مى گويد: «در حقيقت، خدا به شما وعده داد وعده راست، و من به شما وعده دادم و با شما خلاف كردم، و مرا بر شما هيچ تسلطى نبود، جز اينكه شما را دعوت كردم و اجابتم نموديد. پس مرا ملامت نكنيد و خود را ملامت كنيد. من فريادرس شما نيستم و شما هم فريادرس من نيستيد. من به آنچه پيش از اين مرا [در كار خدا] شريك مى دانستيد كافرم». آرى! ستمكاران عذابى پردرد خواهند داشت» سوره ابراهیم، آیه ۲۲.</ref> و در پایان همه آنها از جمله [[ابلیس]] به فرجام خویش یعنی "جحیم" افکنده خواهند شد: {{متن قرآن|فَكُبْكِبُوا فِيهَا هُمْ وَالْغَاوُونَ وَجُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ}}<ref>«و آنان و گمرهان را سرنگون در آن (دوزخ) میافکنن و همه سپاه ابلیس را» سوره شعراء، آیه ۹۴ ـ ۹۵.</ref>.<ref>ر.ک: محمدی آشنائی، علی، دائرةالمعارف قرآن کریم، ج۱، ص ۵۸۳-۵۸۴. </ref> | |||
==منابع== | ==منابع== | ||
# [[پرونده:13681048.jpg|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']] | # [[پرونده:13681048.jpg|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']] | ||