نظام: تفاوت میان نسخهها
←ارکان و مختصات نظامسازی
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
* [[ضرورت]] [[نظامسازی]]، [[ضرورت]] پاسخ دادن [[دین]] به مجموعۀ پرسشهای ریز و درشت و بنیادی و اساسی [[انسان]] در عرصههای گوناگون [[حیات]] فردی و [[اجتماعی]] [[بشر]] است، از تربیت و [[اخلاق]] گرفته تا [[اقتصاد]] و [[سیاست]] و [[حقوق]]. این [[ضرورت]] با تکیهزدن [[دین]] بر اریکۀ قدرت و رسیدن [[دین]] به [[حکومت]]، بیشتر میشود<ref>صفایی حائری، علی، دین و نظام سازی</ref>. <ref>[[حسین بابایی مجرد|بابایی مجرد، حسین]]، [[بهروز رضاییمنش|رضاییمنش، بهروز]]؛ [[معناشناسی نظامسازی و روششناسی کشف نظام از منابع دینی (مقاله)|معناشناسی نظامسازی و روششناسی کشف نظام از منابع دینی]]، قبسات، ش ۷۶، ص ۱۶۷</ref> | * [[ضرورت]] [[نظامسازی]]، [[ضرورت]] پاسخ دادن [[دین]] به مجموعۀ پرسشهای ریز و درشت و بنیادی و اساسی [[انسان]] در عرصههای گوناگون [[حیات]] فردی و [[اجتماعی]] [[بشر]] است، از تربیت و [[اخلاق]] گرفته تا [[اقتصاد]] و [[سیاست]] و [[حقوق]]. این [[ضرورت]] با تکیهزدن [[دین]] بر اریکۀ قدرت و رسیدن [[دین]] به [[حکومت]]، بیشتر میشود<ref>صفایی حائری، علی، دین و نظام سازی</ref>. <ref>[[حسین بابایی مجرد|بابایی مجرد، حسین]]، [[بهروز رضاییمنش|رضاییمنش، بهروز]]؛ [[معناشناسی نظامسازی و روششناسی کشف نظام از منابع دینی (مقاله)|معناشناسی نظامسازی و روششناسی کشف نظام از منابع دینی]]، قبسات، ش ۷۶، ص ۱۶۷</ref> | ||
==ارکان و مختصات نظامسازی== | ==ارکان و مختصات [[نظامسازی]]== | ||
# '''ساختار کلی''': اولین عنصر مقوم و شکل دهنده یک نظام و | # '''ساختار کلی''': اولین عنصر مقوم و شکل دهنده یک [[نظام]] و [[سیستم]]، ساختار کلی آن است. این ساختار کلی باید برای خود معنی و مفهوم قابل قبولی پیدا کند، و با [[حیات انسانی]] سازگار باشد. منتها در این ساختار کلی باید دانست اولاً به سوی کدام [[هدف]] روان است؟ و ثانیاً چنین مسیر حرکتی با بعد [[حیات انسانی]] سازگار است خیر؟<ref>[[سید عباس نبوی|نبوی، سید عباس]]، [[فقه، زمان و نظامسازی (مقاله)|فقه، زمان و نظامسازی]]، [[کیهان اندیشه (نشریه)|کیهان اندیشه]]، ش ۶۷، ص ۷</ref>. [[هدف]] و مسیر سیستمها دائماً برگزیده و [[انتخاب]] میشوند، و در همین جاست که اهداف و مبانی [[دین]] به سیستمها معنا میدهد و به آن، مسیر و [[هدف]] روشن میبخشد. در مورد [[سازگاری]] ساختار کلی سیستم با ابعاد [[حیات انسانی]] نیز مسأله بر همین منوال است. از طرف دیگر نقش [[دانش]] [[عقلانی]] و تجربی در اینجا، از این جهت است که [[حیات انسانی]] مستقیماً در مجموعۀ دنیای مادی جریان دارد، و هر گونه [[آگاهی]] و دانش دقیقتر در تنظیم ساختاری کارآمدتر تأثیر مستقیم دارد. شاید بتوان گفت که در اصول و اجزاء اولیه یک [[سیستم]]، بُعد دانشی آن بر بُعد ارزشی آن مقدم است، چرا که یک مجموعه بیانسجام و بدون ساختار معقول و موفق [[دنیوی]]، بعید است بتواند پذیرای جریان [[هنجارها]] در درون خود باشد.<ref>[[سید عباس نبوی|نبوی، سید عباس]]، [[فقه، زمان و نظامسازی (مقاله)|فقه، زمان و نظامسازی]]، [[کیهان اندیشه (نشریه)|کیهان اندیشه]]، ش ۶۷، ص ۸</ref> | ||
# '''روابط پیوسته و منسجم''': دومین عنصر در سیستمسازی، پیوستگی و انسجام است. این پیوستگی از حد پایینی شروع میشود و میتواند به درجات بسیار پیچیده برسد. طبعا، با گسترش | # '''[[روابط]] پیوسته و منسجم''': دومین عنصر در سیستمسازی، [[پیوستگی]] و [[انسجام]] است. این [[پیوستگی]] از حد پایینی شروع میشود و میتواند به درجات بسیار پیچیده برسد. طبعا، با گسترش [[سیستم]]، نیاز به [[پیوستگی]] بیشتر میشود. [[پیوستگی]] و [[انسجام]] بیش از پیش بر [[دانش بشری]] تکیه میزند و به مرور زمان صورتهای مختلف و پیچیدهتر به خود میگیرد. چرا که تأکید صرف بر [[ارزشها]] و [[هنجارها]]، نمیتواند خود به خود [[انسجام]] آفرین باشد، بلکه در حد شعارهایی کلی باقی خواهد ماند [[عدالت]]، [[رشد]]، کمال و هر آنچه ازرشهای متعالی بشری است، زمانی جریان واقعی مییابد که صورتی پیوسته در ابعاد [[زندگی]] [[انسان]] ها پیدا کند و در سطوح مختلف یک [[سیستم]] [[تجلی]] یابد، و این امر متوقف بر مطالعه عقلانی و [[تجربی]] در صورتهای مختلف سیستمهاست. از طرف دیگر [[حفظ]] [[پیوستگی]] و [[انسجام]] در سیستمهای [[اجتماعی]]، دائما به تزریق ارزشهای لازم محتاج است، زیرا در غیر این صورت [[پیوستگی]] در مدل دانشی [[صرف]]، چیزی جز [[جبر]] به دنبال نخواهد داشت، و با ملاحظۀ [[اختیار]] انسانها، احتمال دارد که [[سیستم]] دائماً به سوی [[گسستگی]] حرکت کند.<ref>[[سید عباس نبوی|نبوی، سید عباس]]، [[فقه، زمان و نظامسازی (مقاله)|فقه، زمان و نظامسازی]]، [[کیهان اندیشه (نشریه)|کیهان اندیشه]]، ش ۶۷، ص ۹</ref> نکته مهم این است که این "خودپیوستگی"[[دست]] آورد جریان ارزشهای [[اسلامی]] در [[سیستم سیاسی]] و اجتماعی بوده، و این همان چیزی است که غربیان تاکنون کمتر به [[درک]] آن نائل آمدهاند.<ref>[[سید عباس نبوی|نبوی، سید عباس]]، [[فقه، زمان و نظامسازی (مقاله)|فقه، زمان و نظامسازی]]، [[کیهان اندیشه (نشریه)|کیهان اندیشه]]، ش ۶۷، ص ۱۰</ref> | ||
# '''[[عقلانیت]]''': سومین عنصر اصلی در سیستمسازی، عقلانیت است. | # '''[[عقلانیت]]''': سومین عنصر اصلی در سیستمسازی، عقلانیت است. [[عقلانیت]]، به معنی ذهنیت ضابطهمند منطقی و [[فلسفی]] است که دستاورد آن [[اطمینان]] عقلی در ساختار [[حیات انسانی]] است. این عقلانیت، راهنمای انسانها در ایجاد سیستمهای درخور شرایط خاص خود میشود، و ساختار و [[پیوستگی]] [[سیستم]] را با واقعیات موجود حول و حوش [[انسانها]] گره میزند، تناقضات را میزداید و مسیر کارآیی [[سیستم]] را هموار میسازد. زندگی [[انسانها]] و [[حیات اجتماعی]] نمیتواند آزمایشگاه سیستمهای بدون [[عقلانیت]] باشد، و نمیتوان قرنها به [[انتظار]] نشست و بدون به کار گرفتن [[عقلانیت]]، سیستمهای مختلف را آزمود؛ چرا که [[حیات]] هر نسل انسانی برای خودش از همه چیز با ارزشتر است و قابلیت چنین آزمون پذیری را ندارد.<ref>[[سید عباس نبوی|نبوی، سید عباس]]، [[فقه، زمان و نظامسازی (مقاله)|فقه، زمان و نظامسازی]]، [[کیهان اندیشه (نشریه)|کیهان اندیشه]]، ش ۶۷، ص ۱۰ ـ ۱۱</ref> | ||
# '''تسریع در جهت هدف''': آخرین عنصر اصلی در سیستمسازی، ملاحظه سرعت است، سرعتی قابل قبول و در جهت هدف. سیستمهای فرهنگی برای رسیدن به نتیجه و کارکرد مؤثر، به زمان طولانی احتیاج دارند، چون حرکت فرهنگی همواره با نوعی تأنی و آرامش و دیریابی همراه است، در عین حال حفظ میزان معقولی از سرعت در همین سیستمهای زمان بر نیز لازم است. اما سرعت در سیستمهای سیاسی عموما نقش اول را دارد، و سیستم که در زمانی کوتاه بتواند اراده سیاسی خود را عملی کند، در عرصه رقابت، دیگران را پشت سر مینهد.زولو در جهت هدف.<ref>[[سید عباس نبوی|نبوی، سید عباس]]، [[فقه، زمان و نظامسازی (مقاله)|فقه، زمان و نظامسازی]]، [[کیهان اندیشه (نشریه)|کیهان اندیشه]]، ش ۶۷، ص ۱۱</ref> | # '''تسریع در جهت [[هدف]]''': آخرین عنصر اصلی در سیستمسازی، ملاحظه سرعت است، سرعتی قابل قبول و در جهت [[هدف]]. سیستمهای [[فرهنگی]] برای رسیدن به نتیجه و کارکرد مؤثر، به زمان طولانی احتیاج دارند، چون حرکت [[فرهنگی]] همواره با نوعی [[تأنی]] و [[آرامش]] و دیریابی همراه است، در عین حال [[حفظ]] [[میزان]] معقولی از سرعت در همین سیستمهای زمان بر نیز لازم است. اما سرعت در سیستمهای سیاسی عموما نقش اول را دارد، و [[سیستم]] که در زمانی کوتاه بتواند [[اراده]] [[سیاسی]] خود را عملی کند، در عرصه رقابت، دیگران را پشت سر مینهد.زولو در جهت [[هدف]].<ref>[[سید عباس نبوی|نبوی، سید عباس]]، [[فقه، زمان و نظامسازی (مقاله)|فقه، زمان و نظامسازی]]، [[کیهان اندیشه (نشریه)|کیهان اندیشه]]، ش ۶۷، ص ۱۱</ref> | ||
==انواع نظام== | ==انواع نظام== | ||