زبان: تفاوت میان نسخه‌ها

البته این کلمه در [[قرآن]] جدا از این [[آیه]] در معانی گوناگونی بکار رفته، که هرچند ارتباطی با این معنای اصطلاحی امروز ندارد، اما روشنگر معانی دیگر است، از جمله معانی آن عبارتند از:

گاه از زبان به عنوان یک اندام ماهیچه‌ای و ابزاری مادی یاد می‌شود. این که چگونه با زبان، تکلم صورت می‌گیرد و چگونه صدا و صوت تولید می‌شود و چگونه ارتباطی با مغز دارد و کار کرد آن از ابعاد مختلف چیست‌؟ [[آیه]] شریفه‌ای که به این معنا دلالت دارد، و [[یادآوری]] [[نعمت الهی]] می‌کند؛ عبارت است از: {{متن قرآن|أَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ}}<ref>«آیا برای او دو چشم نیافریده‌ایم،» سوره بلد، آیه ۸.</ref>{{متن قرآن|وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ}}<ref>«و زبان و دو لب؟» سوره بلد، آیه ۹.</ref> آیا برای شما از دوچشم و زبانی و لبی نساختیم که بدان ببینید و سخن بگویید.

#{{متن قرآن|وَمِنْ قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى إِمَامًا وَرَحْمَةً وَهَذَا كِتَابٌ مُصَدِّقٌ لِسَانًا عَرَبِيًّا لِيُنْذِرَ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَبُشْرَى لِلْمُحْسِنِينَ}}<ref>«و پیش از آن، کتاب موسی پیشوا و رحمت بود و این کتابی است راست‌شمارنده (ی کتاب موسی) به زبان عربی، تا به ستمگران بیم دهد و نیکوکاران را نوید است» سوره احقاف، آیه ۱۲.</ref> این ([[قرآن]]) کتابی است به زبان [[عربی]] که [[تصدیق]] کننده ([[کتاب موسی]]) است.

#{{متن قرآن|وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ}}<ref>«و خوب می‌دانیم که آنان می‌گویند: جز این نیست که بشری به او آموزش می‌دهد؛ (چنین نیست، زیرا) زبان آن کس که (قرآن را) به او می‌بندند غیر عربی است و این (قرآن به) زبان عربی روشنی است» سوره نحل، آیه ۱۰۳.</ref>. و قطعاً می‌دانیم که آنان می‌گویند: جز این نیست که بشری به او می‌آموزد. (نه چنین نیست، زیرا)زبان کسی که (این) نسبت را به او می‌دهد، غیر [[عربی]] است و این ([[قرآن]]) به زبان [[عربی]] روشن است.

==تکلم و رسایی در انتقال ما فی الضمیر==

#{{متن قرآن|وَأَخِي هَارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِسَانًا}}<ref>«و برادرم هارون زبان‌آورتر از من است پس، او را با من بفرست تا به راستی من، گواهی دهد که می‌ترسم مرا دروغگو شمارند» سوره قصص، آیه ۳۴.</ref> و برادرم [[هارون]] از من زبان آورتر است. منظور از زبان آوری درآیه، طلاقت زبان و یا خوش زبانی است.

#{{متن قرآن|فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ وَتُنْذِرَ بِهِ قَوْمًا لُدًّا}}<ref>«باری، جز این نیست که ما آن (قرآن) را به زبان تو آسان (بیان) کردیم تا بدان پرهیزگاران را نوید رسانی و گروهی ستیزه‌جو را بیم دهی» سوره مریم، آیه ۹۷.</ref>

==برای مبادله وسطح [[گفتگو]]==

#{{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ}}<ref>«و هیچ پیامبری را جز به زبان قومش نفرستادیم تا (پیامش را) برای آنان به روشنی بیان کند بنابراین خداوند هر که را بخواهد بیراه می‌دارد و هر که را بخواهد به راه می‌آورد و او پیروزمند فرزانه است» سوره ابراهیم، آیه ۴.</ref> و ما هیچ [[پیامبری]] را جز به زبان قومش نفرستادیم تا (حقایق را) برای آنان بیان کند.)

البته در [[قرآن]] این اصل است که با همه [[مردمان]] [[سخن]] می‌گوید و مخاطب او [[مذهب]]، سطح، و قشر معینی نیست. [[قرآن کریم]]، کتابی است که تمام [[انسان‌ها]] می‌توانند از آن بهره جویند؛ از انسان‌های معمولی گرفته تا [[عالمان]] و [[فیلسوفان]]، هر کدام در مرتبه‌ای خاص می‌توانند از [[قرآن کریم]] بهره‌مند گردند و این بسیار شگفت است که همه اقشار و طوایف، و [[ادیان]] از کتابی در مراتب گوناگون با سطوح معنایی مختلف استفاده نمایند و این فقط [[ذهنی]] و خیالی نیست، بلکه کتابی است که واقعیت‌ها را بیان کرده و همه می‌توانند از آن مناسب با [[درک]] و دریافت و [[آگاهی]] که از حقایق هستی دارند، استفاده کنند، چونکه گاهی کتاب‌هایی - همچون رمان - واقعیت ندارند، اما همه - در عین اینکه می‌دانند مطالب آن خیالی است - آن را مطالعه می‌کنند، ولی [[قرآن کریم]] اینگونه نیست.

اما اشکال این نظریه این است که اولا، [[قرآن]] تنها برای [[مردم]] آن عصر نازل شده که مقصود به افهام محدود به [[مردم]] عصر [[نزول]] باشد. وانگهی در همان زمان که [[قرآن]] خطاب به [[مردم]] می‌شده، خطاب به خود [[پیامبر]] و صحابه‌ای از دانایان هم می‌شده که در یک سطح نبوده‌اند. ثالثاً، این برخلاف دسته‌ای از [[آیات]] است که می‌گوید این کتاب را کسی نازل کرده که [[علم]] بر [[آسمانها]] و [[زمین]] دارد: {{متن قرآن|قُلْ أَنْزَلَهُ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ}}<ref>«بگو آن را کسی فرو فرستاده است که رازهای (نهفته) آسمان‌ها و زمین را می‌داند؛ بی‌گمان او آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره فرقان، آیه ۶.</ref> در نتیجه نمی‌تواند بر خلاف [[علم]] خود نازل کند و خلاف واقعی بگوید و یا اغراء به [[جهل]] کند و باطلی بیاورد. اما با این همه در [[امور غیبی]] بگونه‌ای سخن بگوید که هدفش تحریض و [[تشویق]] و [[انذار]] باشد و نه این که بخواهد با آن کلمات شدت و حدت [[عذاب]] را بیان کند، مثلا در آنجا که می‌گوید: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا}}<ref>«آنان را که به آیات ما کفر ورزیدند به زودی در آتشی (دردناک) می‌افکنیم؛ هرگاه که پوست تنشان بریان گردد بر آنان پوست‌هایی تازه جایگزین می‌گردانیم تا عذاب را بچشند؛ بی‌گمان خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره نساء، آیه ۵۶.</ref>. این که بگوید: آنان را در آتشی [سوزان] درآوریم که هر چه پوستشان بریان گردد، پوست‌های دیگری بر جایش نهیم تا [[عذاب]] را بچشند، نه این که [[خدا]] از [[عذاب]] آنان [[لذت]] برد و یا چنین آنان را [[شکنجه]] کند، بلکه مانند مادری است که بفرزند خود می‌گوید اگر این کار را بکنی تو را ریز ریز می‌کنم، در این تعبیر نباید اهداف کارکردی زبان را که در زبان عرف هم متعارف است. مادری به [[فرزند]] خود برای ترسان می‌گوید: اگر این کار را بکنی تو را می‌کشم، واقعا قصد کشتن را دارد، بلکه با این بیان قصد ترساندن و جلوگیری و ابراز [[خشم]] خود را دارد.

'''نکات''': تمام این آیات، دلالت بر این دارند که [[فهم]] [[قرآن کریم]]، محدود به هیچ عده‌ای از مخاطبین حتی [[راسخان]] {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الأَلْبَابِ}}<ref>«اوست که این کتاب را بر تو فرو فرستاد؛ برخی از آن، آیات «محکم» (/ استوار/ یک رویه)‌اند، که بنیاد این کتاب‌اند و برخی دیگر (آیات) «متشابه» (/ چند رویه)‌اند؛ اما آنهایی که در دل کژی دارند، از سر آشوب و تأویل جویی، از آیات متشابه آن، پیروی می‌کنند در حالی ک» سوره آل عمران، آیه ۷.</ref>و یا مطهرون {{متن قرآن|لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ}}<ref>«که جز پاکان را به آن دسترس نیست،» سوره واقعه، آیه ۷۹.</ref>نیست؛ زیرا موضوع [[راسخان]] دستیابی به [[تأویل]] است و موضوع مطهرون هم امکان مس و تماس است که غیر از [[فهم]] است.

'''نتیجه''' در [[آیات]] فوق بر این موضوعات تأکید شده است: