محل سکونت امام مهدی کجاست؟ (پرسش): تفاوت میان نسخهها
جز
ربات: جایگزینی خودکار متن (-:::::# +#)
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-:::::* +*)) |
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-:::::# +#)) |
||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
*'''از دیدگاه قواعد عمومی:''' از این [[روایت]] که بگذریم، آنچه باقی میماند، بحث در مورد مکان حضرت [[بقیة الله]] {{ع}} یک [[بار]] بر حسب قواعد عمومی - به مقتضای دو نظریه اصلی در زمینه [[غیبت]] - و [[بار]] دیگر بر اساس [[روایات]] خاصی که میتوان در این مورد بدانها [[استدلال]] نمود، میباشد. اما نظریه اول، یعنی پنهان شدن جسم حضرت، مقتضی آن است که مکان [[امام]] {{ع}} بهطور کلی ناشناخته باشد، مگر به هنگام مشاهده در جایی که [[مصلحت]] اقتضاء کند. و اما طبق نظریه دوم، یعنی پنهان بودن شخصیت و عنوان [[امام]] {{ع}} چنانکه قبلا روشن ساختهایم، امکان دارد آن حضرت در هر مکانی که [[اراده]] کند، زندگی نماید و به هر جا که میخواهد برود، چه در شهر و چه در بیابان و صحرا، و یا در دریا و فضا، بدون اینکه کسی را متوجه خویش گرداند و [[رازی]] را آشکار سازد. و گفتیم که [[شایسته]] نیست برای آن حضرت {{ع}} فقط یک جا را برای همیشه و یا در اغلب اوقات در نظر بگیریم، زیرا لازمه آن، عادتا جلب شدن توجه [[مردم]] به شخصیت حقیقی آن حضرت و برطرف شدن [[غیبت]] وی میباشد. پس برای رفع شک و تردید [[مردم]] نسبت به خود، بایستی خود را جابجا سازد و هر مدتی را در یک شهر سکنا گزیند. | *'''از دیدگاه قواعد عمومی:''' از این [[روایت]] که بگذریم، آنچه باقی میماند، بحث در مورد مکان حضرت [[بقیة الله]] {{ع}} یک [[بار]] بر حسب قواعد عمومی - به مقتضای دو نظریه اصلی در زمینه [[غیبت]] - و [[بار]] دیگر بر اساس [[روایات]] خاصی که میتوان در این مورد بدانها [[استدلال]] نمود، میباشد. اما نظریه اول، یعنی پنهان شدن جسم حضرت، مقتضی آن است که مکان [[امام]] {{ع}} بهطور کلی ناشناخته باشد، مگر به هنگام مشاهده در جایی که [[مصلحت]] اقتضاء کند. و اما طبق نظریه دوم، یعنی پنهان بودن شخصیت و عنوان [[امام]] {{ع}} چنانکه قبلا روشن ساختهایم، امکان دارد آن حضرت در هر مکانی که [[اراده]] کند، زندگی نماید و به هر جا که میخواهد برود، چه در شهر و چه در بیابان و صحرا، و یا در دریا و فضا، بدون اینکه کسی را متوجه خویش گرداند و [[رازی]] را آشکار سازد. و گفتیم که [[شایسته]] نیست برای آن حضرت {{ع}} فقط یک جا را برای همیشه و یا در اغلب اوقات در نظر بگیریم، زیرا لازمه آن، عادتا جلب شدن توجه [[مردم]] به شخصیت حقیقی آن حضرت و برطرف شدن [[غیبت]] وی میباشد. پس برای رفع شک و تردید [[مردم]] نسبت به خود، بایستی خود را جابجا سازد و هر مدتی را در یک شهر سکنا گزیند. | ||
*'''از دیدگاه روایات:''' | *'''از دیدگاه روایات:''' | ||
#[[روایت]] [[مفضل]] بن [[عمر]]: "بر جای حضرت، هیچ یک از فرزندان و نه دیگران، جز آن کس که کارهای شخصی ایشان را انجام میدهد، کسی [[آگاه]] نیست." | |||
#[[روایت]] [[ابو بصیر]] از [[امام باقر]] {{ع}} است که میفرماید: "برای [[صاحب]] این [[امر]] چارهای از کنارهگیری نیست. و در کنارهگیریاش بایستی از نیرویی برخوردار باشد. و با داشتن سی نفر همراه، دیگر تنهایی و دلتنگی نخواهد داشت. و [[طیبه]] [[جایگاه]] خوبی است.»<ref>{{عربی|قال الباقر {{ع}}: لاَ بُدَّ لِصَاحِبِ هَذَا اَلْأَمْرِ مِنْ غَيْبَةٍ وَ لاَ بُدَّ لَهُ فِي غَيْبَتِهِ مِنْ عُزْلَةٍ وَ نِعْمَ اَلْمَنْزِلُ طَيْبَةُ وَ مَا بِثَلاَثِينَ مِنْ وَحْشَةٍ }}</ref> | |||
::::::'''بررسی [[احادیث]]''' | ::::::'''بررسی [[احادیث]]''' | ||
::::::[[حدیث]] اخیر با [[روایت]] اول در دلالت بر کنارهگیری حضرت [[بقیة الله]] و دوری وی از [[مردم]] مشترک است و از این جهت با آن متفاوت است که [[روایت]] اخیر چنین میرساند که گروهی از [[مردم]] در هر زمانی حضرت را شناخته و به او پیوسته و تنهایی را از او برطرف میسازند، ولی [[روایت]] اول این مطلب را نفی کرده و میگفت که هیچ کس جز خدمتکار ویژه [[امام]] از مکان وی [[آگاه]] نیست. و نیز [[روایت]] اخیر مکان حضرت را در "[[طیبه]]" میداند که همان [[مدینه]] [[رسول الله|حضرت رسول]] {{صل}} میباشد. | ::::::[[حدیث]] اخیر با [[روایت]] اول در دلالت بر کنارهگیری حضرت [[بقیة الله]] و دوری وی از [[مردم]] مشترک است و از این جهت با آن متفاوت است که [[روایت]] اخیر چنین میرساند که گروهی از [[مردم]] در هر زمانی حضرت را شناخته و به او پیوسته و تنهایی را از او برطرف میسازند، ولی [[روایت]] اول این مطلب را نفی کرده و میگفت که هیچ کس جز خدمتکار ویژه [[امام]] از مکان وی [[آگاه]] نیست. و نیز [[روایت]] اخیر مکان حضرت را در "[[طیبه]]" میداند که همان [[مدینه]] [[رسول الله|حضرت رسول]] {{صل}} میباشد. | ||
بنابراین در اینجا سه نکته است که باید به بررسی آنها بپردازیم و بهتر آن است که از نکته آخری آغاز کنیم: | بنابراین در اینجا سه نکته است که باید به بررسی آنها بپردازیم و بهتر آن است که از نکته آخری آغاز کنیم: | ||
#در پیرامون مطلبی است که در [[روایت]] [[ابو بصیر]] است، که حضرت در [[مدینه]] سکنا گزیده و در آنجا به سر میبرد. این مطلب را [[روایت]] ابن مهزیار - که طبق آن جای حضرت فقط بیابانها و صحراها میباشد - نفی میکند. و نیز با روایاتی که دیدار [[امام]] {{ع}} را در دوران [[غیبت صغری]] و کبری، در جاهای دیگری غیر از [[مدینه]] [[نقل]] کردهاند، منافات دارد. با در نظر گرفتن این مطالب [[روایت]] [[ابو بصیر]] قابل [[استدلال]] نخواهد بود. با صرف نظر از این منافات و تناقض، به سر بردن در [[مدینه]]، با قواعد عمومی که دانسته شد - چه نظریه اول را قبول داشته باشیم و چه نظریه دوم را - منافاتی ندارد. و اما بنابر نظریه پنهانی بدن آن حضرت، پس امکان این هست که محل سکونت آن حضرت را در [[مدینه]] فرض کنیم و هیچگونه اشکال و یا دشواری پیش نخواهد آمد. و اما بنابر نظریه پنهانی عنوان و شخصیت، باید سکونت در [[مدینه]] را طوری در نظر بگیریم که کسی از وضع آن حضرت [[آگاه]] نگردد. زیرا زندگی کردن برای مدتی طولانی در یک مکان، عادتا سبب جلب توجه [[مردم]] و شناخته شدن [[امام]] {{ع}} میشود. پس به ناچار باید فرض کنیم که در هر دوره در یک جا زندگی میکند، به طوری که اگر معدلگیری کنیم، بیش از هر جای دیگر در [[مدینه]] سکونت داشته باشد. و اینگونه سکونت در یک شهر موجب پیدایش ظن و گمانی نسبت به شخصیت آن حضرت نمیگردد. و شاید این برای [[امام]] {{ع}} مناسبتر باشد؛ زیرا که آن حضرت مجاورت مدفن و روضه مبارکه جد بزرگوار خویش حضرت [[رسول اکرم]] {{صل}} را، و نیز نزدیک بودن به مکان [[حج]] را - برای اینکه هر ساله این [[سنت]] را بجا آورد - [[دوست]] دارد. بهخصوص آنکه اغلب ساکنان [[مدینه]] در اکثر قرنهای [[تاریخ اسلام]] - اگر نگوییم در تمامی آنها - از ریشه منکر وجود آن حضرت بودهاند و کسی در فکر وی نبوده تا بخواهد از جا و مکان حضرت اطلاعی به دست آورد و او را بشناسد. | |||
#درباره [[اختلاف]] مضمون دو [[روایت]]، پیرامون معاشرت و عدم معاشرت بعضی از [[مردم]] با آن بزرگوار میباشد. برای سنجش این دو موضوع باید مضمون آن دو را بر قواعد عمومی عرضه کنیم و ببینیم کدامیک مطابقت بیشتری دارد. نتیجه موازنه و سنجش، بر حسب اینکه کدامیک از دو نظریه اساسی در مورد نحوه [[غیبت]] درست باشد، [[اختلاف]] پیدا میکند. اگر نظریه اول را بپذیریم، ترجیح با [[روایت]] [[مفضل]] بن [[عمر]] است، گرچه از تمام جهات با آن نظریه تطبیق نمیکند، زیرا در این [[روایت]] آمده است که خدمتکار مخصوص حضرت، آن بزرگوار را میشناسد و خدمت ایشان میرسد. اما اگر نظریه دوم را بپذیریم، بهتر آن است که [[روایت]] [[ابو بصیر]] را قبول کنیم. اگر چه این هم از تمام جهات مطابقت نخواهد داشت، زیرا معاشرین و آشنایان [[حضرت مهدی]] {{ع}} را در هر زمان، در سی نفر منحصر میسازد، به طوری که اگر آنها نباشند، آن حضرت {{ع}} در تنهایی و دلتنگی به سر میبرد، ولی طبق نظریه دوم نیازی به سی نفر نخواهد داشت، زیرا میتواند به صورت ناشناس در اجتماعات شرکت کند و با هر کس که میخواهد تماس بگیرد. آری میشود گفت که فقط سی نفر هستند که میتوانند از موقعیت و واقعیت آن حضرت [[آگاهی]] داشته باشند. اما البته این توجیه - اگر چه باریک و دقیق است - ولی طبق آن، دیگر نبود آن سی نفر موجب تنهایی دلتنگ سازنده نخواهد بود. | |||
#مطلبی است که هر دو [[روایت]] در آن صراحت دارند، و آن اینکه آن حضرت از [[مردم]] کنارهگیری میکنند. این مطلب را به یکی از دو [[وجه]] ذیل میتوان حمل نمود: | |||
*'''[[وجه]] اول''' اینکه به اعتزال و کنارهگیری نسبی [[تفسیر]] شود. بدین معنی که [[حضرت مهدی]] {{ع}} به صفت حقیقی خود، میان [[مردم]] نیست، گرچه به صورت یک فرد معمولی، در بین آنان به سر میبرد. و این مطلب با نظریه دوم - پنهانی عنوان - سازگار است، اگر چه با ظاهر دو [[روایت]] [[مخالفت]] دارد، و هر کس آن دو را بخواند، این [[مخالفت]] برایش روشن خواهد شد. | *'''[[وجه]] اول''' اینکه به اعتزال و کنارهگیری نسبی [[تفسیر]] شود. بدین معنی که [[حضرت مهدی]] {{ع}} به صفت حقیقی خود، میان [[مردم]] نیست، گرچه به صورت یک فرد معمولی، در بین آنان به سر میبرد. و این مطلب با نظریه دوم - پنهانی عنوان - سازگار است، اگر چه با ظاهر دو [[روایت]] [[مخالفت]] دارد، و هر کس آن دو را بخواند، این [[مخالفت]] برایش روشن خواهد شد. | ||
*'''[[وجه]] دوم''' کنارهگیری آن حضرت از [[مردم]] به طور مطلق میباشد. این [[وجه]]، با نظریه اول نزدیکتر است، زیرا آن مستلزم کنارهگیری مطلق است. و با نظریه دوم منافاتی ندارد، زیرا امکان دارد که [[امام]] {{ع}} در حال دوری و کنارهگیری از [[مردم]] دیده شود، و لکن شناخته نشود. اما نیازی به این فرض نیست، زیرا در صورت شناخته نشدن، دیگر کنارهگیری لازم نیست، مگر در مواردی که بودن در میان [[مردم]]، موجب آشکار شدن موقعیت آن حضرت {{ع}} گردد»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۳۰، ۸۶-۹۱.</ref>. | *'''[[وجه]] دوم''' کنارهگیری آن حضرت از [[مردم]] به طور مطلق میباشد. این [[وجه]]، با نظریه اول نزدیکتر است، زیرا آن مستلزم کنارهگیری مطلق است. و با نظریه دوم منافاتی ندارد، زیرا امکان دارد که [[امام]] {{ع}} در حال دوری و کنارهگیری از [[مردم]] دیده شود، و لکن شناخته نشود. اما نیازی به این فرض نیست، زیرا در صورت شناخته نشدن، دیگر کنارهگیری لازم نیست، مگر در مواردی که بودن در میان [[مردم]]، موجب آشکار شدن موقعیت آن حضرت {{ع}} گردد»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۳۰، ۸۶-۹۱.</ref>. | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
«دوران زندگی حضرت و محل سکونت آن جناب قبل از [[ظهور]] به ۳ قسم تقسیم میگردد: | «دوران زندگی حضرت و محل سکونت آن جناب قبل از [[ظهور]] به ۳ قسم تقسیم میگردد: | ||
#محل سکونت حضرت در زمان حیات پدرشان؛ | |||
#محل سکونت حضرت بعد از [[شهادت]] [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} در دوران [[غیبت صغری]]؛ | |||
#محل سکونت حضرت [[امام مهدی|ولی عصر]] {{ع}} در زمان [[غیبت کبری]]. | |||
امّا محل سکونت حضرت تا زمان حیات پدرشان و قبل از امامتشان بدون شک در شهر [[سامرا]] بوده است، در همان محل تولدشان و دالّ بر این مطلب فرمایش [[حکیمه خاتون]] عمّه [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} است که چند [[بار]] حضرت را در منزل [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] دیدهاند و همچنین [[احمد بن اسحاق]] بیان نموده که من حضرت را در منزل [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] مشاهده کردم<ref>بشارت الاسلام، ص ۱۶۷.</ref>. | امّا محل سکونت حضرت تا زمان حیات پدرشان و قبل از امامتشان بدون شک در شهر [[سامرا]] بوده است، در همان محل تولدشان و دالّ بر این مطلب فرمایش [[حکیمه خاتون]] عمّه [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} است که چند [[بار]] حضرت را در منزل [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] دیدهاند و همچنین [[احمد بن اسحاق]] بیان نموده که من حضرت را در منزل [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] مشاهده کردم<ref>بشارت الاسلام، ص ۱۶۷.</ref>. | ||
| خط ۲۳۷: | خط ۲۳۷: | ||
«درباره مسکن [[صاحب الامر]] نظرات متفاوتی وجود دارد: | «درباره مسکن [[صاحب الامر]] نظرات متفاوتی وجود دارد: | ||
#برخی مکان خاصی را برای آن [[حضرت]] قائل هستند. حال این مکان خاص کجاست، برخی آن را در [[مدینه]] و برخی آن را [[کوه رضوی]] و برخی آن را [[ذی طوی]] و برخی مکانهای دیگر دانستهاند. | |||
#نظر دوم این است که [[امام]] دارای مکان خاصی نیست و مدام جایشان در تغییر است و مکان ثابتی ندارند. | |||
::::::هرکدام از این نظرات، دلائل خاص خود را دارد. اما آنچه [[مسلم]] است این است: [[امام]] در بین [[مردم]] رفت و آمد و [[حشر]] و نشر دارند، ولی به گونهای که [[مردم]] آن [[حضرت]] را نمیشناسند، ولی ایشان [[مردم]] را میشناسند، به عنوان مثال در [[احادیث]] وارده شده که [[امام]] در موسم [[حج]] حاضر میشود و در [[اعمال]] [[حج]] شرکت میکند. | ::::::هرکدام از این نظرات، دلائل خاص خود را دارد. اما آنچه [[مسلم]] است این است: [[امام]] در بین [[مردم]] رفت و آمد و [[حشر]] و نشر دارند، ولی به گونهای که [[مردم]] آن [[حضرت]] را نمیشناسند، ولی ایشان [[مردم]] را میشناسند، به عنوان مثال در [[احادیث]] وارده شده که [[امام]] در موسم [[حج]] حاضر میشود و در [[اعمال]] [[حج]] شرکت میکند. | ||
::::::[[امام علی|حضرت امیر]]{{ع}} میفرماید: "[[حجت]] [[حق]] بر [[زمین]] [[استوار]] است در جادهها حرکت میکند، در خانهها و قصرها وارد میشود و در [[مشرق]] و [[مغرب]] [[زمین]] به گردش میپردازد، سخن [[مردم]] را میشنود و بر [[جماعت]] [[مردم]] [[سلام]] میکند، میبیند و دیده نمیشود تا [[زمان ظهور]] و [[وعده الهی]]"<ref>{{متن حدیث|"إِنَّ حُجَّتَهَا عَلَيْهَا قَائِمَةٌ مَاشِيَةٌ فِي طُرُقِهَا دَاخِلَةٌ فِي دُورِهَا وَ قُصُورِهَا جَوَّالَةٌ فِي شَرْقِ هَذِهِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا تَسْمَعُ الْكَلَامَ وَ تُسَلِّمَ عَلَى الْجَمَاعَةِ تَرَى وَ لَا تُرَى إِلَى الْوَقْتِ وَ الْوَعْدِ"}}؛ غیبت نعمانی، ج ۱۴۴ – ۱۴۵.</ref>»<ref>[[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]، ص 43.</ref>. | ::::::[[امام علی|حضرت امیر]]{{ع}} میفرماید: "[[حجت]] [[حق]] بر [[زمین]] [[استوار]] است در جادهها حرکت میکند، در خانهها و قصرها وارد میشود و در [[مشرق]] و [[مغرب]] [[زمین]] به گردش میپردازد، سخن [[مردم]] را میشنود و بر [[جماعت]] [[مردم]] [[سلام]] میکند، میبیند و دیده نمیشود تا [[زمان ظهور]] و [[وعده الهی]]"<ref>{{متن حدیث|"إِنَّ حُجَّتَهَا عَلَيْهَا قَائِمَةٌ مَاشِيَةٌ فِي طُرُقِهَا دَاخِلَةٌ فِي دُورِهَا وَ قُصُورِهَا جَوَّالَةٌ فِي شَرْقِ هَذِهِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا تَسْمَعُ الْكَلَامَ وَ تُسَلِّمَ عَلَى الْجَمَاعَةِ تَرَى وَ لَا تُرَى إِلَى الْوَقْتِ وَ الْوَعْدِ"}}؛ غیبت نعمانی، ج ۱۴۴ – ۱۴۵.</ref>»<ref>[[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]، ص 43.</ref>. | ||