مقام وراثت پیامبر به چه معناست؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

| پاسخ‌دهندگان      = [[سید احمد خاتمی|سید احمد خاتمی]]

[[پرونده:260.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[سید احمد خاتمی|سید احمد خاتمی]]]]

آیت الله '''[[سید احمد خاتمی|سید احمد خاتمی]]''' در کتاب ''«[[در آستان امامان معصوم ج۲ (کتاب)|در آستان امامان معصوم]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

#اگر این حدیث درست بود، هرگز [[حضرت صدّیقه طاهره]]{{س}} ارث خود را نمی‌طلبید؛ [[حضرت زهرا]]{{س}} معصومه است و فعلش همانند قولش حجّت است. در همان مجلس [[حضرت زهرا]]{{س}} پاسخ داد که: پاک و منزّه است خداوند (این کلمه در مقام تعجّب گفته می‌شود) هیچ‌گاه پدرم [[رسول خدا]]{{صل}} از کتاب خدا اعراض نمی‌کرد و با احکام آن مخالفتی نداشت بلکه پدرم از احکام قرآن تبعیت می‌کرد و دنباله‌رو سوره‌های آن بود، آیا همه جمع شده‌اید و می‌خواهید خیانت کنید و به حرف باطل و تهمت به [[پیامبر]] علّت می‌آورید. این خیانتی که بعد از رحلت [[پیامبر]] می‌کنید، شبیه همان ظلم‌ها و غائله‌هایی است که در زمان حیاتش داشتید، این کتاب خداست که داوری است عادل و سخنگویی است که حق را از باطل جدا می‌کند، این قرآن است (که از زبان [[حضرت زکریا]] می‌گوید) خدایا! فرزندی به من بده که وارث من و آل یعقوب باشد و می‌فرماید: سلیمان از داوود ارث برد ... .<ref>{{عربی|" سُبْحَانَ اللَّهِ! مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَنْ كِتَابِ اللَّهِ صَارِفاً، وَ لَا لِأَحْكَامِهِ مُخَالِفاً، بَلْ كَانَ يَتْبَعُ أَثَرَهُ، وَ يَقْفُو سُوَرَهُ، أَ فَتَجْمَعُونَ إِلَى الْغَدْرِ اعْتِلَالًا عَلَيْهِ بِالزُّورِ، وَ هَذَا بَعْدَ وَفَاتِهِ شَبِيهٌ بِمَا بُغِيَ لَهُ مِنَ الْغَوَائِلِ فِي حَيَاتِهِ، هَذَا كِتَابُ اللَّهِ حَكَماً عَدْلًا، وَ نَاطِقاً فَصْلًا، يَقُولُ:  {{متن قرآن| يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ }} ،  {{متن قرآن| وَوَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ }}  "}}؛ خطبه فدکیّه (درباره مصادر این خطبه ر.ک: نهج الحیاة، ص۱۲۹ - ۱۲۳).</ref>

#این چگونه حدیثی است که [[امام علی|مولا علی]]{{ع}} - که باب مدینه علم [[پیامبر]]{{صل}} است - از [[پیامبر]] نشنیده!! [[حضرت زهرا]]{{س}} نشنیده!! این همه مسلمان نشنیدند! فقط [[ابوبکر]] شنیده است!.

#اگر این حدیث درست بود، غیر از [[عایشه]] از همسران [[پیامبر]]{{صل}} از حضرت می‌شنیدند، در حالی که آن را از حضرت نشنیده بودند و در پی آن بودند که ارث خود را مطالبه کنند.<ref>صحیح مسلم، ج۳، ص۱۳۷۹.</ref>

#[[عایشه]] خود معترف است که این حدیث را فقط [[ابوبکر]] از [[پیامبر]] نقل کرده است.<ref>فتح الباری، ج۶، ص۲۴۲.</ref>

#بر فرض که حدیث از حیث سند بی‌مشکل باشد، مضمون خبر است نه انشا (آن‌چنان که [[ابوبکر]] به آن استناد می‌کرد)؛ یعنی [[انبیا]] به مناسبت مقام زهد و ورعی که دارند، آنچه از مال دنیا در اختیار دارند، در راه خدا به مصرف می‌رسانند و خود، چیزی از امکانات مادّی به جای نمی‌گذارند، نه آنکه مراد این باشد که آنان از قانون کلّی ارث مستثنا هستند. اگر مقام انشا بود، مناسبت مقام اقتضا می‌کرد که حقیرترین مال را ذکر کند و بفرماید: "ما طایفه [[انبیا]] ارث نمی‌گذاریم حتّی اشیای بی‌ارزش و قلیل را (نه این‌که طلا و نقره و خانه و ملک را اسم ببرد)".<ref>{{عربی|"نحن معاشر الأنبیاء لانورّث حتّی التافة القلیل "}}؛ شرح خطبه حضرت زهرا{{س}}: ج۲، ص۲۹۵.</ref>

#حدیث از جهت سند ضعیف است؛ چون در سند [[ابی البختری]] هست که کنیه وهب بن وهب است و در مواردی حضرت [[امام رضا]]{{ع}} او را تکذیب کرده تا جایی که درباره او گفته شده: دروغگوترین مردم است.<ref>{{عربی|"مِنْ أَكْذَبِ الْبَرِيَّةِ"}}؛ قاموس الرجال، ج۱۰، ص۴۵۷.</ref> [[مرحوم مجلسی]] در مرآة العقول فرموده: الحدیث ضعیف. <ref>مرآة العقول، ج۱، ص۱۰۳.</ref>

#با صرف نظر از سند، معنای روایت این نیست که اگر پیامبری، مالی داشت، به ارث برده نمی‌شود بلکه معنای روایت این است که پیامبران مال قابل توجهی نداشتند؛ آنان علمشان را برای امّت باقی گذاشتند و چیزی هم که مردم باید از پیامبران انتظار داشته باشند، دانش و حکمت و آثار نبوّت است، نه مال و ثروت. و بخشیدن و تملیک فدک به [[حضرت زهرا]]{{س}} آن را ملک شخصی او قرار دادن، بدین جهت بود که این اموال، در بیت [[امامت]] و [[ولایت]] باشد و علاوه بر تأمین زندگی شخصی، در جهت پیشرفت امر ولایت به کار گرفته شود. این ارث [[انبیا]]{{عم}} در بُعد حقیقی، لکن در مقام بحث، نظر به ارث از این نگاه نیست. بلکه مراد ارث از نگاهی دیگر است.

* [[انبیا]]{{عم}} مصطفی و مجتبای خدا بودند؛ یعنی خداوند، آنان را جهت [[نبوت]] برگزیده بود: {{متن قرآن| وَإِنَّهُمْ عِندَنَا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الأَخْيَارِ }}<ref> و آنان نزد ما از گزیدگان نیکان بودند؛ سوره ص، آیه:۴۷.</ref>؛ {{متن قرآن| فَاجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ }}<ref> اما پروردگارش او را برگزید و او را از شایستگان کرد؛ سوره قلم، آیه:۵۰.</ref> [[امامان معصوم]]{{عم}} نیز مصطفی و مجتبای خدایند؛ همان‌گونه که در اصطفای نبوّت، سنّ بالا شرط نبود و کودک در گهواره هم به پیامبری برگزیده شد: {{متن قرآن| قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا }}<ref> نوزاد گفت: بی‌گمان من بنده خداوندم، به من کتاب (آسمانی) داده و مرا پیامبر کرده است؛ سوره مریم، آیه:۳۰.</ref> و در مورد [[حضرت یحیی]]{{ع}} می‌خوانیم: {{متن قرآن| وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا }}<ref>و ما به او در کودکی (نیروی) داوری دادیم؛ سوره مریم، آیه:۱۲.</ref> همین‌گونه اعطای منصب رفیع [[امامت]] در کودکی به حضرت [[امام جواد]]{{ع}}، حضرت [[امام هادی]]{{ع}} و حضرت [[امام زمان]]{{ع}} جای استبعاد ندارد. از یکی از یاران [[امام جواد]]{{ع}} به نام [[علی بن اسباط]] روایت شده که او می‌گوید: خدمت حضرت رسیدم در حالی که سنّ امام کم بود، درست به قامت او خیره شدم تا به ذهن خویش بسپارم و هنگامی که به مصر باز می‌گردم، کم و کیف مطلب را برای دوستان امام نقل کنم. درست در همین هنگام که در چنین فکری بودم، آن حضرت نشست (گویی تمام فکر مرا خوانده بود) رو به سوی من کرد و فرمود: ای علیّ بن اسباط! خداوند کاری را که در مسأله امامت کرده همانند کاری است که در نبوّت کرده است؛ گاه می‌فرماید: {{متن قرآن| وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا }}<ref>و ما به او در کودکی (نیروی) داوری دادیم؛ سوره مریم، آیه:۱۲.</ref>؛ بنابر این، همان‌گونه که ممکن است خداوند، حکمت را به انسانی در کودکی بدهد، قدرت اوست که آن را در چهل سالگی بدهد.<ref>صول کافی،ج۱، ص۳۸۴، ح ۷ (برای آگاهی از سایر مصادر حدیث، ر.ک: موسوعة الامام الجواد {{ع}}، ج۱، ص۲۰۹ - ۲۰۸.</ref>

* [[انبیا]]{{عم}} در مسیر ابلاغ رسالت خویش، رنج‌ها را به جان خریدند؛ اهانت‌ها، تحقیرها، شکنجه‌های جسمی و ... خداوند به [[پیامبر اکرم]] [[صل]] فرمود: {{متن قرآن| فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُوْلُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ }}.<ref> بنابراین شکیبا باش همان‌گونه که پیامبران اولوا العزم شکیبایی ورزیدند؛ سوره احقاف، آیه:۳۵</ref>. <ref>[[سید احمد خاتمی|خاتمی سید احمد]]، [[در آستان امامان معصوم ج۱ (کتاب)|در آستان امامان معصوم]]؛ ج۱، ص ۳۳۰</ref>

[[رده:پرسش‌]]