پرش به محتوا

آل عمران در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جز (جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\'\'\'\[\[(.*)\]\]\'\'\'(.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\sn...)
خط ۱۸: خط ۱۸:
[[علامه طباطبایی]] در [[تفسیر]] خود ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ}}<ref>«خداوند، آدم، نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر جهانیان برتری داد» سوره آل عمران، آیه ۳۳.</ref> بیان می‌کند منظور از [[عمران]] که در این [[آیه]] نامش برده شده یا [[پدر]] [[مریم]] است و یا [[پدر]] [[موسی]]{{ع}} و به هر تقدیر یکی از ذریّه [[ابراهیم]] است و [[آل ابراهیم]] هم ذریّه او است، پس با آوردن [[آل عمران]]، در [[حقیقت]] دو بار [[آل ابراهیم]]، در [[قرآن]] ذکر شده است. به این [[دلیل]] که منظور از [[آل ابراهیم]]، بعضی از ایشان است نه همه آنان<ref>المیزان، ج۳، ص۲۵۷.</ref>. اما از آنجا که [[آیه]]  {{متن قرآن|إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که همسر عمران گفت: پروردگارا! من نذر کرده‌ام آنچه در شکم دارم آزاد (از هر شرطی) تو را باشد پس (نذر مرا) از من بپذیر که تویی که شنوای دانایی» سوره آل عمران، آیه ۳۵.</ref> از {{متن قرآن|امْرَأَتُ عِمْرَانَ}} به عنوان [[مادر]] [[حضرت مریم]] [[سخن]] گفته می‌شود و از آن پس نیز تا [[آیه]] ۶۰ سرگذشت [[حضرت مریم]] و [[عیسی]]{{ع}} بیان می‌گردد و نیز در سراسر [[قرآن]]، هیچ‌گاه نام [[پدر]] [[حضرت موسی]] ذکر نشده، منظور [[پدر]] [[حضرت مریم]] می‌باشد. به این ترتیب مراد از [[آل عمران]]، [[حضرت مریم]] و [[حضرت عیسی]]{{ع}} و احتمالاً [[مادر]] [[مریم]] است<ref>المیزان، ج۳، ص۲۵۷.</ref>. برخی نیز گفته‌اند: مراد از [[آل عمران]] خود [[عمران]] است. در [[روایات]] [[مسیحیان]] برای [[پدر]] [[حضرت مریم]] نام دیگری ذکر شده است، ولی این سخن نزد [[مفسران]] [[مسلمان]] اعتباری ندارد<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱، ص۷۴.</ref>.
[[علامه طباطبایی]] در [[تفسیر]] خود ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ}}<ref>«خداوند، آدم، نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر جهانیان برتری داد» سوره آل عمران، آیه ۳۳.</ref> بیان می‌کند منظور از [[عمران]] که در این [[آیه]] نامش برده شده یا [[پدر]] [[مریم]] است و یا [[پدر]] [[موسی]]{{ع}} و به هر تقدیر یکی از ذریّه [[ابراهیم]] است و [[آل ابراهیم]] هم ذریّه او است، پس با آوردن [[آل عمران]]، در [[حقیقت]] دو بار [[آل ابراهیم]]، در [[قرآن]] ذکر شده است. به این [[دلیل]] که منظور از [[آل ابراهیم]]، بعضی از ایشان است نه همه آنان<ref>المیزان، ج۳، ص۲۵۷.</ref>. اما از آنجا که [[آیه]]  {{متن قرآن|إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که همسر عمران گفت: پروردگارا! من نذر کرده‌ام آنچه در شکم دارم آزاد (از هر شرطی) تو را باشد پس (نذر مرا) از من بپذیر که تویی که شنوای دانایی» سوره آل عمران، آیه ۳۵.</ref> از {{متن قرآن|امْرَأَتُ عِمْرَانَ}} به عنوان [[مادر]] [[حضرت مریم]] [[سخن]] گفته می‌شود و از آن پس نیز تا [[آیه]] ۶۰ سرگذشت [[حضرت مریم]] و [[عیسی]]{{ع}} بیان می‌گردد و نیز در سراسر [[قرآن]]، هیچ‌گاه نام [[پدر]] [[حضرت موسی]] ذکر نشده، منظور [[پدر]] [[حضرت مریم]] می‌باشد. به این ترتیب مراد از [[آل عمران]]، [[حضرت مریم]] و [[حضرت عیسی]]{{ع}} و احتمالاً [[مادر]] [[مریم]] است<ref>المیزان، ج۳، ص۲۵۷.</ref>. برخی نیز گفته‌اند: مراد از [[آل عمران]] خود [[عمران]] است. در [[روایات]] [[مسیحیان]] برای [[پدر]] [[حضرت مریم]] نام دیگری ذکر شده است، ولی این سخن نزد [[مفسران]] [[مسلمان]] اعتباری ندارد<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱، ص۷۴.</ref>.


امتیازهای [[پیامبران]] گذشته از جمله [[آل عمران]] زمینه‌ساز [[ایمان]] [[اهل کتاب]] به [[پیامبر خاتم]] است. به‌ویژه [[یادآوری]] این مطلب که [[پیغمبر]] خاتم از [[خاندان]] همان [[پیامبران پیشین]] است و امت‌های آنان همگی مأمورند به [[پیامبری]] که [[آیین]] آنها را [[تصدیق]] می‌کند، [[ایمان]] آورند.<ref>[[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[ آل عمران - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل عمران»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ۵۴-۵۵؛ [[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[آل عمران - یوسفی مقدم (مقاله)|مقاله «آل عمران»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>
امتیازهای [[پیامبران]] گذشته از جمله [[آل عمران]] زمینه‌ساز [[ایمان]] [[اهل کتاب]] به [[پیامبر خاتم]] است. به‌ویژه [[یادآوری]] این مطلب که [[پیغمبر]] خاتم از [[خاندان]] همان [[پیامبران پیشین]] است و امت‌های آنان همگی مأمورند به [[پیامبری]] که [[آیین]] آنها را [[تصدیق]] می‌کند، [[ایمان]] آورند.<ref>[[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل عمران - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل عمران»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ۵۴-۵۵؛ [[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[آل عمران - یوسفی مقدم (مقاله)|مقاله «آل عمران»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>


در مجموع درباره [[آل عمران]] احتمالات زیر وجود دارد:
در مجموع درباره [[آل عمران]] احتمالات زیر وجود دارد:
#[[عیسی]] و [[مریم]] که این قول مشهور است<ref>مجمع‌البیان، ج ۲، ص ۷۳۵.</ref>؛
# [[عیسی]] و [[مریم]] که این قول مشهور است<ref>مجمع‌البیان، ج ۲، ص ۷۳۵.</ref>؛
#[[موسی]] و [[هارون]]؛  
# [[موسی]] و [[هارون]]؛  
#[[مؤمنان]] به [[عیسی]]، زیرا [[آل]] به معنای پیرو نیز آمده است<ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص ۲۴.</ref>؛
# [[مؤمنان]] به [[عیسی]]، زیرا [[آل]] به معنای پیرو نیز آمده است<ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص ۲۴.</ref>؛
#[[امام علی]]{{ع}} زیرا نام [[پدر]] [[حضرت]] در [[تورات]]، [[عمران]] است<ref>روض‌الجنان، ج ۴، ص ۲۸۴.</ref>؛
# [[امام علی]]{{ع}} زیرا نام [[پدر]] [[حضرت]] در [[تورات]]، [[عمران]] است<ref>روض‌الجنان، ج ۴، ص ۲۸۴.</ref>؛
#[[پیامبران]] و [[امامان]] معصومی که از نسل [[عمران]] هستند <ref>مجمع‌البیان، ج ۲، ص ۷۳۵.</ref>؛ زیرا آنان را در [[آیه]]، [[برگزیدگان خداوند]] دانسته و این [[وصف]] در همه [[خویشان]] و نزدیکان صادق نیست<ref>مجمع البیان، ج ۲، ص ۷۳۵.</ref>؛
# [[پیامبران]] و [[امامان]] معصومی که از نسل [[عمران]] هستند <ref>مجمع‌البیان، ج ۲، ص ۷۳۵.</ref>؛ زیرا آنان را در [[آیه]]، [[برگزیدگان خداوند]] دانسته و این [[وصف]] در همه [[خویشان]] و نزدیکان صادق نیست<ref>مجمع البیان، ج ۲، ص ۷۳۵.</ref>؛
#شخص [[عمران]]، چنان‌که در [[آیه]] {{متن قرآن|وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَى وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«و پیامبرشان به آنان گفت: نشانه پادشاهی او این است که تابوت (عهد) نزدتان خواهد آمد که در آن آرامشی از سوی پروردگارتان (نهفته) است و (نیز) بازمانده‌ای از آنچه از خاندان موسی و هارون بر جای نهاده‌اند و فرشتگان آن را حمل می‌کنند، بی‌گمان در آن برای شما اگر مؤمن باشید نشانه‌ای  است» سوره بقره، آیه ۲۴۸.</ref> از شخص [[موسی]] و [[هارون]]، به [[آل]] تعبیر شده است<ref>مجمع البیان، ج ۲، ص ۷۳۴.</ref>.<ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[آل عمران - یوسفی مقدم (مقاله)|مقاله «آل عمران»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>
#شخص [[عمران]]، چنان‌که در [[آیه]] {{متن قرآن|وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَى وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«و پیامبرشان به آنان گفت: نشانه پادشاهی او این است که تابوت (عهد) نزدتان خواهد آمد که در آن آرامشی از سوی پروردگارتان (نهفته) است و (نیز) بازمانده‌ای از آنچه از خاندان موسی و هارون بر جای نهاده‌اند و فرشتگان آن را حمل می‌کنند، بی‌گمان در آن برای شما اگر مؤمن باشید نشانه‌ای  است» سوره بقره، آیه ۲۴۸.</ref> از شخص [[موسی]] و [[هارون]]، به [[آل]] تعبیر شده است<ref>مجمع البیان، ج ۲، ص ۷۳۴.</ref><ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[آل عمران - یوسفی مقدم (مقاله)|مقاله «آل عمران»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>


==علت برگزیدگی [[آل عمران]] در [[قرآن]]==
==علت برگزیدگی [[آل عمران]] در [[قرآن]]==
#[[مفسران]] علت [[برگزیده شدن]] [[آل عمران]] را این‌گونه بیان کرده‌اند: [[خداوند]]، کسانی را بر می‌گزیند که در قول و عمل [[ثبات]] داشته باشند و چون [[آل عمران]]، دارای این ویژگی بودند، [[برگزیده]] شدند.
# [[مفسران]] علت [[برگزیده شدن]] [[آل عمران]] را این‌گونه بیان کرده‌اند: [[خداوند]]، کسانی را بر می‌گزیند که در قول و عمل [[ثبات]] داشته باشند و چون [[آل عمران]]، دارای این ویژگی بودند، [[برگزیده]] شدند.
#بعضی نیز گفته‌اند: مقصود این است که [[خداوند]] از گفتار و نیت‌های [[قلبی]] آنان [[آگاه]] است و ملاک [[گزینش]] [[آل عمران]] از این جهت است که در گفتار صادق و در [[نیت]] [[پاک]] و خالص‌اند. به هر حال [[گزینش]] آنها بر اساس [[ارزش‌ها]] و شایستگی‌های موجود در آنان بوده است<ref>اعلام قرآن، ص۱۳۱.</ref> و [[خدای تعالی]] کسی را از میان [[خلق]] خود بر نخواهد گزید مگر اینکه [[معصوم]]، [[پاکیزه]] و منزّه از [[زشتی‌ها]] باشد، بنابراین کسانی باید از [[آل عمران]] [[انتخاب]] شوند که [[معصوم]] باشند، خواه [[پیامبر]] باشند یا [[امام]] <ref>تفسیر راهنما، ج ۲، ص ۴۰۰.</ref>.
#بعضی نیز گفته‌اند: مقصود این است که [[خداوند]] از گفتار و نیت‌های [[قلبی]] آنان [[آگاه]] است و ملاک [[گزینش]] [[آل عمران]] از این جهت است که در گفتار صادق و در [[نیت]] [[پاک]] و خالص‌اند. به هر حال [[گزینش]] آنها بر اساس [[ارزش‌ها]] و شایستگی‌های موجود در آنان بوده است<ref>اعلام قرآن، ص۱۳۱.</ref> و [[خدای تعالی]] کسی را از میان [[خلق]] خود بر نخواهد گزید مگر اینکه [[معصوم]]، [[پاکیزه]] و منزّه از [[زشتی‌ها]] باشد، بنابراین کسانی باید از [[آل عمران]] [[انتخاب]] شوند که [[معصوم]] باشند، خواه [[پیامبر]] باشند یا [[امام]] <ref>تفسیر راهنما، ج ۲، ص ۴۰۰.</ref>.
==نسبت [[آل عمران]] و [[آل ابراهیم]]==
==نسبت [[آل عمران]] و [[آل ابراهیم]]==
خط ۳۶: خط ۳۶:
#برای [[آگاه کردن]] مخاطب به این که [[عیسی]] هم بشری با [[کرامات]] بزرگ از [[ناحیه]] [[خداوند]] است و برای [[نبوّت]] [[برگزیده]] شده تا ادّعای مدّعیانِ [[الوهیت]] او را [[باطل]] کند<ref>روح‌المعانی، مج ۳، ج ۳، ص ۲۱۱.</ref>.
#برای [[آگاه کردن]] مخاطب به این که [[عیسی]] هم بشری با [[کرامات]] بزرگ از [[ناحیه]] [[خداوند]] است و برای [[نبوّت]] [[برگزیده]] شده تا ادّعای مدّعیانِ [[الوهیت]] او را [[باطل]] کند<ref>روح‌المعانی، مج ۳، ج ۳، ص ۲۱۱.</ref>.
#برای [[آگاه کردن]] مخاطب به [[شرف]] و [[منزلت]] [[آل عمران]] است؛ البتّه [[ذکر خاص]] پس از عام، لزوماً به معنای [[برتری]] بر دیگران نیست؛ زیرا [[خاتم انبیا]]، [[برترین]] [[پیامبران]] بوده و داخل در [[آل ‌ابراهیم]] است<ref>بیضاوی، ج ۲، ص ۲۹.</ref>
#برای [[آگاه کردن]] مخاطب به [[شرف]] و [[منزلت]] [[آل عمران]] است؛ البتّه [[ذکر خاص]] پس از عام، لزوماً به معنای [[برتری]] بر دیگران نیست؛ زیرا [[خاتم انبیا]]، [[برترین]] [[پیامبران]] بوده و داخل در [[آل ‌ابراهیم]] است<ref>بیضاوی، ج ۲، ص ۲۹.</ref>
#چون [[قرآن]]، پس از این [[آیه]]، به تفصیل درباره دو فرد منسوب به [[عمران]] یعنی [[مریم]] و [[عیسی]] سخن گفته، نام [[آل عمران]] را جداگانه آورده است<ref>الفرقان، ج۳ و ۴، ص۱۰۳.</ref>.<ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[آل عمران - یوسفی مقدم (مقاله)|مقاله «آل عمران»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>
#چون [[قرآن]]، پس از این [[آیه]]، به تفصیل درباره دو فرد منسوب به [[عمران]] یعنی [[مریم]] و [[عیسی]] سخن گفته، نام [[آل عمران]] را جداگانه آورده است<ref>الفرقان، ج۳ و ۴، ص۱۰۳.</ref><ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[آل عمران - یوسفی مقدم (مقاله)|مقاله «آل عمران»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>


==چرا [[قرآن]] به [[فضایل]] [[آل عمران]] پرداخته است؟==
==چرا [[قرآن]] به [[فضایل]] [[آل عمران]] پرداخته است؟==
برخی‌ گفته‌اند: [[عقاید]] [[انحرافی]] [[یهود]] که می‌گفتند: ما [[فرزندان]] و [[دوستان]] خداییم و [[مسیحیان]] که می‌گفتند: [[مسیح]] [[پسر خدا]] است، موجب‌شد تا [[خداوند]] در ابتدای [[آیه]]، [[فضایل]] [[پیامبران]] را [[نقل]]، و در پایان با جمله {{متن قرآن| وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>« خداوند شنوایی داناست» سوره آل عمران، آیه ۳۴.</ref> دروغ‌گویان در [[حقّ]] [[انبیا]] را [[تهدید]] کند<ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص ۲۵.</ref>. بعضی نیز گفته‌اند: [[یادآوری]] امتیازهای [[پیامبران]] گذشته، از جمله آل‌عمران، زمینه‌ساز [[ایمان]] [[اهل‌کتاب]] به [[پیامبر خاتم]] است<ref>راهنما، ج ۲، ص ۴۰۱.</ref>؛ به ویژه که یادآور می‌شود: [[پیغمبر]] خاتم، از [[خاندان]] همان [[پیامبران پیشین]] است و امّت‌های آنان همگی مأمورند به [[پیامبری]] که [[آیین]] آنها را [[تصدیق]] می‌کند، [[ایمان]] آورند<ref>روح‌المعانی، مج ۳، ج ۳، ص ۲۱۱.</ref>.<ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[آل عمران - یوسفی مقدم (مقاله)|مقاله «آل عمران»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>
برخی‌ گفته‌اند: [[عقاید]] [[انحرافی]] [[یهود]] که می‌گفتند: ما [[فرزندان]] و [[دوستان]] خداییم و [[مسیحیان]] که می‌گفتند: [[مسیح]] [[پسر خدا]] است، موجب‌شد تا [[خداوند]] در ابتدای [[آیه]]، [[فضایل]] [[پیامبران]] را [[نقل]]، و در پایان با جمله {{متن قرآن| وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«خداوند شنوایی داناست» سوره آل عمران، آیه ۳۴.</ref> دروغ‌گویان در [[حقّ]] [[انبیا]] را [[تهدید]] کند<ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص ۲۵.</ref>. بعضی نیز گفته‌اند: [[یادآوری]] امتیازهای [[پیامبران]] گذشته، از جمله آل‌عمران، زمینه‌ساز [[ایمان]] [[اهل‌کتاب]] به [[پیامبر خاتم]] است<ref>راهنما، ج ۲، ص ۴۰۱.</ref>؛ به ویژه که یادآور می‌شود: [[پیغمبر]] خاتم، از [[خاندان]] همان [[پیامبران پیشین]] است و امّت‌های آنان همگی مأمورند به [[پیامبری]] که [[آیین]] آنها را [[تصدیق]] می‌کند، [[ایمان]] آورند<ref>روح‌المعانی، مج ۳، ج ۳، ص ۲۱۱.</ref><ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[آل عمران - یوسفی مقدم (مقاله)|مقاله «آل عمران»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش