ابراهیم بن ابی‌زیاد کرخی

مقدمه

ابراهیم بن ابی زیاد کرخی بغدادی، از اصحاب امامان امام صادق و امام کاظم(ع) است[۱]. وی از آن دو بزرگوار روایت کرده است[۲]. راوی دیگر نیز حدیثی را نقل کرده که دلالت دارد که ابراهیم کرخی امام کاظم(ع) را در دوران قبل از امامت و بعد از امامت درک کرده است[۳]. ابراهیم بن ابی زیاد کرخی افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون طلحة بن زید شامی[۴]، ابوحمزة ثمالی[۵] و محمد بن مسلم[۶] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان حسن بن محبوب[۷]، محمد بن ابی عمیر[۸]، صفوان بن یحیی[۹]، ابوایوب خراز[۱۰]، محمد بن سنان[۱۱]، صالح بن عقبة[۱۲] و محمد بن عبدالله بن خانبه[۱۳] می‌باشند.

درباره شخصیت ابراهیم بن ابی زیاد کرخی، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است. رجالیان متقدم مانند کشی، شیخ طوسی و نجاشی وی را جرح و تعدیل نکرده‌اند[۱۴]. در مقابل، بزرگانی چون وحید بهبهانی و محدث نوری بر وثاقت یا حسن حال وی تأکید کرده‌اند. وحید بهبهانی برای اثبات وثاقت ایشان ادله‌ای آورده: روایت ابن ابی عمیر، صفوان بن یحیی و حسن بن محبوب از ایشان، طریق داشتن شیخ صدوق به ایشان در مشیخه، و کثیر الروایة بودن[۱۵]. محدث نوری نیز بعد از یادآوری طریق شیخ صدوق به ابراهیم کرخی و روایت ابن ابی عمیر، صفوان بن یحیی، حسن بن محبوب، ابان بن عثمان و ابراهیم بن مهزم از وی نوشته است: «و بعد روایة هؤلاء عنه لا مجال للتأمل فیه»[۱۶]. همچنین بر اساس قرائن و شواهدی فهمیده می‌شود که وی معتقد به امامت ائمه دوازده‌گانه(ع) بوده و از راویان امامی شمرده می‌شود؛ زیرا ایشان از اهل کرخ بغداد بوده که ساکنان آنجا همه شیعه بودند[۱۷]. طبق روایتی که شیخ صدوق نقل می‌کند، گویا ابراهیم کرخی در دیدار با امام صادق(ع) از اعتقاد راسخ، امانتداری و محرم اسرار بودن برخوردار بوده است[۱۸].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی آیت‌الله بروجردی ایشان را از راویان طبقه پنجم به شمار آورده است[۱۹]. او دارای کتابی بوده که شیخ صدوق به آن طریق داشته است[۲۰].[۲۱]

منابع

پانویس

  1. ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۵۸، ش۱۷۵۵.
  2. ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۵۸، ش۱۷۵۵؛ ر. ک: رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲.
  3. ر. ک: تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۶، ح۷۳؛ کمال الدین، ج۲، ص۳۶۱، ح۵.
  4. ر. ک: الکافی، ج۲، ص۶۱۸، ح۱۰.
  5. ر. ک: صدوق، الأمالی، ص۳۶۳، ح۱۱.
  6. ر. ک: الکافی، ج۲، ص۶۱۸، ح۱۰.
  7. ر. ک: الکافی، ج۱، ص۳۲۰، ح۱۰.
  8. ر. ک: صدوق، الأمالی، ص۳۶۳، ح۱۱.
  9. ر. ک: الکافی، ج۳، ص۴۸۲، ح۱.
  10. ر. ک: الکافی، ج۲، ص۴۸۱، ح۱.
  11. ر. ک: الکافی، ج۲، ص۶۱۸، ح۱۰.
  12. ر. ک: الکافی، ج۲، ص۶۱۸، ح۱۰.
  13. ر. ک: رجال النجاشی، ص۳۳۵، ش۸۹۹.
  14. ر. ک: تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۶، ش۸۵؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۰۴، ش۶۱.
  15. ر. ک: تعلیقة علی منهج المقال، ص۲۰.
  16. ر. ک: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۰۴، ش۶۱.
  17. ر. ک: معجم البلدان، ج۴، ص۴۵۸.
  18. ر. ک: کمال الدین، ج۲، ص۳۶۱، ح۵.
  19. ر. ک: طبقات رجال الکافی، الموسوعة الرجالیه، ص۲۶.
  20. ر. ک: من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۷۸.
  21. جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص.