ام حکیم
مقدمه
نام همسر دیگر امام باقر(ع) امحکیم دختر اُسَید[۱] یا اسد[۲] بن مغیرة بن اخنس بن شریق از قبیله ثقیف[۳] است و نامی از مادرش به دست نیامد. به نقل شیخ مفید، او از امام دو پسر به نامهای ابراهیم و عبیدالله داشت[۴] که نسلی از آن دو نماند[۵].
علاقه امام باقر(ع) به امحکیم به حدی بود که امام در خانه او و برابر خواسته وی لباس قرمز میپوشید و دوستان را به شگفتی وامیداشت: مالک بن اعین در این باره میگوید: نزد امام باقر(ع) رفتم و بر او روپوش قرمز رنگی مشاهده کردم و لبخندی زدم، فرمود: «از چرایی لبخند تو باخبرم. از این جامهام میخندی. زن ثقفیام مرا به پوشیدن آن واداشت. من نیز او را دوست دارم. او هم به اجبار این لباس را بر من پوشانیده؛ ولی در آن نماز نمیگزارم. شما نیز در جامه بسیار قرمز نماز نگزارید»[۶].
به گفته همین مالک بن اعین که در فرصت دیگری خدمت امام رسیده بود، آن حضرت این زن را به دلیل تبری از امیرمؤمنان(ع) طلاق داده است[۷]. مالک بن اعین از این زن با عنوان زن ثقفی نام برده که ابنسعد نام دقیق او را امحکیم دختر اسید بن مغیره از قبیله ثقیف آورده است[۸].
گزارش ابوجارود نیز نام او را امعلی ذکر کرده است[۹]. در اینکه آیا امعلی همان امحکیم یا فردی دیگر است، قراینی در این روایات دلالت میکند بر اینکه امعلی همان امحکیم است. تعبیرهایی مانند عامل اعتقادی دانستن علت طلاق در همه نقلها[۱۰]، تلاش شبانه امام تا صبح برای هدایت او و وقوع طلاق در صبح در دو روایت مرسل و ابوجارود[۱۱] و تعبیر «طلاق یک زن» نه بیش از آن در روایت معتبر ابوبصیر[۱۲] همه حاکی از این است که امعلی در روایت ابوجارود همان امحکیم در روایت مالک بن اعین و نقل ابنسعد است[۱۳].
جستارهای وابسته
- قبیله ثقیف (قبیله)
- اُسَید بن مغیرة بن اخنس بن شریق (پدر)
- امام باقر علیهالسلام (همسر)
- ابراهیم (فرزند)
- عبیدالله (فرزند)
منابع
پانویس
- ↑ ابنسعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۲۰.
- ↑ سبط ابنجوزی، تذکرة الخواص، ص۳۴۱؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمة فی معرفة الأئمه، ج۲، ص۱۳۱؛ ابنصباغ مالکی، الفصول المهمة فی معرفة الائمه(ع)، ج۲، ص۹۰۶.
- ↑ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۷۶.
- ↑ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۷۶.
- ↑ سبط ابنجوزی، تذکرة الخواص، ص۳۴۱؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۱۳۱.
- ↑ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۴۷، ح۷.
- ↑ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۴۷، ح۷.
- ↑ ابنسعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۲۰.
- ↑ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۷۷، ح۶ («... فَقَالَ لِي: إِنَّ ذَلِكَ الْمَتَاعَ كَانَ لِأُمِّ عَلِيٍّ»).
- ↑ ر.ک: فصل ۵، عنوان «بررسی طلاق امامان(ع)»، عنوان «نمونهها». چهار روایت در این باره نقل شده است.
- ↑ ر.ک: فصل ۵، عنوان «بررسی طلاق امامان(ع)»، عنوان «نمونهها». محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۴۷، ح۶ («... وَ كَانَتْ تَرَى رَأْيَ الْخَوَارِجِ فَأَدَرْتُهَا لَيْلَةً إِلَى الصُّبْحِ أَنْ تَرْجِعَ عَنْ رَأْيِهَا وَ تَتَوَلَّى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ(ع) فَامْتَنَعَتْ عَلَيَّ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ طَلَّقْتُهَا»).
- ↑ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۷۵-۷۶، ح۱ («أَنَا بِامْرَأَةٍ كَانَتْ عِنْدِي وَ أَرَدْتُ أَنْ أُطَلِّقَهَا»).
- ↑ مقدسی، یدالله، سیره همسرداری امامان معصوم، ص ۱۸۳ ـ ۱۸۴.