حمدان بن سلیمان نیشابوری

آشنایی اجمالی

ابوسعید حمدان بن سلیمان بن عمیره نیشابوری^[۱]، تاجر اهل نیشابور و از اصحاب امام رضا(ع)، امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) بود^[۲] و بنابر نقلی از آن سه بزرگوار روایت کرده است^[۳]؛ هرچند شیخ طوسی وی را در زمره کسانی دانسته که از امامان معصوم حدیث روایت نکرده‌اند^[۴]. حمدان افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون عبدالله بن محمد یمانی، محمد بن عیسی، محمد بن حسین و منصور بن عباس بغدادی حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان جعفر بن احمد بن ایوب و احمد بن ادریس قمی می‌باشند^[۵].

درباره شخصیت وی، بزرگانی چون نجاشی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند. نجاشی او را از رجال صاحب‌نام شیعه و فردی موثق خوانده است^[۶]. کتاب الحدیث از آثار اوست^[۷].^[۸]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲
جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱

پانویس

↑ که در برخی اسناد به‌اشتباه احمد بن سلیمان ثبت شده «فی عیون الأخبار، فی باب ذکر مجلس الرضا(ع) عند المأمون فی عصمة الأنبیاء(ع): حَدَّثَنَا تَمِیمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ تَمِیمٍ الْقُرَشِیُّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ حَمْدَانَ بْنِ سُلَیْمَانَ النَّیْسَابُورِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْجَهْمِ قَالَ: حَضَرْتُ مَجْلِسَ الْمَأْمُونِ وَ عِنْدَهُ الرِّضَا عَلِیُّ بْنُ مُوسَی(ع) فَقَالَ لَهُ الْمَأْمُونُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ لَیْسَ مِنْ قَوْلِکَ أَنَّ الْأَنْبِیَاءَ مَعْصُومُونَ قَالَ بَلَی قَالَ فَمَا مَعْنَی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ... ﴿وَلَمَّا جَآءَ مُوسَىٰ لِمِيقَـٰتِنَا وَكَلَّمَهُۥ رَبُّهُۥ قَالَ رَبِّ أَرِنِىٓ أَنظُرْ إِلَيْكَ قَالَ لَن تَرَىٰنِى...﴾» سوره اعراف، آیه ۱۴۳.
تفسیر کنز الدقائق، ج۵، ص۱۷۱-۱۷۲، به نقل از: عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۱۹۵، ح۱.
صدوق، التوحید، ج۱، ص۱۲۱، ح۲۴؛ بحارالأنوار، ج۴، ص۴۷؛ ج۱۱، ص۷۸، ح۸؛ البرهان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۲۰، ح۴۷۸؛ ج۲، ص۵۸۰، ح۳۹۷۵؛ تفسیر نورالثقلین، ج۲، ص۶۴، ح۲۴۸؛ تفسیر کنزالدقائق، ج۱، ص۳۹۰؛ ج۲، ص۴۳؛ ج۴، ص۳۷۱، ج۵، ص۵۴؛ ج۶، ص۴۰۱.
↑ رجال الطوسی، ص۳۷۴، ۴۱۴ و ۴۳۰.
↑ تنقیح المقال، ج۱، ص۳۶۹.
↑ رجال الطوسی، ص۴۷۲.
↑ اختیار معرفة الرجال، ص۳۱، ۵۵، ۳۰۷ و ۴۶۳.
↑ رجال النجاشی، ج۱، ص۳۳۲.
↑ الذریعه، ج۶، ص۳۲۷.
↑ جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۲۹۶ - ۲۹۷.
ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۲۹۲-۲۹۳.

[1] که در برخی اسناد به‌اشتباه احمد بن سلیمان ثبت شده «فی عیون الأخبار، فی باب ذکر مجلس الرضا(ع) عند المأمون فی عصمة الأنبیاء(ع): حَدَّثَنَا تَمِیمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ تَمِیمٍ الْقُرَشِیُّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ حَمْدَانَ بْنِ سُلَیْمَانَ النَّیْسَابُورِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْجَهْمِ قَالَ: حَضَرْتُ مَجْلِسَ الْمَأْمُونِ وَ عِنْدَهُ الرِّضَا عَلِیُّ بْنُ مُوسَی(ع) فَقَالَ لَهُ الْمَأْمُونُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ لَیْسَ مِنْ قَوْلِکَ أَنَّ الْأَنْبِیَاءَ مَعْصُومُونَ قَالَ بَلَی قَالَ فَمَا مَعْنَی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ... ﴿وَلَمَّا جَآءَ مُوسَىٰ لِمِيقَـٰتِنَا وَكَلَّمَهُۥ رَبُّهُۥ قَالَ رَبِّ أَرِنِىٓ أَنظُرْ إِلَيْكَ قَالَ لَن تَرَىٰنِى...﴾» سوره اعراف، آیه ۱۴۳.
تفسیر کنز الدقائق، ج۵، ص۱۷۱-۱۷۲، به نقل از: عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۱۹۵، ح۱.
صدوق، التوحید، ج۱، ص۱۲۱، ح۲۴؛ بحارالأنوار، ج۴، ص۴۷؛ ج۱۱، ص۷۸، ح۸؛ البرهان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۲۰، ح۴۷۸؛ ج۲، ص۵۸۰، ح۳۹۷۵؛ تفسیر نورالثقلین، ج۲، ص۶۴، ح۲۴۸؛ تفسیر کنزالدقائق، ج۱، ص۳۹۰؛ ج۲، ص۴۳؛ ج۴، ص۳۷۱، ج۵، ص۵۴؛ ج۶، ص۴۰۱.

[2] رجال الطوسی، ص۳۷۴، ۴۱۴ و ۴۳۰.

[3] تنقیح المقال، ج۱، ص۳۶۹.

[4] رجال الطوسی، ص۴۷۲.

[5] اختیار معرفة الرجال، ص۳۱، ۵۵، ۳۰۷ و ۴۶۳.

[6] رجال النجاشی، ج۱، ص۳۳۲.

[7] الذریعه، ج۶، ص۳۲۷.

[8] جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۲۹۶ - ۲۹۷.
ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۲۹۲-۲۹۳.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]