شهابالدین نویری
نویری (۶٧٧-٧٣٣)
شهاب الدین احمد بن عبدالوهاب نویری از مورخان و دائرةالمعارفنویسان قرن هشتم هجری است. مهمترین اثر وی کتاب نهایة الارب فی فنون الادب است. نام کتاب نشانگر محتوای مجلدات نخست کتاب است. کتاب مزبور ضمن بیست و هفت مجلد یا به تعبیر مؤلف بیست و هفت «سِفر» در قاهره، توسط المؤسسة المصریة العامة، به چاپ رسیده است. در مجلدات این کتاب تا رقم دوازده، درباره همه چیز گفتگو میشود و حکایات و نقلها پیرامون انواع و اقسام موضوعها عرضه میشود. موضوعهای این مجلدات، تاریخی نیست، اما مملو از موادی است که بکار تاریخ میآید. در مجلد اول موضوعاتی چون آفرینش آسمان، خورشید و ماه، ابر و باران و هوا و آتش، شب و روز، اعیاد امتهای مختلف، خلفت زمین، اقالیم سبعه، کوهها، دریاها، شهرها، مناطق مختلف، مکه و بیت الله، مدینه، بیت المقدس، ویژگیهای شهرهای مهم، بناهای غریب عالم و پیدایی آنها، ادب قصرها و منازل خالی از سکنه میباشد. از مجلد سیزدهم به تاریخ پرداخته شده و در ادامه تاریخ عمومی عالم با تفصیل هرچه تمامتر و با استفاده از منابع متنوع پدید آمده است.
- مجلد سیزده از خلقت آدم تا پایان زندگی موسی(ع).
- مجلد چهارده از پس از موسی تا عیسی(ع) و پس از آن ذوالقرنین و اخبار شاهان چین و ترک و...
- مجلد پانزدهم در اخبار مصر، اهرام، شاهان ایران تا ساسانی، شاهان روم و... اخبار شاهان عرب، ایام العرب که بسیار مبسوط آمده تا یوم ذی قار.
- مجلد شانزدهم در سیره نبوی تا حجةالوداع.
- مجلد هفدهم از وفود عرب بر پیامبر(ص) تا مسائل شخصی زندگی آن حضرت از اقوام و خویشان و موالی و همچنین لباس پیامبر(ص) تا دفن آن حضرت.
- مجلد هیجدهم غزوات رسول خدا(ص) و سرایا تا پایان.
- مجلد نوزدهم تاریخ خلافت تا کشته شدن عثمان.
- مجلد بیستم تاریخ خلافت امام علی(ع) تا قیام توابین در عراق.
- مجلد بیست و یکم تاریخ حوادث مهم از سال ۶۵ تا بر افتادن امویان.
- مجلد بیست و دوم تاریخ عمومی از آغاز خلافت عباسیان تا سال ۲۸۹
- مجلد بیست و سوم تا صفحه ۳۲۵ پایان خلافت عباسی و پس از آن دولت فاطمی مصر و دولت اموی در اندلس.
- مجلد بیست و چهارم در فتح افریقیه از آغاز و شرح دولتهایی که در مغرب بودهاند.
- مجلد بیست و پنجم قیامهای علویان صاحب الزنج، قرامطه، دولتهای صفاری و سامانی.
- مجلد بیست و ششم درباره آل زیار، آل بویه و سلجوقیان.
- مجلد بیست و هفتم که آخرین مجلد است درباره سلاجقه روم و خوارزمشاهیان و مغولان.[۱]
منابع
پانویس
- ↑ جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، ص ۳۱۵.