مراتب نبوت: تفاوت میان نسخه‌ها

==تقسیم‌بندی مراتب [[نبوت]]==

*[[نبوت]] به پنج مرتبه تقسیم و رتبه‌بندی شده است:

# [[نبوت]] در مرتبه عالم طبیعت یا نبوت تشریعی؛

# انباء در عالم عقول؛

# انباء در مرتبه حضرت [[اسم اعظم]]؛

# [[نبوت]] [[حقیقت محمدیه]]؛

# انباء حضرت اسماء در مقام واحدیت.

==مرتبه نخست: [[نبوت]] در مرتبه عالم طبیعت یا نبوت تشریعی==

*اولین مرتبه اینکه برای صاحبان زندان طبیعت و قبور تاریک عالم طبیعت است<ref> مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، ص ۳۸ -۳۹.</ref> این همان [[نبوت]] تشریعی است که پیامبران الهی برای هدایت انسان‌هایی آمده‌اند که در دام طبیعت گرفتار آمده و تحت تأثیر هوای نفس و دامهای دنیا در مسیر شیطان و خود خواهی، ظلم، بی‌عدالتی و آلودگی‌ها گام برداشته‌اند و از مسیر هدایت و نور دوری گزیده‌اند. پیامبران آمده‌اند تا انسان‌ها را از این گرفتاری‌ها نجات دهند.

*دومین مرتبه مرتبۀ «انباء" و خبر دادن برای اهل سِرّ از روحانیون و ملائکه مقربین است<ref> مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، ص ۳۸- ۳۹.</ref>؛ در توضیح این مرتبه گفته شده است: "عقول مختلف با تنزل وجودشان و اختلاف مقام شان نسبت به دیگران نقش نبی و مربی را دارند؛ عقلِ مافوق نسبت به عقلِ مادون با اخبار از امور دیگر و تربیت عقل مادون، نقش [[نبوت]] را ایفا می کند که بازرترین آن تعلیم اسماء توسط ملائکه به [[حضرت آدم]]{{ع}} است<ref> آیین خاتم، ص ۶۱- ۶۲؛ ر. ک:‏ مصباح الهدایه، ص:۴۳.</ref>.

==مرتبه سوم: انباء در مرتبه حضرت [[اسم اعظم]]==

*مرتبه دیگری از انباء و تعلیم آن است که از ناحیه حضرت، [[اسم اعظم]] ـ که رب انسان کامل [[پیامبر اسلام]]{{صل}} است ـ برای حقیقت اطلاقیه رخ داد<ref> مصباح الهدایه، ص۳۸- ۳۹؛ [[نبوت]] از دیدگاه [[امام خمینی]]، ص ۲۹.</ref> در این مرحله [[اسم اعظم]] الهی نفس قدسی نبوی را تعلیم و تربیت می دهد<ref> آیین خاتم، ص:۶۱.</ref> و اینگونه است که [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} که خاتم پیامبران الهی است تحت تعلیم [[اسم اعظم]] قرار می‌گیرد.

==مرتبه چهارم: [[نبوت]] [[حقیقت محمدیه]]{{صل}}==

*مرتبه دیگر آن است که از حضرت، عین ثابت محمدی{{صل}} برای اعیان ثابته رخ داد. [[امام خمینی]] بر این اعتقاد است که بعد از مقام واحدیت توسط تجلی [[اسم اعظم]] الهی "عین ثابت" انسان کامل یعنی [[پیامبر اسلام]]{{صل}} ظاهر و خلق شد که آن عین ثابت مظهر و تجلی [[اسم اعظم]] الهی است. وجود آن، اولین ظهور در نشئه اعیان ثابته است که در حقیقت به تعبیر [[امام]]، عین ثابت [[پیامبر اسلام]]{{صل}} کلید کلیدهای خزائن الهی است.

* مرتبه برتر از دو مرتبۀ قبلی برای حضرت اسماء در مقام "واحدیت" و نشئه علمیه جمعیه از حضرت اسم الله اعظم به مقام ظهورش رخ داد و بالاتر از این مرتبه، دیگر انباء و ظهوری نیست بلکه هرچه هست بطون و کمون است<ref> [[نبوت]] از دیدگاه [[امام خمینی]]، ص:۲۹.</ref>.

* بالاترین مرتبه [[نبوت]] در مقام واحدیت و نشئه علمیه حضرت جمعی صورت می گیرد که با ظهور [[اسم اعظم]] "الله" در این مقام تحقق پیدا می کند. توضیح اینکه: [[اسم اعظم]] "الله" دو وجه دارد؛ یکی وجه غیبی و کمون آن است که از این وجه رخ به سوی ذات حق دارد و منزه از ظهور است که {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| لَن تَرَانِي}}﴾}}<ref>سوره اعراف، آیه:۱۴۳.</ref> گویای این وجه است. و وجه دیگر آن، ظهور و تجلی آن در مقام واحدیت است، بنابراین، [[اسم اعظم]] "الله" با وجه غیبی خود، حقایق را از حضرت ذات می گیرد و در مقام واحدیت ظاهر می‌نماید البته ابناء و خبر دادن در هر مرتبه به حسب خودش می‌باشد: واژۀ "[[نبی]]" به [[اسم اعظم]] اطلاق نمی‌شود. [[نبی]] مطلق که با تکلم ذاتی در حضرت واحدیت سخن گفته و حقایق هویت غیبی را در آینه اسماء منعکس نموده، [[اسم اعظم]] "الله" است و معنای "انباء" در این مقام عبارت از اظهار حقایق مستور در هویت غیبی، در مرائی صیقل یافته مستعد اسماء است<ref> مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، ص:۴۰.</ref>.

* [[انبیاء]] هر کدام در کشف و بسط حقایق قوی تر باشد مرتبه‌اش عالی‌تر خواهد بود:"... انبیای سلف، هم کشف داشتند، هم بسط. اما نه به طور اطلاق، بلکه فی الجمله چون در این معنی مختلف بودند؛ چنانکه اولی العزم، کشف و بسط حقایق را بیشتر داشتند و وجود نازنین احمدی{{صل}} که کشف تام و بسط تمام و تام داشت، خاتم شد و خاتم پیامبران گردید؛ یعنی به آن نحوی که ممکن است حقیقت کشف شود، برای [[حضرت محمد]]{{صل}} کشف بود و به آن مقداری که ممکن است حقایق بسط شود برای حضرت بسط نمود و لذا دیگر ممکن نیست کشف و بسط اتمّ از این باشد تا نبوت دیگری حاصل آید، چون صرف الشیء لایتکرّر" <ref> تقریرات فلسفه، ج۳، ص:۳۵۱.</ref>.

==مراتب [[انبیا]]==

* [[انبیا]] و [[رسولان الهی]] از نظر مرتبه و [[مقام|مقامی]] که نزد خداوند متعال دارند متفاوت می‌باشند. قرآن کریم، این حقیقت را در آیه زیر به صراحت بیان می‌کند:{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلَى بَعْضٍ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا }}﴾}}<ref> بی‌گمان ما برخی از پیامبران را بر برخی (دیگر) برتری بخشیدیم و به داود، زبور دادیم؛ سوره اسراء، آیه:۵۵.</ref> در حقیقت، بعضی از [[انبیا]] را بر بعضی برتری بخشیدیم، و به داوود زبور دادیم. در روایات [[معصومین]]{{عم}} نیز نسبت به مقام والای بعضی از انبیای الهی و برتری [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} در میان ایشان، گزارش‌های فراوانی مشاهده می‌شود. [[امام رضا|حضرت رضا]] {{ع}} درباره پنج پیامبر بزرگ الهی، یعنی: [[نوح پیامبر|نوح]]، [[ابراهیم پیامبر|ابراهیم]]، [[موسی پیامبر|موسی]]، [[عیسی پیامبر|عیسی]] و [[پیامبر خاتم|محمد]]، چنین می‌فرمایند: {{عربی|اندازه=150%|"َ هُمْ أَفْضَلُ الْأَنْبِيَاءِ وَ الرُّسُلِ{{عم}}"}} <ref> [[عین اخبار الرضا (کتاب)|عیون اخبار الرضا]]، ج۲، ص۸۰. </ref> ایشان، برترین انبیا و [[رسولان الهی]] می‌باشند. از این پیامبران با نام [[پیامبران اولوالعزم]] یاد شده است و ویژگی ایشان علاوه بر صبر و استقامت ممتاز، این بوده که هر کدام از ایشان کتاب و شریعت مستقلی داشته‌اند و پیامبران معاصر یا متأخر، از شریعت آنان تبعیّت می‌کرده‌اند تا هنگامی که یکی دیگر از [[پیامبران اولوالعزم]]، مبعوث به رسالت می‌شد و کتاب و شریعت جدیدی می‌آورد<ref> مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید </ref>

* البته سایر پیامبران الهی نیز در یک مرتبه قرار ندارند، بلکه از جهات گوناگون با یکدیگر در مقام و مسئولیت، تفاوت‌هایی دارند.

* [[حسین صالحی مالستانی]]، [[حقیقت نبوت از دیدگاه امام خمینی (مقاله)|حقیقت نبوت از دیدگاه امام خمینی]]