ابرار در قرآن: تفاوت میان نسخهها
←مصادیق ابرار
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
==مصادیق ابرار== | ==مصادیق ابرار== | ||
*آیات فراوانی از قرآن در تبیین اوصاف نیکوکاران است؛ امّا نیکوکارانی که در قرآن با تصریح به وصف نیکوکاری "بَرّ" مطرحشدهاند، عبارتند از: [[پیامبران]]، [[امامان]]، فرشتگان و مؤمنان<ref>[[علی اسلامی|اسلامی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص:۴۵۶ - ۴۷۷.</ref>. | *آیات فراوانی از قرآن در تبیین اوصاف نیکوکاران است؛ امّا نیکوکارانی که در قرآن با تصریح به وصف نیکوکاری "بَرّ" مطرحشدهاند، عبارتند از: [[پیامبران]]، [[امامان]]، فرشتگان و مؤمنان<ref>[[علی اسلامی|اسلامی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص:۴۵۶ - ۴۷۷.</ref>. | ||
#'''[[پیامبران]] و [[امامان معصوم]]{{عم}}:'''[[پیامبران]] الهی همه از برترین مصادیق ابرار هستند؛ از این رو در قرآن هر جا سخن از ابرار به میان میآید، [[انبیاء]]{{عم}} برترین مصداق آن شمرده میشوند. [[میبدی]] در تفسیر آیه ۱۹۳ سوره آلعمران {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| رَّبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلإِيمَانِ أَنْ آمِنُواْ بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الأَبْرَارِ }}﴾}}<ref> پروردگارا! ما شنیدیم فرا خوانندهای به ایمان فرا میخواند که به پروردگار خود ایمان آورید! و ایمان آوردیم؛ پروردگارا، گناهان ما را بیامرز و از بدیهای ما چشم بپوش و ما را با نیکان بمیران؛ سوره آل عمران، آیه:۱۹۳.</ref> مقصود از {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|الأَبْرَارِ }}﴾}} را [[انبیا]] و اولیا دانسته است<ref>کشف الاسرار، ج۲، ص۳۸۸.</ref>.[[امامان معصوم]]{{عم}} نیز از برترین مصادیق ابرار هستند؛ چنانکه در سوره انسان، هجده آیه درباره ابرارآمده که بر پایه روایات متواتر یا مستفیض<ref>الفرقان، ج۲۹، ص۳۰۶.</ref> در شأن [[اهل بیت]] [[پیامبر]]{{صل}} نازل شده است<ref>الکشّاف، ج۴، ص۶۷۰؛ الدرّالمنثور، ج۸، ص۳۷۱؛ بحارالانوار، ج۲۴، ص۳.</ref>. در احادیث متواتر شیعه و سنّی آمده است که [[امام حسن]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} در کودکی بیمار شدند. [[پیامبر]]{{صل}} و گروهی از یاران، از آنان عیادت کردند و برای شفای آنان به [[امام علی|امیرمؤمنان]]{{ع}}پیشنهاد نذر دادند. حضرت فرمود: برای شکر خداوند سه روز روزه میگیریم. طبق برخی روایات، [[امام حسن]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} و خدمتکار آنان فضّه نیز نذر کردند تا روزه بگیرند. پس از شفای [[امام حسن]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} در حالی که طعامی نداشتند، به نذر خود وفا کرده، روزه گرفتند. [[امام علی|امیرمؤمنان]]{{ع}} مقداری جو قرض کرد و [[فاطمه زهرا|فاطمه]]{{س}} با ثلث آن، پنج قرص نان پخت. هنگام افطار، مسکینی بر دَرِ خانه حاضر شد و طعام طلبید. آنان همگی مسکین را بر خود مقدّم داشتند و در آن شب جز آب ننوشیدند. دومین روز نیز روزه گرفتند و هنگام افطار، نان جوین خود را به یتیمی که طعام طلبید، بخشیدند و بار دیگر با آب افطار کردند و روز بعد را نیز روزه گرفته، در شامگاه سوم نیز غذای خود را به اسیری که طعام طلبید، دادند و چون صبح هنگام [[امام علی|علی]]{{ع}} و فرزندانش نزد [[پیامبر]]{{صل}} آمدند، از شدّت گرسنگی میلرزیدند. مشاهده این حال بر [[پیامبر]]{{صل}} گران آمد؛ آنگاه همگی نزد[[فاطمه زهرا|فاطمه]]{{س}} رفتند و وی را در محراب عبادت یافتند؛ در حالی که از شدّت گرسنگی، شکمش به پشت چسبیده و چشمهایش به گودی نشسته بود. [[پیامبر]]{{صل}} ناراحت شد. در این هنگام [[جبرئیل]] فرود آمد و به [[پیامبر]]{{صل}} بر اثر داشتن چنین خاندانی تهنیت گفت و همه سوره انسان را برای وی آورد<ref>الغدیر، ج۳، ص۱۱۱؛ البرهان، ج۵، ص۵۴۶ ـ ۵۵۲؛ إحقاقالحق، ج۳، ص۱۵۷ ـ ۱۷۱.</ref>. این حدیث را همه علمای شیعه و ۳۴ نفر از مشاهیر عالمان اهلسنّت در کتابهای تفسیر و حدیث نقل کرده وآن را از افتخارات و فضایل مهم [[اهل بیت]]{{عم}} شمردهاند<ref>الغدیر، ج۳، ص۱۰۷ ـ ۱۱۱.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} پس از مرگ عمر از مردم پرسید: شما را به خدا سوگند! آیا جز من در میان شما کسی هست که آیه {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ الأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ }}﴾}}<ref> نیکان از پیالهای مینوشند؛ سوره انسان، آیه:۵.</ref> تا آخر سوره درباره او و فرزندانش نازل شده باشد؟ گفتند: نه<ref>الاحتجاج، ج ۱، ص ۳۲۶؛ الفرقان، ج ۲۹، ص ۳۰۶.</ref>. [[امام حسن{{ع}} نیز فرمود: به خدا سوگند! مقصود از تعبیر {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ الأَبْرَارَ}}﴾}} در کتاب الهی، جز [[امام علی|علی بن ابی طالب]] و [[حضرت زهرا|فاطمه]] و من و [[امام حسین]]{{عم}} نیست<ref>نورالثقلین، ج۵، ص۴۷۳ و ۴۷۴.</ref>. [[پیامبر اکرم]] درباره آیه {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ الأَبْرَارَ}}﴾}} به [[امام علی|امیرمؤمنان]]، [[حضرت زهرا|حضرت فاطمه]] و فرزندان بزرگوارشان فرمود: خداوند نعمتی بیزوال و سروری ابدی به شما عطاکرد. بر شما گوارا باد ای خانواده [[پیامبر]]...!<ref>البرهان، ج۵، ص۵۵۳.</ref><ref>[[علی اسلامی|اسلامی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص:۴۵۶ - ۴۷۷.</ref>. | #'''[[پیامبران]] و [[امامان معصوم]]{{عم}}:'''[[پیامبران]] الهی همه از برترین مصادیق ابرار هستند؛ از این رو در قرآن هر جا سخن از ابرار به میان میآید، [[انبیاء]]{{عم}} برترین مصداق آن شمرده میشوند. [[میبدی]] در تفسیر آیه ۱۹۳ سوره آلعمران {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| رَّبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلإِيمَانِ أَنْ آمِنُواْ بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الأَبْرَارِ }}﴾}}<ref> پروردگارا! ما شنیدیم فرا خوانندهای به ایمان فرا میخواند که به پروردگار خود ایمان آورید! و ایمان آوردیم؛ پروردگارا، گناهان ما را بیامرز و از بدیهای ما چشم بپوش و ما را با نیکان بمیران؛ سوره آل عمران، آیه:۱۹۳.</ref> مقصود از {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|الأَبْرَارِ }}﴾}} را [[انبیا]] و اولیا دانسته است<ref>کشف الاسرار، ج۲، ص۳۸۸.</ref>.[[امامان معصوم]]{{عم}} نیز از برترین مصادیق ابرار هستند؛ چنانکه در سوره انسان، هجده آیه درباره ابرارآمده که بر پایه روایات متواتر یا مستفیض<ref>الفرقان، ج۲۹، ص۳۰۶.</ref> در شأن [[اهل بیت]] [[پیامبر]]{{صل}} نازل شده است<ref>الکشّاف، ج۴، ص۶۷۰؛ الدرّالمنثور، ج۸، ص۳۷۱؛ بحارالانوار، ج۲۴، ص۳.</ref>. در احادیث متواتر شیعه و سنّی آمده است که [[امام حسن]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} در کودکی بیمار شدند. [[پیامبر]]{{صل}} و گروهی از یاران، از آنان عیادت کردند و برای شفای آنان به [[امام علی|امیرمؤمنان]]{{ع}}پیشنهاد نذر دادند. حضرت فرمود: برای شکر خداوند سه روز روزه میگیریم. طبق برخی روایات، [[امام حسن]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} و خدمتکار آنان فضّه نیز نذر کردند تا روزه بگیرند. پس از شفای [[امام حسن]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} در حالی که طعامی نداشتند، به نذر خود وفا کرده، روزه گرفتند. [[امام علی|امیرمؤمنان]]{{ع}} مقداری جو قرض کرد و [[فاطمه زهرا|فاطمه]]{{س}} با ثلث آن، پنج قرص نان پخت. هنگام افطار، مسکینی بر دَرِ خانه حاضر شد و طعام طلبید. آنان همگی مسکین را بر خود مقدّم داشتند و در آن شب جز آب ننوشیدند. دومین روز نیز روزه گرفتند و هنگام افطار، نان جوین خود را به یتیمی که طعام طلبید، بخشیدند و بار دیگر با آب افطار کردند و روز بعد را نیز روزه گرفته، در شامگاه سوم نیز غذای خود را به اسیری که طعام طلبید، دادند و چون صبح هنگام [[امام علی|علی]]{{ع}} و فرزندانش نزد [[پیامبر]]{{صل}} آمدند، از شدّت گرسنگی میلرزیدند. مشاهده این حال بر [[پیامبر]]{{صل}} گران آمد؛ آنگاه همگی نزد[[فاطمه زهرا|فاطمه]]{{س}} رفتند و وی را در محراب عبادت یافتند؛ در حالی که از شدّت گرسنگی، شکمش به پشت چسبیده و چشمهایش به گودی نشسته بود. [[پیامبر]]{{صل}} ناراحت شد. در این هنگام [[جبرئیل]] فرود آمد و به [[پیامبر]]{{صل}} بر اثر داشتن چنین خاندانی تهنیت گفت و همه سوره انسان را برای وی آورد<ref>الغدیر، ج۳، ص۱۱۱؛ البرهان، ج۵، ص۵۴۶ ـ ۵۵۲؛ إحقاقالحق، ج۳، ص۱۵۷ ـ ۱۷۱.</ref>. این حدیث را همه علمای شیعه و ۳۴ نفر از مشاهیر عالمان اهلسنّت در کتابهای تفسیر و حدیث نقل کرده وآن را از افتخارات و فضایل مهم [[اهل بیت]]{{عم}} شمردهاند<ref>الغدیر، ج۳، ص۱۰۷ ـ ۱۱۱.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} پس از مرگ عمر از مردم پرسید: شما را به خدا سوگند! آیا جز من در میان شما کسی هست که آیه {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ الأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ }}﴾}}<ref> نیکان از پیالهای مینوشند؛ سوره انسان، آیه:۵.</ref> تا آخر سوره درباره او و فرزندانش نازل شده باشد؟ گفتند: نه<ref>الاحتجاج، ج ۱، ص ۳۲۶؛ الفرقان، ج ۲۹، ص ۳۰۶.</ref>. [[امام حسن]]{{ع}} نیز فرمود: به خدا سوگند! مقصود از تعبیر {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ الأَبْرَارَ}}﴾}} در کتاب الهی، جز [[امام علی|علی بن ابی طالب]] و [[حضرت زهرا|فاطمه]] و من و [[امام حسین]]{{عم}} نیست<ref>نورالثقلین، ج۵، ص۴۷۳ و ۴۷۴.</ref>. [[پیامبر اکرم]] درباره آیه {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ الأَبْرَارَ}}﴾}} به [[امام علی|امیرمؤمنان]]، [[حضرت زهرا|حضرت فاطمه]] و فرزندان بزرگوارشان فرمود: خداوند نعمتی بیزوال و سروری ابدی به شما عطاکرد. بر شما گوارا باد ای خانواده [[پیامبر]]...!<ref>البرهان، ج۵، ص۵۵۳.</ref><ref>[[علی اسلامی|اسلامی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص:۴۵۶ - ۴۷۷.</ref>. | ||
#'''فرشتگان:'''{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|بِأَيْدِي سَفَرَةٍ كِرَامٍ بَرَرَةٍ }}﴾}}<ref> به دست نویسندگانی که ارجمند و نیکویند؛ سوره عبس، آیه: ۱۵ - ۱۶.</ref> در قرآن، واژه {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|بَرَرَةٍ}}﴾}} که جمع بَرّ است، فقط درباره فرشتگان آمده و این تعبیر، از واژه "ابرار" رساتر است؛ زیرا ابرار جمع بارّ است و بررة جمع بَرّ، و بَرّ از بارّ رساتر است؛ چنانکه عدل از عادل<ref>مفردات، ص۱۱۴ و ۱۱۵، «برّ».</ref><ref>[[علی اسلامی|اسلامی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص:۴۵۶ - ۴۷۷.</ref>. | #'''فرشتگان:'''{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|بِأَيْدِي سَفَرَةٍ كِرَامٍ بَرَرَةٍ }}﴾}}<ref> به دست نویسندگانی که ارجمند و نیکویند؛ سوره عبس، آیه: ۱۵ - ۱۶.</ref> در قرآن، واژه {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|بَرَرَةٍ}}﴾}} که جمع بَرّ است، فقط درباره فرشتگان آمده و این تعبیر، از واژه "ابرار" رساتر است؛ زیرا ابرار جمع بارّ است و بررة جمع بَرّ، و بَرّ از بارّ رساتر است؛ چنانکه عدل از عادل<ref>مفردات، ص۱۱۴ و ۱۱۵، «برّ».</ref><ref>[[علی اسلامی|اسلامی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص:۴۵۶ - ۴۷۷.</ref>. | ||
#'''مؤمنان:'''ابرار در قرآن، افزون بر معصومان{{عم}} شامل دیگر مؤمنان نیز خواهد شد. آیه ۱۷۷ سوره بقره مؤمنان را ابرار دانسته است {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ }}﴾}} در روایتی از [[رسول اکرم]]{{صل}} ابرار، یاران [[امام علی]]{{ع}} شناسانده شدهاند<ref>عیاشی، ج۱، ص۲۱۲.</ref><ref>[[علی اسلامی|اسلامی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص:۴۵۶ - ۴۷۷.</ref>. | #'''مؤمنان:'''ابرار در قرآن، افزون بر معصومان{{عم}} شامل دیگر مؤمنان نیز خواهد شد. آیه ۱۷۷ سوره بقره مؤمنان را ابرار دانسته است {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن|وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ }}﴾}} در روایتی از [[رسول اکرم]]{{صل}} ابرار، یاران [[امام علی]]{{ع}} شناسانده شدهاند<ref>عیاشی، ج۱، ص۲۱۲.</ref><ref>[[علی اسلامی|اسلامی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص:۴۵۶ - ۴۷۷.</ref>. | ||