تورات: تفاوت میان نسخه‌ها

*توراتی‌ که اینک در دست [[یهودیان]] است، مجموعه‌ای است از اسفار پنج‌گانه و کتب سی و نه گانۀ [[عهد عتیق]]<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]] ص ۲۰۵</ref>. به تورات [[عهد قدیم]]<ref>ر.ک: [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۶۱.</ref> یا [[عتیق]]<ref>ر.ک: جمعی از نویسندگان، [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]] ص ۲۰۵</ref> و [[کتاب مقدس]] هم می‌گویند در مقابل [[عهد]] جدیدی که به [[انجیل]] گفته می‌شود. تورات، چندین بخش دارد که به هر بخش آن "سِفر" گفته می‌‌شود. مثل سِفر خروج، سفر لاویان، سفر اعداد و سفر تثنیه... که در بردارندۀ سرگذشت‌هایی از [[بنی اسرائیل]] و [[حضرت موسی]]{{ع}} و دستورالعمل‌های اوست<ref>ر.ک: [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۶۱.</ref>.

==تاریخچه تورات==

*بنابر آخرین تحقیقات، سه متن عبری که سه قرن پیش از میلاد نیز وجود داشته‌اند، عبارت‌اند از: متن‌ مسورانی‌؛ متنی دیگر که به یونانی ترجمه شد؛ اسفار خمسه [[سامری]]<ref>دکتر بوکای، عهدین‌، قرآن و علم‌، ۱۸.</ref>. [[عهد]] عتیق‌ عبرانی که هم اینک در دست است، از نسخۀ‌ مسورانی‌ پدید آمده است که جمعی از [[یهودیان]] طبریه و [[سوره]] ـ واقع در وادی [[فرات]] ـ از قرن ۶ تا ۱۲ م. گرد آوردند. مسوریان، نسخه‌هایی را که با نسخه خویش مطابق نیافتند، کنار نهادند و حفظ آنها را [[حرام]] دانستند و بدین روی نسخۀ قدیم عبرانی که بر قرن ۱۰ م. مقدم باشد، نمی‌توان یافت<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]] ص ۲۰۵</ref>.

*بنابراین گزارش، [[عهد]] عتیق‌ عبرانی برای نخستین بار در سال ۱۴۸۸ م. به چاپ رسید و دومین بار در سال ۱۴۹۴ م<ref>مستر هاکس، قاموس کتاب مقدس‌، ۷۱۹.</ref>. دیگر [[نسخ]] کهن که از متن عبرانی گرفته شده‌اند عبارت‌اند از: ترجمه یونانی‌ هفتاد یا سپتواجنت‌ در میانه قرن ۳ ق. م، ترجمه آرامی تارگوم، [[نقل]] قول‌هایی از نویسنده‌های [[مسیحی]] و ترجمه لاتین ژروم. احتمال دارد ترجمۀ ژروم در نخستین سال‌های قرن ۵ م. متن لاتین‌ [[عهد]] عتیق‌ را بر اساس اسناد عبری فراهم آورده باشد. این متن همان است که پس از قرن ۷ م. عالمگیر شد و با نام وولگات خوانده شد. همچنین باید به بخشی از [[روایات]] [[عهد عتیق]] اشاره کرد که به زبان آرامی و [[سریانی]] است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۶؛ دکتر بوکای، عهدین، قرآن و علم‌، ۱۹.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]] ص ۲۰۵</ref>

==بخش‌های [[عهد عتیق]]==

#تورات‌ یا [[شریعت]] [[موسی]] که پنج سِفر (یا کتاب) را در بردارد و از [[منزلت]] بیش‌تری نزد [[یهودیان]] برخوردار است.

#نبی‌ایم‌ یا پیامبران‌ که شامل چهار کتاب [[تاریخی]] با عنوان «[[پیامبران پیشین]]» و چهار کتاب [[نبوی]] با عنوان «[[پیامبران]] متأخر» است.

#کتوبیم‌ یا نوشته‌ها که خود یازده کتاب است و از تنوع و گسترّ مطالب بیش‌تری برخوردار است<ref>جهان مذهبی‌، ج۲، ص ۶۰۳؛ مستر هاکس، قاموس کتاب مقدس‌، ۷۲۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]] ص ۲۰۵</ref>

*پژوهش‌های نظری [[جدید]] دربارۀ این کتب یا اسفار، سؤال‌هایی را مطرح ساخته‌اند؛ از آن جمله اینکه چقدر از این متون را می‌توان به خود [[حضرت موسی]]{{ع}} نسبت داد. نتیجه تجزیه و تحلیل‌های [[علمی]] نشان می‌دهد تورات فعلی را به صورت قطعی و نهایی، [[حضرت موسی]]{{ع}} گرد نیاورده و مکتوب نساخته است؛ بلکه آنچه امروزه در دست [[یهودیان]] است، با دوران [[تاریخی]] پس از [[حضرت موسی]]{{ع}} سازگار است<ref>تاریخ جامع ادیان‌ ص ۵۱۷، ۵۱۸، ۵۴۱، ۵۴۴؛ جهان مذهبی‌، ج ۲ ص ۶۰۴؛</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]] ص ۲۰۵</ref>  

*در میان [[متون دینی]] [[یهود]]، تورات‌ یا پنج سفر [[موسی]]{{ع}}، جایگاهی ممتاز دارد. این‌ سفر‌ها عبارت‌اند از:

#سفر تکوین‌ یا پیدایش‌ که از [[خلقت]] [[جهان]] تا [[مرگ]] [[یعقوب]] و استقرار [[عبرانیان]] سخن می‌گوید.

*بنابر شواهد [[قرآنی]]، دست کم بخشی از تورات‌ در روزگار [[پیامبر اسلام]]{{صل}} [[تحریف]] شده است؛ چنانکه می‌فرماید: «بخشی از آنچه را بدانان گوشزد شده بود، به [[فراموشی]] سپردند»<ref>{{متن قرآن|فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِيثَاقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ}}«پس، برای پیمان‌شکنی  لعنتشان کردیم و دل‌هاشان را سخت گردانیدیم زیرا عبارات (کتاب آسمانی) را از جای خویش پس و پیش می‌کردند و بخشی از آنچه را بدیشان یادآور شده بودند از یاد بردند» سوره مائده، آیه ۱۳.</ref> در جایی دیگر می‌فرماید: «جمعی از ایشان مردمی میانه‌رو هستند و بسیاریشان بدکردارند».<ref>{{متن قرآن|مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ سَاءَ مَا يَعْمَلُونَ}}«برخی از ایشان امتی میانه‌رو هستند و بسیاری از آنان آنچه انجام می‌دهند زشت است» سوره مائده، آیه ۶۶.</ref>. سراسر تورات‌ را نمی‌توان [[تحریف]] شده و [[کلام]] بشری پنداشت؛ بلکه بخشی از آن بر جای‌ مانده است<ref>[[سید محمد حسین  طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، تفسیر المیزان، ج ۳ ص ۸.</ref>. با این حال، بنابر تصریح [[قرآن]]، تحریفی که بدان راه یافته است، آن را از اعتبار و [[حقانیت]] انداخته است<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]] ص ۲۰۵ ـ ۲۰۸.</ref>.  

==تورات در [[معارف مهدوی]]==

*در [[قرآن کریم]] نیز [[خداوند]] خبر از [[بشارت ظهور]] در کتاب تورات می‌دهد: {{متن قرآن|وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ}}<ref>«و در زبور  پس از تورات  نگاشته‌ایم که بی‌گمان زمین را بندگان شایسته من به ارث خواهند برد» سوره انبیاء، آیه ۱۰۵.</ref> [[امام باقر]]{{ع}} در [[حدیثی]] فرمود: [[مهدی]]{{ع}} [[قیام]] خواهد نمود... سپس به [[انطاکیه]] رفته و کتاب‌های [[خدا]] (که بر [[پیامبران]] نازل می‌شده) از آن غار خارج خواهد کرد و تورات و [[انجیل]] و [[زبور]] را بیرون خواهد آورد، و در میان هر ملتی با [[احکام]] [[کتاب آسمانی]] خودشان [[قضاوت]] خواهد نمود.»..<ref>{{متن حدیث|إِذَا قَامَ قَائِمُ أَهْلِ الْبَیْتِ... یَسْتَخْرِجُ التَّوْرَاةَ وَ سَائِرَ کُتُبِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ غَارٍ بِأَنْطَاکِیَةَ وَ یَحْکُمُ بَیْنَ أَهْلِ التَّوْرَاةِ بِالتَّوْرَاةِ وَ بَیْنَ أَهْلِ الْإِنْجِیلِ بِالْإِنْجِیلِ وَ بَیْنَ أَهْلِ الزَّبُورِ بِالزَّبُورِ وَ بَیْنِ أَهْلِ الْقُرْآنِ بِالْقُرْآنِ...}}؛ غیبت نعمانی: ص ۲۳۷.</ref>.<ref>ر.ک: [[عباس حیدرزاده|حیدرزاده، عباس]]، [[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|فرهنگنامه آخرالزمان]]، ص۱۸۲.</ref>

{{نبوت شناسی}}

[[رده:کتاب‌های پیامبران]]

[[رده:مدخل فرهنگنامه آخرالزمان]]