آزمایش الهی در معارف و سیره رضوی: تفاوت میان نسخه‌ها

}}

[[امتحان]] [[بندگان]] برای مشخص شدن خوب از بد و [[خالص]] از [[ناخالص]] از دیدگاه [[امام رضا]]{{ع}}. معادل [[عربی]] [[آزمایش]] "امتحان"<ref>مجمع البحرین، ج۶، ص۳۱۵.</ref>، "ابتلاء، بلا"<ref>المفردات، ص۴۸۴.</ref> و "فتنه"<ref>المفردات، ص۳۸۵.</ref> می‌باشد. "بلا"<ref>المفردات، ص۵۹.</ref> به معنای فرسودگی است و از این‌رو به آزمایش، [[بلا]] می‌گویند که [[انسان]] را فرسوده و رنجور می‌کند<ref>المفردات، ص۵۹؛ المنجد، ج۱، ص۱۰۴.</ref>. "فتنه" در اصل به معنای داخل کردن و گداختن طلا در [[آتش]] است تا خالص از ناخالص معین شود. بسیای از لغت‌دانان امتحان را به آزمونی که با [[هدف]] جدا کردن خالصی از ناخالصی انجام می‌گیرد [[تفسیر]] کرده‌اند<ref>المفردات، ص۳۸۵؛ المنجد، ج۲، ص۱۲۸۹.</ref>.

در [[سخنان امام رضا]]{{ع}} به مصادیق [[امتحان]] اشاره شده است، از سخنان آن [[حضرت]] استفاده می‌شود که [[عبادت‌ها]] برای آزمایش [[بندگان]] است. آنگاه که [[مأمون]] از [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا}}<ref>«تا شما را بیازماید که کدام نکوکردار» سوره هود، آیه ۷.</ref> می‌پرسد، [[امام]] در پاسخ به سه اصل مهم در آزمایش اشاره می‌کند:

# [[آزمایش]] [[خدا]] برای دانستن خود و تجربه اندوزی‌اش نیست، زیرا او همه چیز را می‌داند، بلکه برای دانستن انسان‌هاست تا [[درجه]] [[خلوص]] و [[پایداری]] آنان بر خودشان معلوم شود. این اصل با آیه {{متن قرآن|وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنْكُمْ وَالصَّابِرِينَ وَنَبْلُوَ أَخْبَارَكُمْ}}<ref>«و بی‌گمان می‌آزماییمتان تا جهادگران و شکیبایان شما را معلوم داریم و گزارش‌های (کردارهای) شما را بررسی کنیم» سوره محمد، آیه ۳۱.</ref> مطابق است<ref>عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۲۷۱.</ref>. این اصل از [[اهداف]] آزمایش نیز به حساب می‌آید. [[نعمت‌های الهی]] نیز وسیله آزمایش‌اند. [[امام رضا]]{{ع}} می‌فرماید: [[انسان]] به واسطه نعمت‌های زیاد، در خطر است، زیرا وظایفی بر او [[واجب]] می‌شود مثل پرداخت [[زکات]]، [[صدقات]]، اتفاقات و.... و [[آدمیان]] از این طریق آزمایش می‌شوند. بسیاری از [[مردم]] از [[انجام وظیفه]] خود کوتاهی می‌کنند و در [[امتحان الهی]] مردود می‌شوند<ref>الکافی، ج۲، ص۴۸۸.</ref>. آن [[حضرت]] در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ}}<ref>«بی‌گمان با مال و جانتان آزمون خواهید شد» سوره آل عمران، آیه ۱۸۶.</ref> می‌فرماید: [[خداوند متعال]] [[اهل]] [[سلامت]] را [[مکلف]] می‌سازد و آزمایش می‌کند تا به نیازهای آفت‌زدگان و بلادیدگان [[قیام]] نمایند و با پرداخت حقشان، هم قوت آنان تأمین شود و هم [[شکر الهی]] ادا گردد و هم نعمت‌هایشان با پرداخت زکات افزون شود<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۱۷۳.</ref>. آن حضرت در تفسیر آیه [[هاروت و ماروت]] {{متن قرآن|وَاتَّبَعُواْ مَا تَتْلُواْ الشَّيَاطِينُ عَلَى مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُواْ يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَا أُنزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولاَ إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلاَ تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُم بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ بِإِذْنِ اللَّهِ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلاَ يَنفَعُهُمْ وَلَقَدْ عَلِمُواْ لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنفُسَهُمْ لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُونَ}}<ref> «و (یهودیان) از آنچه شیطان‌ها در فرمانروایی سلیمان (به گوش این و آن) می‌خواندند (که سلیمان جادوگر است)؛ پیروی کردند. و سلیمان کفر نورزید ولی شیطان‌ها کافر شدند که به مردم جادو می‌آموختند و نیز آنچه را بر دو فرشته هاروت و ماروت در (سرزمین) بابل فرو فرستاده شده بود در حالی که این دو به هیچ‌کس آموزشی نمی‌دادند مگر که می‌گفتند: ما تنها (ابزار) آزمونیم پس (با بکارگیری جادو) کافر مشو! اما (مردم) از آن دو چیزی را می‌آموختند که با آن میان مرد و همسرش جدایی می‌افکنند -در حالی که جز به اذن خداوند به کسی زیان نمی‌رساندند- چیزی را می‌آموختند که به آنان زیان می‌رسانید و برای آنها سودی نداشت و خوب می‌دانستند که هر کس خریدار آن باشد در جهان واپسین بهره‌ای ندارد و خود را به بد چیزی فروختند، اگر می‌دانستند» سوره بقره، آیه ۱۰۲.</ref> به وسیله [[آزمایش]] بودن این دو [[فرشته]] اشاره کرده و می‌فرماید که آن دو به [[مردم]] [[سحر]] می‌آموختند تا بتوانند با آن خودشان را از سحر ساحران [[حفظ]] کنند و [[مکر]] آنها را [[باطل]] سازند. آن دو فرشته چیزی به کسی باد نمی‌دادند مگر اینکه می‌گفتند ما برای آزمایش هستیم تا شما [[کافر]] نشوید<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۷۱؛ ج۲، ص۵۵۵.</ref>.