پرش به محتوا

دشمنی در جامعه‌شناسی اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۶: خط ۶:
}}
}}


==[[پرهیز]] از [[عداوت]] و [[دشمنی]]==
== [[پرهیز]] از [[عداوت]] و [[دشمنی]] ==
عداوت در اصل از ماده عدو به معنی [[تجاوز]] می‌آید و [[بغضاء]] از ماده [[بغض]] به معنی [[تنفر]] از چیزی است و ممکن است فرق این دو کلمه این باشد که بغض بیشتر جنبه [[قلبی]] دارد و عداوت جنبه عملی یا دست‌کم اعم از عملی و قلبی است<ref>ناصر مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، ج۴، ص۳۱۹.</ref>.
عداوت در اصل از ماده عدو به معنی [[تجاوز]] می‌آید و [[بغضاء]] از ماده [[بغض]] به معنی [[تنفر]] از چیزی است و ممکن است فرق این دو کلمه این باشد که بغض بیشتر جنبه [[قلبی]] دارد و عداوت جنبه عملی یا دست‌کم اعم از عملی و قلبی است<ref>ناصر مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، ج۴، ص۳۱۹.</ref>.
بغض و بغضاء، صفتی [[نفسانی]] در مقابل [[محبت]] و [[دوستی]] است که در صورت تشدید، در قالب عداوت و [[تعدی]] مجسیم می‌شود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القران، ج۱، ص۳۳۱.</ref>. از دید راغب، اصل “مخاصمة” این است که طرفین دعوا با یکدیگر گلاویز شوند، و هر کدام از طرفین، گوشه بار، کیسه و متاع دیگری را بگیرد و بکشد<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۲۸۴.</ref>. واژه [[قرآنی]] دیگر دال بر عداوت و دشمنی، {{متن قرآن|شَنَآنُ}}<ref>«دشمنی» سوره مائده، آیه ۲.</ref> است که به معنی بغض همراه با [[کراهت]] و فاصله‌گزینی به کار رفته و در صورت شدت‌یابی به “عداوت” تبدیل می‌شود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۶، ص۱۵۱.</ref>. واژه {{متن قرآن|مَقْت}}<ref>{{متن قرآن|وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا}} «و با زنانی که پدرانتان به نکاح آورده‌اند، ازدواج نکنید که کاری زشت و ناخوشایند و بیراه است؛ مگر آنچه از پیش (در زمان جاهلیت) روی داده است» سوره نساء، آیه ۲۲.</ref> نیز به معنای بغض شدید است که در شکل افراطی به صورت دشمنی و تعدی در خارج نمایان می‌شود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۱۱، ص۱۵۱.</ref>.
بغض و بغضاء، صفتی [[نفسانی]] در مقابل [[محبت]] و [[دوستی]] است که در صورت تشدید، در قالب عداوت و [[تعدی]] مجسیم می‌شود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القران، ج۱، ص۳۳۱.</ref>. از دید راغب، اصل “مخاصمة” این است که طرفین دعوا با یکدیگر گلاویز شوند، و هر کدام از طرفین، گوشه بار، کیسه و متاع دیگری را بگیرد و بکشد<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۲۸۴.</ref>. واژه [[قرآنی]] دیگر دال بر عداوت و دشمنی، {{متن قرآن|شَنَآنُ}}<ref>«دشمنی» سوره مائده، آیه ۲.</ref> است که به معنی بغض همراه با [[کراهت]] و فاصله‌گزینی به کار رفته و در صورت شدت‌یابی به “عداوت” تبدیل می‌شود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۶، ص۱۵۱.</ref>. واژه {{متن قرآن|مَقْت}}<ref>{{متن قرآن|وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا}} «و با زنانی که پدرانتان به نکاح آورده‌اند، ازدواج نکنید که کاری زشت و ناخوشایند و بیراه است؛ مگر آنچه از پیش (در زمان جاهلیت) روی داده است» سوره نساء، آیه ۲۲.</ref> نیز به معنای بغض شدید است که در شکل افراطی به صورت دشمنی و تعدی در خارج نمایان می‌شود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۱۱، ص۱۵۱.</ref>.


توصیه مؤکد [[قرآن]] این است که [[مؤمنان]] نباید در [[مقام]] دشمنی و [[کینه‌ورزی]] پیشگام باشند. دشمنی در [[جامعه]]، هر [[قدر]] اندک، مانع [[همبستگی]]، و بهره‌گیری مناسب از سرمایه‌های متقابل و نیز، باعث هرز امکانات در مسیرهای [[انحرافی]] و [[تحمیل]] هزینه‌های زیاد بر جامعه می‌شود. بر این اساس، دشمنی مؤمنان با یکدیگر، بدون توجیه کافی، به طریق اولی [[ممنوع]] خواهد بود. البته [[مؤمنان]] نمی‌توانند با کسانی که به [[دشمنی]] و [[کینه‌ورزی]] با آنها [[سبقت]] جسته‌اند و بر عمل خویش [[اصرار]] می‌ورزند، و گاه در این باره از هیچ اقدامی فروگذار نمی‌کنند، از در [[دوستی]] و [[تسامح]] در آیند. کینه‌ورزی و دشمنی به عنوان یک عمل اصالتاً [[شیطانی]]، مانع [[رشد]] و تعالی [[جامعه]] است و مؤمنان باید از [[ظهور]] آن جلوگیری و در صورت وقوع، برای علاج آن [[اقدام]] کنند. [[اختلاف طبقاتی]] و برخورداری بی‌حدوحساب عده‌ای و [[محرومیت]] توجیه‌ناپذیر عده‌ای<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۹، ص۱۵۷.</ref> و وسوسه‌های شیطانی و توطئه‌های [[دشمنان]] از زمینه‌های مؤثر دشمنی و [[تفرقه]] است<ref>ناصر مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، ج۳، ص۲۳؛ برای آگاهی بیشتر از گونه‌شناسی دشمنان خودی و بیگانه و آثار آن، ر.ک: مرتضی مطهری، آشنایی با قرآن، ج۷، ص۱۷۷.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۴۵۷.</ref>
توصیه مؤکد [[قرآن]] این است که [[مؤمنان]] نباید در [[مقام]] دشمنی و [[کینه‌ورزی]] پیشگام باشند. دشمنی در [[جامعه]]، هر [[قدر]] اندک، مانع [[همبستگی]]، و بهره‌گیری مناسب از سرمایه‌های متقابل و نیز، باعث هرز امکانات در مسیرهای [[انحرافی]] و [[تحمیل]] هزینه‌های زیاد بر جامعه می‌شود. بر این اساس، دشمنی مؤمنان با یکدیگر، بدون توجیه کافی، به طریق اولی [[ممنوع]] خواهد بود. البته [[مؤمنان]] نمی‌توانند با کسانی که به [[دشمنی]] و [[کینه‌ورزی]] با آنها [[سبقت]] جسته‌اند و بر عمل خویش [[اصرار]] می‌ورزند، و گاه در این باره از هیچ اقدامی فروگذار نمی‌کنند، از در [[دوستی]] و [[تسامح]] در آیند. کینه‌ورزی و دشمنی به عنوان یک عمل اصالتاً [[شیطانی]]، مانع [[رشد]] و تعالی [[جامعه]] است و مؤمنان باید از [[ظهور]] آن جلوگیری و در صورت وقوع، برای علاج آن [[اقدام]] کنند. [[اختلاف طبقاتی]] و برخورداری بی‌حدوحساب عده‌ای و [[محرومیت]] توجیه‌ناپذیر عده‌ای<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۹، ص۱۵۷.</ref> و وسوسه‌های شیطانی و توطئه‌های [[دشمنان]] از زمینه‌های مؤثر دشمنی و [[تفرقه]] است<ref>ناصر مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، ج۳، ص۲۳؛ برای آگاهی بیشتر از گونه‌شناسی دشمنان خودی و بیگانه و آثار آن، ر. ک: مرتضی مطهری، آشنایی با قرآن، ج۷، ص۱۷۷.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۴۵۷.</ref>


==[[آیات]] [[قرآنی]] مرتبط==
== [[آیات]] [[قرآنی]] مرتبط ==
#ایجاد دشمنی و کینه‌ورزی میان [[انسان‌ها]] از جمله اقدام‌های [[شیطان]]: {{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ...}}<ref>«شیطان، تنها بر آن است تا با شراب و قمار میان شما دشمنی و کینه افکند» سوره مائده، آیه ۹۱.</ref>.
# ایجاد دشمنی و کینه‌ورزی میان [[انسان‌ها]] از جمله اقدام‌های [[شیطان]]: {{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ...}}<ref>«شیطان، تنها بر آن است تا با شراب و قمار میان شما دشمنی و کینه افکند» سوره مائده، آیه ۹۱.</ref>.
# دشمنی با مؤمنان، [[یهودیان]] و [[مشرکان]] [[کافران]] عنود: {{متن قرآن|لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الْيَهُودَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا...}}<ref>«بی‌گمان یهودیان و مشرکان را دشمن‌ترین مردم به مؤمنان می‌یابی» سوره مائده، آیه ۸۲.</ref>.
# دشمنی با مؤمنان، [[یهودیان]] و [[مشرکان]] [[کافران]] عنود: {{متن قرآن|لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الْيَهُودَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا...}}<ref>«بی‌گمان یهودیان و مشرکان را دشمن‌ترین مردم به مؤمنان می‌یابی» سوره مائده، آیه ۸۲.</ref>.
# [[لزوم]] دوری مؤمنان از [[نزدیکان]] ستیزه‌گر: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَأَوْلَادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ...}}<ref>«ای مؤمنان! برخی از همسران و فرزندانتان دشمن شمایند پس، از آنان دوری گزینید و اگر درگذرید و ببخشایید و چشم بپوشید بی‌گمان خداوند (نیز) آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره تغابن، آیه ۱۴.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۴۵۷.</ref>
# [[لزوم]] دوری مؤمنان از [[نزدیکان]] ستیزه‌گر: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَأَوْلَادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ...}}<ref>«ای مؤمنان! برخی از همسران و فرزندانتان دشمن شمایند پس، از آنان دوری گزینید و اگر درگذرید و ببخشایید و چشم بپوشید بی‌گمان خداوند (نیز) آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره تغابن، آیه ۱۴.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۴۵۷.</ref>
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش