راسخ در علم در قرآن: تفاوت میان نسخهها
جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
موضوع [[راسخان در علم]] در دو [[آیه]] از [[قرآن کریم]] آمده است: | موضوع [[راسخان در علم]] در دو [[آیه]] از [[قرآن کریم]] آمده است: | ||
#{{متن قرآن|هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الأَلْبَابِ}}<ref> اوست که این کتاب را بر تو فرو فرستاد؛ برخی از آن، آیات «محکم» (/ استوار/ یک رویه) اند، که بنیاد این کتاباند و برخی دیگر (آیات) «متشابه» (/ چند رویه) اند؛ اما آنهایی که در دل کژی دارند، از سر آشوب و تأویل جویی، از آیات متشابه آن، پیروی میکنند در حالی که تأویل آن را جز خداوند نمیداند و استواران در دانش، میگویند: ما بدان ایمان داریم، تمام آن از نزد پروردگار ماست و جز خردمندان، کسی در یاد نمیگیرد؛ سوره آل عمران، آیه۷.</ref> | #{{متن قرآن|هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الأَلْبَابِ}}<ref> اوست که این کتاب را بر تو فرو فرستاد؛ برخی از آن، آیات «محکم» (/ استوار/ یک رویه) اند، که بنیاد این کتاباند و برخی دیگر (آیات) «متشابه» (/ چند رویه) اند؛ اما آنهایی که در دل کژی دارند، از سر آشوب و تأویل جویی، از آیات متشابه آن، پیروی میکنند در حالی که تأویل آن را جز خداوند نمیداند و استواران در دانش، میگویند: ما بدان ایمان داریم، تمام آن از نزد پروردگار ماست و جز خردمندان، کسی در یاد نمیگیرد؛ سوره آل عمران، آیه۷.</ref> | ||
#{{متن قرآن|لَّكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أُوْلَئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref> امّا استواران در دانش از آنان و آن مؤمنان بدانچه بر تو و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است، ایمان میآورند و برپادارندگان نماز و دهندگان زکات و مؤمنان به خدا و روز واپسین؛ به آنان زودا که پاداشی سترگ دهیم؛ سوره نساء، آیه۱۶۲.</ref> | #{{متن قرآن|لَّكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أُوْلَئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْرًا عَظِيمًا}}<ref> امّا استواران در دانش از آنان و آن مؤمنان بدانچه بر تو و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است، ایمان میآورند و برپادارندگان نماز و دهندگان زکات و مؤمنان به خدا و روز واپسین؛ به آنان زودا که پاداشی سترگ دهیم؛ سوره نساء، آیه۱۶۲.</ref> | ||
از آغاز دوران [[تفسیر]]، [[مفسران]] و قرآنپژوهان [[اختلاف]] داشتهاند که "واو" در {{متن قرآن|وَالرَّاسِخُونَ}} در آیه اول برای عطف است یا استیناف و بر اثر این [[اختلاف]]، [[اختلاف]] معنا پدید میآید<ref>جامع البیان، ج ۳، ص ۲۴۸ ـ ۲۵۰؛ التبیان، ج ۲، ص ۴۰۰، الکشاف، ج ۱، ص ۳۳۸.</ref>، اگر {{متن قرآن|وَالرَّاسِخُونَ}} عطف به {{متن قرآن|اللَّهُ}} باشد چنان که بیشتر [[مفسران شیعه]] معتقدند<ref>مجمع البیان، ج ۲، ص ۷۰۱، روض الجنان، ج ۴، ص ۱۸۰؛ المیزان، ج ۳، ص ۴۹.</ref> معنای [[آیه]] چنین است: [[تأویل آیات]] [[متشابه]] را کسی نمیداند مگر [[خدا]] و [[راسخان در علم]] و اگر "واو" برای استیناف باشد، معنای [[آیه]] چنین است: [[تأویل آیات]] [[متشابه]] را تنها [[خداوند]] میداند<ref>دائرةالمعارف قرآن کریم، ج ۱۳، ص ۴۱۸.</ref>.<ref>ر.ک: [[محمد اسعدی|اسعدی، محمد]]، [[معناشناسی راسخان در علم با تأکید بر کاربرد روایی (مقاله)|معناشناسی راسخان در علم با تأکید بر کاربرد روایی]]، فصلنامه علوم حدیث، ش ۵۳.</ref> | از آغاز دوران [[تفسیر]]، [[مفسران]] و قرآنپژوهان [[اختلاف]] داشتهاند که "واو" در {{متن قرآن|وَالرَّاسِخُونَ}} در آیه اول برای عطف است یا استیناف و بر اثر این [[اختلاف]]، [[اختلاف]] معنا پدید میآید<ref>جامع البیان، ج ۳، ص ۲۴۸ ـ ۲۵۰؛ التبیان، ج ۲، ص ۴۰۰، الکشاف، ج ۱، ص ۳۳۸.</ref>، اگر {{متن قرآن|وَالرَّاسِخُونَ}} عطف به {{متن قرآن|اللَّهُ}} باشد چنان که بیشتر [[مفسران شیعه]] معتقدند<ref>مجمع البیان، ج ۲، ص ۷۰۱، روض الجنان، ج ۴، ص ۱۸۰؛ المیزان، ج ۳، ص ۴۹.</ref> معنای [[آیه]] چنین است: [[تأویل آیات]] [[متشابه]] را کسی نمیداند مگر [[خدا]] و [[راسخان در علم]] و اگر "واو" برای استیناف باشد، معنای [[آیه]] چنین است: [[تأویل آیات]] [[متشابه]] را تنها [[خداوند]] میداند<ref>دائرةالمعارف قرآن کریم، ج ۱۳، ص ۴۱۸.</ref>.<ref>ر. ک: [[محمد اسعدی|اسعدی، محمد]]، [[معناشناسی راسخان در علم با تأکید بر کاربرد روایی (مقاله)|معناشناسی راسخان در علم با تأکید بر کاربرد روایی]]، فصلنامه علوم حدیث، ش ۵۳.</ref> | ||
==مصداق راسخان در علم== | == مصداق راسخان در علم == | ||
در روایتی آمده است [[رسول اکرم]] {{صل}} [[برترین]] [[راسخین در علم]] است<ref>{{متن حدیث|فَرَسولُ الله افضل الراسخین فی العلم}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص204.</ref>. | در روایتی آمده است [[رسول اکرم]] {{صل}} [[برترین]] [[راسخین در علم]] است<ref>{{متن حدیث|فَرَسولُ الله افضل الراسخین فی العلم}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص204.</ref>. | ||
هر چند در [[قرآن]] [[راسخین در علم]] تنها در میان [[امت اسلامی]] نیستند، در [[اهل کتاب]] هم [[راسخ در علم]] وجود دارند: {{متن قرآن|لَكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ}}<ref>«امّا استواران در دانش از آنان و آن مؤمنان بدانچه بر تو و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است، ایمان میآورند» سوره نساء، آیه ۱۶۲.</ref>. بنابراین مخصوص بودن، به معنای [[جهل]] دیگران به [[علم]] [[تأویل]] نیست، بلکه به این معناست که در [[مقام]] [[تأویل]] دارای مرتبهای [[برتر]] از آنان است. این معنا از [[طرق اهل سنت]] [[ابن عباس]] هم [[نقل]] شده، چنانکه از [[امام باقر]]{{ع}} [[نقل]] شده که فرموده: {{متن حدیث|کان رسول الله أفضل الراسخین فی العلم قد علم جمیع ما أنزل الله علیه من التأویل و التنزیل و ما کان الله لینزل علیه شیئا لم یعلمه تأویله و هو و أوصیاؤه من بعده یعلمونه کله}}<ref>مجمع البیان، ج۲، ص۷۰۱.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۰۹.</ref> | هر چند در [[قرآن]] [[راسخین در علم]] تنها در میان [[امت اسلامی]] نیستند، در [[اهل کتاب]] هم [[راسخ در علم]] وجود دارند: {{متن قرآن|لَكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ}}<ref>«امّا استواران در دانش از آنان و آن مؤمنان بدانچه بر تو و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است، ایمان میآورند» سوره نساء، آیه ۱۶۲.</ref>. بنابراین مخصوص بودن، به معنای [[جهل]] دیگران به [[علم]] [[تأویل]] نیست، بلکه به این معناست که در [[مقام]] [[تأویل]] دارای مرتبهای [[برتر]] از آنان است. این معنا از [[طرق اهل سنت]] [[ابن عباس]] هم [[نقل]] شده، چنانکه از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] شده که فرموده: {{متن حدیث|کان رسول الله أفضل الراسخین فی العلم قد علم جمیع ما أنزل الله علیه من التأویل و التنزیل و ما کان الله لینزل علیه شیئا لم یعلمه تأویله و هو و أوصیاؤه من بعده یعلمونه کله}}<ref>مجمع البیان، ج۲، ص۷۰۱.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۰۹.</ref> | ||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||
* [[رابطه مقام راسخان در علم با علوم معصوم چیست؟ (پرسش)]] | * [[رابطه مقام راسخان در علم با علوم معصوم چیست؟ (پرسش)]] | ||
* [[رابطه مقام راسخان در علم با علوم غیب معصوم چیست؟ (پرسش)]] | * [[رابطه مقام راسخان در علم با علوم غیب معصوم چیست؟ (پرسش)]] | ||
== منابع == | == منابع == | ||