سوره تین در علوم قرآنی: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

از روایات ترتیب نزول می‌‌توان استفاده کرد که سوره تین از نظر زمانی بین [[هجرت به حبشه]] و [[معراج]] [[پیامبر]] {{صل}} نازل شده است. <ref> الموسوعة القرآنیه، ج ۱۲، ص۲۹.</ref> در بسیاری از کتب [[تفسیر]] و مصاحف کهن آن را سوره {{متن قرآن|وَالتِّينِ}} نامیده‌اند؛<ref>معانی القرآن، ج ۵، ص۳۴۳؛ صحیح البخاری، ج ۶، ص۱۰۴.</ref> ولی بیشتر مفسران متأخر و معاصر نام این سوره را {{متن قرآن|التِّينِ}} به معنای انجیر و بدون واو ذکر کرده‌اند <ref>التحریر و التنویر، ج ۳۰، ص۳۷۰.</ref> که هر دو از آیه نخست سوره گرفته شده‌اند<ref>الموسوعة القرآنیه، ج ۱۲، ص۲۹.</ref>.<ref>[[سید حبیب دشتی|دشتی، سید حبیب]]، [[سوره تین - دشتی (مقاله)| مقاله «سوره تین»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹.</ref>

== [[هدف]] سوره ==

== محتوای سوره ==

آیه {{متن قرآن|فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ}}<ref>«پس، چه چیز تو را پس از آن، به دروغ انگاشتن (روز) پاداش و کیفر وا می‌دارد؟» سوره تین، آیه ۷.</ref> ممکن است خطاب به جنس [[انسان]] به شیوه التفات باشد. در این صورت معنای [[آیه]] چنین خواهد بود: ای انسان! بعد از این [[ادله]] آشکار چه چیز تو را [[تکذیب]] کننده [[روز جزا]] قرار داده است؟<ref> مجمع البیان، ج ۱۰، ص۷۷۶؛ المیزان، ج ۲۰، ص۳۲۰.</ref> یا چه چیز تو را به سبب [[انکار]] روز جزا، کاذب و [[دروغگو]] قرار داده است؟<ref>الکشاف، ج ۴، ص۷۷۴.</ref> اما بعضی گفته‌اند: خطاب به [[پیامبر]] {{صل}} است، بنابراین [[آیه شریفه]] بدین معناست: ای پیامبر! بعد از این ادله چه کسی در باره [[دین اسلام]] یا وجود روز جزا به تو نسبت [[کذب]] و [[دروغگویی]] می‌‌دهد؟<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص۷۷۷.</ref>.<ref>[[سید حبیب دشتی|دشتی، سید حبیب]]، [[سوره تین - دشتی (مقاله)| مقاله «سوره تین»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹.</ref>

== [[فضیلت]] [[تلاوت]] [[سوره]] ==

[[روایت]] شده است: زمانی که پیامبر {{صل}} به آیه پایانی [[سوره]]: {{متن قرآن|أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ}}<ref>«آیا خداوند داورترین داوران نیست؟» سوره تین، آیه ۸.</ref> می‌‌رسید می‌‌فرمود: {{متن حدیث| بَلَى وَ أَنَا عَلَى ذَلِكَ مِنَ اَلشَّاهِدِينَ }}. همین معنا در روایاتی از [[امام علی]] و [[امام رضا]] {{ع}} نیز نقل شده است. <ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص۷۷۷؛ کنز الدقائق، ج ۱۴، ص۳۴۳.</ref>

در [[حدیثی]] از [[رسول خدا]] {{صل}} قرائت این سوره برابر با [[انفاق]] کوهی از طلا معرفی شده است. <ref>بصائر ذوی التمییز، ج ۱، ص۵۲۸.</ref> در حدیثی دیگر از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است: هرکس در نمازهای [[واجب]] و [[نافله]] این سوره را بخواند إن شاء [[الله]] هرجایی از [[بهشت]] را بپسندد بدو خواهند داد<ref>ثواب الاعمال، ص۲۶۴.</ref>.<ref>[[سید حبیب دشتی|دشتی، سید حبیب]]، [[سوره تین - دشتی (مقاله)| مقاله «سوره تین»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹.</ref>

== سوره تین در دانشنامه معاصر قرآن کریم ==

# انجیر و زیتون خوراکی  

# مراد از تین [[مسجد دمشق]] است  

# مراد از زیتون [[مسجد]] [[بیت‌المقدس]] است  

# مراد از آنها دو [[کوه]] است در [[شام]] و بیت‌المقدس.

# جمیع نعمت‌های مادی  

# از [[محمد بن کعب]] نقل شده که: {{متن قرآن|التِّينِ}}، مسجد [[اصحاب کهف]] و {{متن قرآن|الزَّيْتُونِ}} مسجد [[ایلیا]] است.  

# قوای [[باطنی]] انسان  

#{{متن قرآن|التِّينِ}} [[رسول الله]] و {{متن قرآن|الزَّيْتُونِ}} [[امیر مؤمنان علی]] {{ع}} و {{متن قرآن|طُورِ سِينِينَ}}<ref>«و به کوه سینا» سوره تین، آیه ۲.</ref> [[امام حسن]] و [[امام حسین]] {{عم}} و {{متن قرآن|هَذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ}}<ref>«و به این شهر امن و آرام (مکّه)» سوره تین، آیه ۳.</ref> [[ائمه]] {{عم}} هستند<ref>تفسیر الجلالین، ص۸۱۳؛ مجمع البیان؛ تفسیر نمونه: کشف الاسرار؛ بیان السعاده.</ref>.

از جمله احتمالاتی که درباره مفاد آیه گفته شده، این است که مراد از «انجیر» و «زیتون» - به قرینه دو [[آیه]] بعد - دو منطقه است که یکی مانند «[[کوفه]]» [[سرزمین]] انجیرخیز و دیگری مانند «[[بیت‌المقدس]]» سرزمین زیتون بوده است. در این صورت سوگندهای چهارگانه این [[سوره]]، سرزمین‌های [[نزول وحی]] را در برگرفته است؛ زیرا «[[نوح]] {{ع}}» در کوفه، ابراهیم و عیسی {{ع}} در [[بیت المقدس]]، موسی {{ع}} در [[طور سینا]] و [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در [[مکه]] به نشر [[آیین]] خویش پرداختند<ref>تفسیر راهنما.</ref>.  

عرفا به خاطر آیه {{متن قرآن|لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ}}<ref>«که ما انسان را در نیکوترین ساختار آفریده‌ایم» سوره تین، آیه ۴.</ref> [[عنایت]] ویژه‌ای به [[تأویل]] [[عرفانی]] این سوره کرده‌اند؛ مانند؛ خواجه [[عبدالله انصاری]] و [[میبدی]] که می‌نویسد: {{متن قرآن|وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ}}<ref>«سوگند به انجیر و زیتون» سوره تین، آیه ۱.</ref>. [[الله]] تعالی در ابتدای این سوره به چهار چیز از [[مخلوقات]] قسم یاد می‌کند که {{متن قرآن|لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ}} [[انسان]]، [[آدم]] {{ع}} است، آدم را به نیکوتر صورتی آفریدم و او را از جمله مخلوقات برگزیدم، رقم [[محبت]] بر او کشیدم و [[شایسته]] بساط خویش گردانیدم، عناصر [[حس]] و جواهر [[قدس]] و منابع انس در قالب وی پیدا کردم و آنگه [[مقربان]] [[حضرت]] را و باشندگان خطه [[فطرت]] را فرمود که: پیش تخت وی پیشانی بر [[خاک]] نهید و بنده‌وار [[سجده]] آرید که خواجه او است و شما چاکرانید، [[دوست]] او است و شما بندگانید. خاک بر سرکسی که عز [[پدر]] خود [[آدم]] نداند و [[شرف]] و [[جاه]] و [[منزلت]] وی نشناسد و در این قالب خاکی جز به اسمی و جسمی و رسمی راه [[نبرد]]. خبر ندارد که آدم خود عالمی دیگر است. عالم دو است: یکی عالم [[آفاق]]، دیگر عالم [[انفس]] و ذلک قوله: {{متن قرآن|سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ}}<ref>«به زودی نشانه‌های خویش را در گستره‌های بیرون و پیکره‌های درونشان نشان آنان خواهیم داد» سوره فصلت، آیه ۵۳.</ref>. عالم انفس آدم است و آدمیزاد، چنان که در عالم آفاق، [[زمین]] است و [[آسمان]] و [[آفتاب]] و ماه و [[ستارگان]] و [[نور]] و [[ظلمت]] و رعد و برق و غیر آن، در عالم انفس همچنان است<ref>کشف الاسرار.</ref>.  

== [[آیه]] نامدار ==