سیره امام مهدی: تفاوت میان نسخه‌ها

[[سیره]] به معنای جریان داشتن و در حرکت بودن است که در اصطلاح [[دینی]] به معانی طریقه، روش و [[رفتار]] و اخلاق عملی به کار رفته است. '''سیره امام مهدی {{ع}}''' همانند [[سیرۀ پیامبر اکرم]] {{صل}} است برای تجدید عظمت [[قرآن]] و احیای تعالیم عالی [[اسلام]]. سیره مهدوی داری ابعادی؛ همچون: [[سبک زندگی امام مهدی|سبک زندگی]]، [[سیره اخلاقی امام مهدی|اخلاقی]]، [[سیره عبادی امام مهدی|عبادی]]، [[سیره خانوادگی امام مهدی|خانوادگی]]، [[سیره تربیتی امام مهدی|تربیتی]]، [[سیره اجتماعی امام مهدی|اجتماعی]]، [[سیره تبلیغی امام مهدی|تبلیغی]]، [[سیره سیاسی امام مهدی|سیاسی]]، [[سیره اقتصادی امام مهدی|اقتصادی]]، [[سیره فرهنگی امام مهدی|فرهنگی]]، [[سیره مدیریتی امام مهدی|مدیریتی]]، [[سیره نظامی امام مهدی|نظامی]] و [[سیره قضایی امام مهدی|قضایی]] است.

== مقدمه ==

"[[سیره]]" به معنای شیوه و چگونگی [[رفتار]] [[انسان]] در [[زندگی]] است<ref>مجموعه آثار شهید مطهری‌، ج ۱۶ ص ۵۰. </ref>.<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۲۸۷.</ref> [[حضرت مهدی]] {{ع}}، [[آخرین امام]] از سلالۀ [[پاک]] [[پیامبر]] و تشکیل دهندۀ [[حکومت عدل اسلامی]] است. سیرۀ او همانند سیرۀ [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و برنامۀ دولتش اجرای نقشه‌های جدش و تجدید [[عظمت]] [[قرآن]] و احیای [[تعالیم عالی اسلام]] است<ref>ر. ک: [[مجتبی تونه‌ای|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۱۹.</ref>.

== ابعاد [[سیره مهدوی]] ==

[[روایات ائمه]] {{ع}} [[سیرۀ امام زمان]] {{ع}} را در ابعاد مختلف نمودار ساخته‌اند از جمله:

[[سبک زندگی امام]]، بسیار ساده و دور از [[تجمل]] و [[اشرافی‌گری]]، همانند [[زندگی]] پایین‌ترین [[طبقات جامعه]] است. در [[روایات]] آمده است: «[[امام مهدی|آن حضرت]] [[لباس]] کم‌بها می‌پوشد و همانند [[مستمندان]] [[غذا]] می‌خورد»<ref>{{متن حدیث|مَا لِبَاسُ الْقَائِمِ {{ع}}إِلَّا الْغَلِیظُ وَ مَا طَعَامُهُ إِلَّا الْجَشِب}}؛ ‏ بحارالانوار، ج ۵۲ ص۳۵۴، ۳۵۹ و ۳۵۸.</ref>. این شیوۀ همۀ [[رهبران]] و انسان‌های [[الهی]] است که زندگی خویش را با [[نیازمندان]] و مستمندان همسان می‌کنند تا [[فقر]] و [[تنگدستی]] بر آنان گران نیاید و [[محرومیت]] از [[مواهب مادی]] آنان را نیازارد<ref>نهج البلاغه‌، خ ۲۰۹.</ref>.<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۲۸۷-۲۸۸.</ref>

=== [[سیره اخلاقی امام مهدی]] ===

مقصود از [[سیره اخلاقی امام مهدی]] {{ع}} عبارت است از هر گونه رفتاری که آن حضرت برای اثرگذاری بر شناخت، نگرش، اخلاق و رفتار دیگران، اعم از [[مسلمانان]] و غیر مسلمانان، [[اصحاب]] و غیر اصحاب، [[کودک]] و بزرگسال و [[فرزندان]] و [[خانواده]] خود یا دیگران، در محیط [[خانه]]، [[مسجد]]، کوچه و بازار یا هر جای دیگر انجام می‌دهند. در [[جامعه مهدوی]] [[تربیت]] و [[فرهنگ]] از [[شأن]] بالاتری برخوردار است و [[اقتصاد]] و [[ثروت]]، رنگ [[حکمت]] و فرهنگ و [[قرب]] به خود می‌گیرد و [[توزیع]] عادلانه [[آگاهی‌ها]] و [[معرفت‌ها]] و [[مناصب]] اجتماعی تابع فرهنگ و زمینه ساز [[تربیت اجتماعی]] خواهد بود.

=== [[سیره عبادی امام مهدی]] ===

درباره عبادت و تهجّد و [[شب زنده داری]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} روایات مختلفی وجود دارد از جمله اینکه [[امام رضا]] {{ع}} در توصیف [[روحیه]] [[تعبد]] امام مهدی {{ع}} در برابر [[خدای متعال]] فرمود: "او در برابر خدای جلیل از همگان متواضع‌تر است"<ref>{{متن حدیث|يَكُونُ أَشَدَّ النَّاسِ تَوَاضُعاً لِلَّهِ جَلَّ ذِكْرُهُ}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۱۸.</ref>. همچنین آن حضرت در توصیف [[خشوع]] شدید [[حضرت مهدی]] {{ع}} در برابر [[خدا]] می‌فرمایند: "[[مهدی]] {{ع}} در برابر [[خداوند]] [[فروتن]] است، همچون [[عقاب]] در برابر بالش"<ref>{{متن حدیث|المَهدِیّ خاشِعُ للهِ کَخُشوعِ النَّسرِ لِجَنَاحِه}}؛ التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن، ص۱۵۳.</ref>.<ref>[[قنبرعلی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)|سیره امام مهدی در عصر ظهور]]، ص ۵۶.</ref>

=== [[سیره خانوادگی امام مهدی]] ===

=== [[سیره اجتماعی امام مهدی]] ===

گسترش [[عدل و داد]] از آرمان‌های بنیادین [[امام زمان]] {{ع}} است که در [[عصر ظهور]] [[تربیت دینی]] و [[اخلاقی]] [[مردم]]، زمینه‌های برپایی [[عدالت]] را در ابعاد فردی و [[اجتماعی]] فراهم می‌سازد و [[عدالت]] با آن حضرت به کمال می‌رسد. در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است: «[[مهدی]] [[عدالت]] را به هر خانه‌ای راه می‌نماید؛ همان سان که سرما و [[گرما]] به هر خانه‌ای راه می‌یابد و [[دادگری]] او همه جا را در بر می‌گیرد»<ref>{{متن حدیث|أَمَا وَ اللَّهِ لَیَدْخُلَنَّ عَلَیْهِمْ عَدْلُهُ جَوْفَ بُیُوتِهِمْ کَمَا یَدْخُلُ الْحَرُّ وَ الْقُر}}؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۶۲.</ref>. [[کارگزاران]] آن [[حضرت]] نمونه‌های [[راستی]]، [[دادگری]] و درستی‌اند<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۲۸۹-۲۹۰.</ref>.

=== [[سیره فرهنگی امام مهدی]] ===

==== [[سیره تربیتی امام مهدی]] ====

روزگار [[ظهور]]، عصر تحقق همۀ آرمان‌های آسمانی است. [[دانش]] و [[تکامل]] [[روحی]] و [[اخلاقی]] [[انسان]] به نهایت خویش می‌رسد. این موضوع از مهم‌ترین آرمان‌های [[مهدوی]] {{ع}} است که خود، زمینه‌ای است برای وجود یافتن دیگر [[آرمان‌ها]]. به [[برکت]] [[رهبری امام]] زمان {{ع}} [[جامعۀ اسلامی]] در عرصۀ [[اخلاق]] و [[رفتار]] می‌شکفد. در روایتی از [[امام باقر]] {{ع}} آمده است: «چون [[قائم]] ما [[قیام]] کند، دست بر سربندگان می‌گذارد و به [[برکت]] آن، [[عقل]] آنان به کمال می‌رسد»<ref>{{متن حدیث|إِذَا قَامَ قَائِمُنَا وَضَعَ یَدَهُ عَلَی رُءُوسِ الْعِبَادِ فَجَمَعَ بِهِ عُقُولَهُمْ وَ أَکْمَلَ بِهِ أَخْلَاقَهُمْ}}؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۳۶.</ref> همچنین بنابر [[روایات]]، [[کینه‌ها]] از [[دل‌ها]] بیرون می‌روند، [[بی‌نیازی]] و [[بزرگواری]] در [[جان‌ها]] می‌نشیند، چونان که اگر کسی [[نیازمند]] شود، از جیب [[برادر]] خویش برمی‌دارد و کسی او را باز نمی‌دارد<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۲۹۰ ـ ۲۹۱</ref>.

==== [[سیره علمی امام مهدی]] ====

[[سیره علمی]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} مبتنی بر [[رشد]] [[آگاهی]] و [[شکوفایی]] [[علمی]] و [[بالندگی]] [[خرد جمعی]] است. بدون [[شک]] تمام پیشرفت‌های بشری در گرو رشد علمی و [[خرد]]ورزی [[جامعه]] است. هر اندازه [[عقل]] و خرد [[بشر]] فزونی یابد و به [[کمال نهایی]] خویش برسد، [[کارآمدی]] و کارآیی آن در عرصه‌های [[اخلاق]] و [[فرهنگ]] نیز بیشتر شده و [[فضایل]] [[انسانی]] و [[اخلاقی]] را در جامعه نهادینه می‌کند.

بر اساس [[روایات]]، در عصر ظهور، رشد علمی [[جامعه بشری]]، در پرتو [[رهبری]] الهی [[امام مهدی]] {{ع}} به اوج کمال خویش می‌رسد و [[بشریت]] با شناخت مسائل [[معنوی]] و [[صلاح]] و [[سعادت]] [[روح]] خویش، در راه تحقق [[جامعه آرمانی]]، پله‌های تکامل مادی و معنوی را می‌پیماید؛ زیرا در آن عصر، بشریت به [[خزانه]] دار [[علوم]] الهی و منبع جوشان آگاهی و [[معرفت]] که چیزی از دیده ژرف نگر و [[حقیقت]] بین او پوشیده نیست؛ یعنی ولی [[معصوم]] {{عم}} دست می‌یابد و همه مسائل بشری، به [[هدف]] اصلی و مرز نهایی می‌رسد و بشریت به اوج تکامل علمی دست می‌یابد<ref>[[قنبرعلی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)|سیره امام مهدی در عصر ظهور]]، ص ۲۲۶ ـ ۲۳۵.</ref>.

==== [[سیره تبلیغی امام مهدی]] ====

=== [[سیره سیاسی امام مهدی]] ===

==== [[سیره حکومتی امام مهدی]] ====

[[سیره]] [[حکومتی]] [[امام مهدی]] {{ع}}‏ همان سیره حکومتی [[پیامبر اکرم]] {{صل}}، [[امام علی]] {{ع}} و دیگر [[امامان]] {{عم}} است. ماهیّت [[نظام سیاسی]] در حکومت مهدوی، الهی است و اهداف و شیوه حکومتی آن بر پایه [[دین]] استوار است و جهت‌گیری نظام سیاسی مهدوی به سمت [[سعادت واقعی]] و [[کرامت انسانی]] [[مردم]] در پرتو [[عبودیت]] و [[اطاعت]] از [[خداوند]] و [[هدایت مردم]] به [[صراط]] [[حق]] حاصل است. برخی از مهم‌ترین ویژگی‌ها و کارهای منحصر به فرد سیره حکومتی امام مهدی {{ع}} عبارت‌اند از: دین‌مداری؛ [[عدالت‌محور]] بودن؛ جهان‌شمول بودن، داشتن محبوبیت مردمی و امنیت‌گرا<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۲۶۳ - ۲۶۵؛ [[قنبرعلی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)|سیره امام مهدی در عصر ظهور]]، ص ۱۳۳ ـ ۱۶۶.</ref>.

سیره مدیریتی امام مهدی {{ع}} بر اساس عمل به [[تکالیف]] الهی و تحقق بخشی [[عدالت]] محض در [[جامعه]] است، از این رو آن حضرت با نظارت و کنترل دستگاه‌های اجرایی و اشراف دقیق به کارکردهای مدیران و مسؤولان [[نظام مهدوی]]، جریان کلی امور را [[مدیریت]] می‌کند.

سیره مدیریتی امام مهدی {{ع}} درباره کارگزاران نظام مهدوی، [[نظارت]] و سخت‌گیری است تا آنکه از جانب [[دولت]] و کارگزاران [[نظام]]، بر کسی ذره‌ای [[ستم]] نرود و حقی از کسی ضایع نشود. در [[سیره مدیریتی]] [[حکومت مهدوی]]، معیار [[گزینش]] [[وزیران]] و [[انتخاب کارگزاران]]، [[اخلاص]] و [[صداقت]] در عمل است.

[[رفتار]] [[مدیریتی]] حضرت مهدی {{ع}} نسبت به توده‌های مردم، مهرورزی و [[گشاده رویی]] و [[رأفت]] و رحمت است. در [[نظام]] مدیریتی [[امام مهدی]] {{ع}} تلاش بر این است که [[همگرایی]] و [[وحدت]] و [[الفت]] [[قلبی]] را در میان مردم نهادینه کند<ref>[[قنبرعلی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)|سیره امام مهدی در عصر ظهور]]، ص ۲۱۷ ـ ۲۲۶.</ref>.

==== [[سیره قضایی امام مهدی]] ====

مهم‌ترین [[رسالت]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} اجرای کامل [[احکام]] و [[قوانین اسلام]] است، بدون [[شک]] '''[[سیره قضایی]]''' آن حضرت نیز چیزی جز احیای سنّت جدش و تحقق کامل [[دستورات]] معطّل مانده [[دین اسلام]] در [[جامعه]] نخواهد بود. شیوۀ [[قضاوت]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} با آنچه در نظام‌های قضائی بشری مرسوم است، تفاوت بنیادی دارد. آن حضرت با شواهد و [[دلایل]] ظاهری [[قضاوت]] نمی‌کند؛ بلکه به جهت بهره‌مندی از [[دانش الهی]] براساس [[علم باطنی]] به [[حق و باطل]] [[قضاوت]] می‌کند. [[امام صادق]] {{ع}} فرموده‌اند: «[[قائم]] به [[حکم]] [[داوود]] و آل‌داوود و [[سلیمان]] [[داوری]] می‌کند و [[بینه]] طلب نمی‌کند»<ref>{{متن حدیث|إِذَا قَامَ قَائِمُ آلِ مُحَمَّدٍ {{ع}}حَکَمَ بَیْنَ النَّاسِ بِحُکْمِ دَاوُدَ لَا یَحْتَاجُ إِلَی بَیِّنَة}}؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۳۹.</ref>.<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۲۹۰؛ [[قنبرعلی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)|سیره امام مهدی در عصر ظهور]]، ص ۱۷۴.</ref>

=== [[سیره اقتصادی امام مهدی]] ===

سیره اقتصادی [[حضرت مهدی]] {{ع}} در [[عصر ظهور]]، توسعه همه جانبه [[عدالت اقتصادی]] و رفاه اقتصادی از راه تولید و توزیع و [[نظارت]] دقیق است. [[بی‌نیازی]] [[جامعه]] به سبب تحقق [[عدالت]] و [[مساوات]] و [[عمران]] و [[آبادانی]] و فراوانی [[ثروت]]، از مشخصات سیره اقتصادی امام مهدی {{ع}} است. از شاخصه‌های سیره اقتصادی حضرت مهدی {{ع}} فقرزدایی، توزیع عادلانه اموال، [[عمران]] و [[آبادانی]]، توسعه [[کشاورزی]]، استخراج [[معادن]]، اعطای مساوی [[اموال]] به مردم و ... است<ref>[[قنبرعلی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)|سیره امام مهدی در عصر ظهور]]، ص ۲۴۳ ـ ۲۵۸.</ref>.

=== [[سیره جهادی امام مهدی]] ===

=== [[سیره نظامی امام مهدی]] ===

سیره نظامی امام مهدی {{ع}} برای زدودن مظاهر فتنه و شرک و کفر و [[براندازی]] همه نظام‌های [[طاغوت]] و [[حاکمیت مطلق]] دین الهی در سراسر [[جهان]] است. [[عبدالعظیم حسنی]] از [[امام جواد]] {{ع}} نقل کرده است که حضرت فرمود: "[[مهدی]] {{ع}} کسی است که [[خداوند]] به وسیله او [[اهل کفر]] و [[عناد]] را ریشه کن کرده و [[زمین]] را از وجود آنان [[پاک]] می‌کند"<ref>{{متن حدیث|الْقَائِمَ الَّذِي يُطَهِّرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ الْأَرْضَ مِنْ أَهْلِ الْكُفْرِ وَ الْجُحُودِ}}؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۷۸. واژه «یُطهِّر» در این کلام حضرت و همچنین در سخن امیر مؤمنان {{ع}} که فرمود: {{متن حدیث|وَ لَيُطَهِّرَنَ الْأَرْضَ مِنْ كُلِّ غَاشٍ‌}}؛ بحارالانوار، ج۵۱، ص۱۲۰. بیان‌گر خباثت و پلیدی کفار و انسان‌های ناپاک است که زمین را آلوده کرده است و باید تطهیر شود.</ref>. با [[ظهور حضرت مهدی]] {{ع}} هر آنچه مایه [[اقتدار]] و قدرت و [[دولت]] برای [[اهل باطل]] شمرده می‌شد، از بین می‌رود و [[دین اسلام]] و [[نظام ولایی]] [[امامت]] جایگزین می‌گردد.

سیره جهادی [[امام مهدی]] {{ع}} براساس [[آیه مبارکه]]: {{متن قرآن|مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ}}<ref>«محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند» سوره فتح، آیه ۲۹.</ref> همانند جدش [[رسول الله]] {{صل}} [[مهربانی]] با [[مؤمنان]] و [[شدت عمل]] با [[کفار]] و [[معاندان]] است<ref>[[قنبرعلی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[سیره امام مهدی در عصر ظهور (کتاب)|سیره امام مهدی در عصر ظهور]]، ص ۱۸۴ ـ ۲۰۸.</ref>.