پرش به محتوا

نشانه‌های ظهور امام مهدی در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۳: خط ۳:
| موضوع مرتبط = نشانه‌های ظهور امام مهدی
| موضوع مرتبط = نشانه‌های ظهور امام مهدی
| عنوان مدخل  = [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| عنوان مدخل  = [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مداخل مرتبط = [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در حدیث]] - [[نشانه‌های ظهور امام مهدیدر نهج البلاغه]] - [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در عرفان اسلامی]]
| مداخل مرتبط = [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در حدیث]] - [[نشانه‌های ظهور امام مهدیدر نهج البلاغه]] - [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در عرفان اسلامی]]
| پرسش مرتبط  = نشانه‌های ظهور امام مهدی (پرسش)
| پرسش مرتبط  = نشانه‌های ظهور امام مهدی (پرسش)
}}
}}


==مقدمه==
== مقدمه ==
*رخدادهایی را گویند که [[در آستانه ظهور]] [[امام غایب]]{{ع}} در [[جهان]] پیش می‌آیند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 341.</ref>.
* رخدادهایی را گویند که [[در آستانه ظهور]] [[امام غایب]] {{ع}} در [[جهان]] پیش می‌آیند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 341.</ref>.
* [[نشانه‌های ظهور]]، غیر از شرایط ظهورند. مهم‌ترین تفاوت‌های آنها عبارت‌اند از:
* [[نشانه‌های ظهور]]، غیر از شرایط ظهورند. مهم‌ترین تفاوت‌های آنها عبارت‌اند از:
# [[ظهور]] به شرایط خود، ارتباطی [[علی]] و منطقی و بستگی [[حقیقی]] و واقعی دارد؛ بدین معنا که تنها هنگامی تحقق می‌پذیرد که شرایط آن فراهم آید. [[علائم ظهور]] چنین نیستند و امکان [[ظهور]] بدون آنها نیز فراهم است. البته برخی [[علائم]] همانند [[قتل نفس زکیه]] [[پیش از ظهور]] تحقق می‌یابند و در تحقق شرایط مؤثرند؛ ولی این به معنای آن نیست که شرط [[ظهور امام]] غایب‌اند.  
# [[ظهور]] به شرایط خود، ارتباطی [[علی]] و منطقی و بستگی [[حقیقی]] و واقعی دارد؛ بدین معنا که تنها هنگامی تحقق می‌پذیرد که شرایط آن فراهم آید. [[علائم ظهور]] چنین نیستند و امکان [[ظهور]] بدون آنها نیز فراهم است. البته برخی [[علائم]] همانند [[قتل نفس زکیه]] [[پیش از ظهور]] تحقق می‌یابند و در تحقق شرایط مؤثرند؛ ولی این به معنای آن نیست که شرط [[ظهور امام]] غایب‌اند.  
# [[هنگام ظهور]]، همه شرایط موجودند؛ اما [[نشانه‌ها]] چنین نیستند؛ زیرا گاه نشانه‌ای پدیدار می‌شود و سپس از میان می‌رود و نشانه‌ای دیگر نمودار می‌گردد<ref>تاریخ الغیبة الکبری‌، ۳۹۸- ۳۹۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 341.</ref>.
# [[هنگام ظهور]]، همه شرایط موجودند؛ اما [[نشانه‌ها]] چنین نیستند؛ زیرا گاه نشانه‌ای پدیدار می‌شود و سپس از میان می‌رود و نشانه‌ای دیگر نمودار می‌گردد<ref>تاریخ الغیبة الکبری‌، ۳۹۸- ۳۹۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 341.</ref>.
==انواع [[نشانه‌ها]]==
== انواع [[نشانه‌ها]] ==
*بنابر [[روایات]] بزرگان [[معصوم]]{{ع}}، [[نشانه‌های ظهور]]، بر دو دسته‌اند:
* بنابر [[روایات]] بزرگان [[معصوم]] {{ع}}، [[نشانه‌های ظهور]]، بر دو دسته‌اند:
===1. [[نشانه‌های حتمی]]===
===1. [[نشانه‌های حتمی]] ===
*مراد نشانه‌هایی است که بی‌گمان [[پیش از ظهور]] تحقق می‌یابند و بر هیچ شرط و قیدی معلق نیستند؛ اما تحقق [[نشانه‌های غیر حتمی]] معلق به شرطهایی است. روایتی از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] است که به این دو دسته نشانه تصریح دارد و از جمله، خروج‌ [[سفیانی]] را از [[نشانه‌های حتمی]] می‌شمارد<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۴۹.</ref>. درباره شمار این [[نشانه‌ها]]، ظاهر [[روایات]] مختلف است. برخی [[روایات]]، شمار آنها را پنج و برخی دیگر ده دانسته‌اند<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۴۹ و ۲۰۹؛ زمینه‌سازان انقلاب جهانی مهدی‌، ۲۸.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 342.</ref>.
* مراد نشانه‌هایی است که بی‌گمان [[پیش از ظهور]] تحقق می‌یابند و بر هیچ شرط و قیدی معلق نیستند؛ اما تحقق [[نشانه‌های غیر حتمی]] معلق به شرطهایی است. روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] است که به این دو دسته نشانه تصریح دارد و از جمله، خروج‌ [[سفیانی]] را از [[نشانه‌های حتمی]] می‌شمارد<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۴۹.</ref>. درباره شمار این [[نشانه‌ها]]، ظاهر [[روایات]] مختلف است. برخی [[روایات]]، شمار آنها را پنج و برخی دیگر ده دانسته‌اند<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۴۹ و ۲۰۹؛ زمینه‌سازان انقلاب جهانی مهدی‌، ۲۸.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 342.</ref>.
*مهم‌ترین این [[نشانه‌ها]] عبارت‌اند از:
* مهم‌ترین این [[نشانه‌ها]] عبارت‌اند از:
#'''[[خروج سفیانی]]:''' بنابر ظاهر [[روایات]]، [[سفیانی]] مردی است از [[نسل]] [[ابوسفیان]] که از جایی در [[شام]] قدیم [[خروج]] می‌کند و بسیاری از [[مسلمانان]] را می‌فریبد و بخش وسیعی از سرزمین [[اسلامی]] را [[تصرف]] می‌کند<ref>کمال الدین و تمام النعمة، ۲/ ۵۵۷.</ref>. در [[کوفه]] و [[نجف]] به [[قتل عام شیعیان]] می‌پردازد و برای یافتن و کشتن آنان جایزه می‌گذارد. سخن [[روایات]] درباره [[مدت حکومت سفیانی]] مختلف است و از هفت تا نه ماه را یاد کرده‌اند. [[علامه مجلسی]] احتمال داده است که [[علت]] این [[اختلاف]]، [[تقیه]] یا [[بداء]] باشد<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۱۶.</ref>. برخی معتقدند که "[[سفیانی]]" نام فرد مشخصی نیست؛ بلکه کسی است که [[در آستانه ظهور]]، [[خروج]] می‌کند و در [[صفات]] [[اخلاقی]] و عملی او همانند [[ابوسفیان]] است<ref>فرهنگ نامه مهدویت‌، ۱۵۳.</ref>. از روایاتی دیگر برمی‌آید که [[سفیانی]]، یک تن نیست؛ بلکه مراد، دو نفر است. یکی از این دو تن در منطقه [[زوراء]] [[قیام]] می‌کند که بنابر [[روایات]] همان [[بغداد]] است و به [[قتل]] می‌رسد و فرد دیگر در [[شام]] [[خروج]] می‌کند<ref>زمینه‌سازان انقلاب جهانی مهدی‌، ۶۰- ۲۸.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 342.</ref>.
# '''[[خروج سفیانی]]:''' بنابر ظاهر [[روایات]]، [[سفیانی]] مردی است از [[نسل]] [[ابوسفیان]] که از جایی در [[شام]] قدیم [[خروج]] می‌کند و بسیاری از [[مسلمانان]] را می‌فریبد و بخش وسیعی از سرزمین [[اسلامی]] را [[تصرف]] می‌کند<ref>کمال الدین و تمام النعمة، ۲/ ۵۵۷.</ref>. در [[کوفه]] و [[نجف]] به [[قتل عام شیعیان]] می‌پردازد و برای یافتن و کشتن آنان جایزه می‌گذارد. سخن [[روایات]] درباره [[مدت حکومت سفیانی]] مختلف است و از هفت تا نه ماه را یاد کرده‌اند. [[علامه مجلسی]] احتمال داده است که [[علت]] این [[اختلاف]]، [[تقیه]] یا [[بداء]] باشد<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۱۶.</ref>. برخی معتقدند که "[[سفیانی]]" نام فرد مشخصی نیست؛ بلکه کسی است که [[در آستانه ظهور]]، [[خروج]] می‌کند و در [[صفات]] [[اخلاقی]] و عملی او همانند [[ابوسفیان]] است<ref>فرهنگ نامه مهدویت‌، ۱۵۳.</ref>. از روایاتی دیگر برمی‌آید که [[سفیانی]]، یک تن نیست؛ بلکه مراد، دو نفر است. یکی از این دو تن در منطقه [[زوراء]] [[قیام]] می‌کند که بنابر [[روایات]] همان [[بغداد]] است و به [[قتل]] می‌رسد و فرد دیگر در [[شام]] [[خروج]] می‌کند<ref>زمینه‌سازان انقلاب جهانی مهدی‌، ۶۰- ۲۸.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 342.</ref>.
#'''[[صیحه آسمانی]]:''' ندایی است آسمانی که [[نام حضرت مهدی]]{{ع}} را به گوش همه [[مردم]] [[جهان]] می‌رساند. این ندای بلند از [[جبرئیل]]{{ع}} است و در شب ۲۳ [[رمضان]] به گوش می‌رسد و همه [[مردم]] [[زمین]] آن را به زبان خود می‌شنوند<ref>منتخب الاثر، ۴۴۹.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 342.</ref>.
# '''[[صیحه آسمانی]]:''' ندایی است آسمانی که [[نام حضرت مهدی]] {{ع}} را به گوش همه [[مردم]] [[جهان]] می‌رساند. این ندای بلند از [[جبرئیل]] {{ع}} است و در شب ۲۳ [[رمضان]] به گوش می‌رسد و همه [[مردم]] [[زمین]] آن را به زبان خود می‌شنوند<ref>منتخب الاثر، ۴۴۹.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 342.</ref>.
#'''[[قتل نفس زکیه]]:''' در این باره که "[[نفس زکیه]]" کیست، [[روایات]] گفته‌اند، سیدی است [[پاکدل]] که میان [[رکن و مقام]] در [[مکه معظمه]] به [[شهادت]] می‌رسد. [[شهادت]] او از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۰۴ و ۲۰۶.</ref>. بنابر یک [[روایت]]، پانزده روز پس از [[شهادت]] [[نفس زکیه]]، [[امام زمان]]{{ع}} [[ظهور]] می‌کند<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۱۹۲.</ref>. در روایتی دیگر آمده است که [[نفس زکیه]] سفیر [[امام زمان]]{{ع}} به سوی [[مردم]] [[مکه]] است<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۳۰۷.</ref>. بنابر پاره‌ای [[روایات]]، او از [[نسل]] [[امام حسن]]{{ع}} و بنابر برخی دیگر، از [[نسل]] [[امام حسین]]{{ع}} است. هنگام [[خروج سفیانی]] به مدینه‌ می‌رود و [[مردم]] را به [[اتحاد]] و [[یگانگی]] فرا می‌خواند و چون [[لشکریان]] [[سفیانی]] به [[مدینه]] می‌رسند، به [[مکه]] می‌رود و به [[دعوت]] مردمِ آنجا می‌پردازد. سرانجام در ماه ذی‌الحجه پس از مراسم [[حج]] او را در پیش [[خانه خدا]] و [[حرم]] امن، در برابر چشم [[مردم]] می‌کشند<ref>زمینه‌سازان انقلاب جهانی مهدی، ۷۵ و ۷۷.</ref>.
# '''[[قتل نفس زکیه]]:''' در این باره که "[[نفس زکیه]]" کیست، [[روایات]] گفته‌اند، سیدی است [[پاکدل]] که میان [[رکن و مقام]] در [[مکه معظمه]] به [[شهادت]] می‌رسد. [[شهادت]] او از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۰۴ و ۲۰۶.</ref>. بنابر یک [[روایت]]، پانزده روز پس از [[شهادت]] [[نفس زکیه]]، [[امام زمان]] {{ع}} [[ظهور]] می‌کند<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۱۹۲.</ref>. در روایتی دیگر آمده است که [[نفس زکیه]] سفیر [[امام زمان]] {{ع}} به سوی [[مردم]] [[مکه]] است<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۳۰۷.</ref>. بنابر پاره‌ای [[روایات]]، او از [[نسل]] [[امام حسن]] {{ع}} و بنابر برخی دیگر، از [[نسل]] [[امام حسین]] {{ع}} است. هنگام [[خروج سفیانی]] به مدینه‌ می‌رود و [[مردم]] را به [[اتحاد]] و [[یگانگی]] فرا می‌خواند و چون [[لشکریان]] [[سفیانی]] به [[مدینه]] می‌رسند، به [[مکه]] می‌رود و به [[دعوت]] مردمِ آنجا می‌پردازد. سرانجام در ماه ذی‌الحجه پس از مراسم [[حج]] او را در پیش [[خانه خدا]] و [[حرم]] امن، در برابر چشم [[مردم]] می‌کشند<ref>زمینه‌سازان انقلاب جهانی مهدی، ۷۵ و ۷۷.</ref>.
#'''[[دجال]]:''' [[خروج دجال]] را برخی [[روایات]] از [[علائم ظهور]] دانسته‌اند و برخی دیگر از [[علائم قیامت]]. از آن رو که [[قیام جهانی حضرت مهدی]]{{ع}} از مقدمات [[قیامت]] است، برخی نشانه‌های آن را- مانند [[خروج دجال]]- [[نشانه برپایی قیامت]] نیز دانسته‌اند<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۰۹؛ کتاب الغیبة، شیخ طوسی/ ۲۶۷.</ref>. درباره ماجرای [[دجال]] [[احادیث]] فراوانی از [[پیامبر]]{{صل}} [[نقل]] کرده‌اند که بسیاری از آنها از طریق [[اهل سنت]] [[روایت]] گشته‌اند. از این [[احادیث]]، برخی جعلی و ساختگی‌اند و نمی‌توان بدانها [[اعتماد]] کرد<ref>یوم الخلاص‌، ۵۱۵.</ref>. "[[دجال]]" به معنای [[انسان]] فریبکاری است که [[حق]] را می‌پوشاند و [[باطل]] را به جامه [[حق]] درمی‌آورد<ref>مجمع البحرین‌، الربع الثانی/ ۱۱.</ref>. بنابر ظاهر [[روایات]]، [[دجال]]، مردی [[ستمگر]] و [[فریبکار]] است که [[در آستانه ظهور]]، [[قیام]] می‌کند و بسیاری از [[مردم]] را می‌فریبد. [[روایات]]، اوصاف شگفتی بدو نسبت داده و از آنچه می‌کند و سرانجام او سخن گفته‌اند. برخی معتقدند که "[[دجال]]" نام شخص معینی نیست. در پاره‌ای [[روایات]] آمده است که دجال‌های فراوانی خواهند آمد و تا [[خروج]] دجالی، که از [[نشانه‌های ظهور]] است، هفتاد [[دجال]] [[خروج]] می‌کنند. بیش‌تر روایاتی که از [[دجال]] سخن گفته‌اند، قابل [[اعتماد]] نیستند<ref>یوم الخلاص، ۵۱۶؛ فرهنگ نامه مهدویت‌، ۱۴۹.</ref>. برخی معاصران نیز [[دجال]] را کنایه از [[کفر]] جهانی و سیطره [[فرهنگ مادی]] بر [[جهان]] دانسته‌اند<ref>تاریخ الغیبة الکبری‌، ۵۳۲.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 343.</ref>.
# '''[[دجال]]:''' [[خروج دجال]] را برخی [[روایات]] از [[علائم ظهور]] دانسته‌اند و برخی دیگر از [[علائم قیامت]]. از آن رو که [[قیام جهانی حضرت مهدی]] {{ع}} از مقدمات [[قیامت]] است، برخی نشانه‌های آن را- مانند [[خروج دجال]]- [[نشانه برپایی قیامت]] نیز دانسته‌اند<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۰۹؛ کتاب الغیبة، شیخ طوسی/ ۲۶۷.</ref>. درباره ماجرای [[دجال]] [[احادیث]] فراوانی از [[پیامبر]] {{صل}} [[نقل]] کرده‌اند که بسیاری از آنها از طریق [[اهل سنت]] [[روایت]] گشته‌اند. از این [[احادیث]]، برخی جعلی و ساختگی‌اند و نمی‌توان بدانها [[اعتماد]] کرد<ref>یوم الخلاص‌، ۵۱۵.</ref>. "[[دجال]]" به معنای [[انسان]] فریبکاری است که [[حق]] را می‌پوشاند و [[باطل]] را به جامه [[حق]] درمی‌آورد<ref>مجمع البحرین‌، الربع الثانی/ ۱۱.</ref>. بنابر ظاهر [[روایات]]، [[دجال]]، مردی [[ستمگر]] و [[فریبکار]] است که [[در آستانه ظهور]]، [[قیام]] می‌کند و بسیاری از [[مردم]] را می‌فریبد. [[روایات]]، اوصاف شگفتی بدو نسبت داده و از آنچه می‌کند و سرانجام او سخن گفته‌اند. برخی معتقدند که "[[دجال]]" نام شخص معینی نیست. در پاره‌ای [[روایات]] آمده است که دجال‌های فراوانی خواهند آمد و تا [[خروج]] دجالی، که از [[نشانه‌های ظهور]] است، هفتاد [[دجال]] [[خروج]] می‌کنند. بیش‌تر روایاتی که از [[دجال]] سخن گفته‌اند، قابل [[اعتماد]] نیستند<ref>یوم الخلاص، ۵۱۶؛ فرهنگ نامه مهدویت‌، ۱۴۹.</ref>. برخی معاصران نیز [[دجال]] را کنایه از [[کفر]] جهانی و سیطره [[فرهنگ مادی]] بر [[جهان]] دانسته‌اند<ref>تاریخ الغیبة الکبری‌، ۵۳۲.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 343.</ref>.


===2. [[نشانه‌های غیر حتمی]]===
===2. [[نشانه‌های غیر حتمی]] ===
*برخی از [[نشانه‌های غیر حتمی]] عبارت‌اند از:
* برخی از [[نشانه‌های غیر حتمی]] عبارت‌اند از:
#گرفتن ماه و [[خورشید]] در [[ماه رمضان]]<ref>منتخب الاثر، ۴۴۰.</ref>؛
# گرفتن ماه و [[خورشید]] در [[ماه رمضان]]<ref>منتخب الاثر، ۴۴۰.</ref>؛
# [[ظهور]] آتشی در [[آسمان]]<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۴۰.</ref>؛
# [[ظهور]] آتشی در [[آسمان]]<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۴۰.</ref>؛
# [[زلزله]] بزرگ در [[شام]]<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۱۶.</ref>؛
# [[زلزله]] بزرگ در [[شام]]<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۱۶.</ref>؛
#جنگ‌های پی در پی و [[مرگ]] بسیاری از [[مردم]] [[جهان]]<ref>منتخب الاثر، ۵۶۰.</ref>؛
# جنگ‌های پی در پی و [[مرگ]] بسیاری از [[مردم]] [[جهان]]<ref>منتخب الاثر، ۵۶۰.</ref>؛
# [[ظهور]] و [[گسترش علم]] و [[دانش]] در [[قم]]<ref>منتخب الاثر، ۴۴۳.</ref>؛
# [[ظهور]] و [[گسترش علم]] و [[دانش]] در [[قم]]<ref>منتخب الاثر، ۴۴۳.</ref>؛
#بالا گرفتن [[ظلم]] و [[فساد]] در [[جهان]]<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۶۰- ۲۵۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 343.</ref>.
# بالا گرفتن [[ظلم]] و [[فساد]] در [[جهان]]<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۶۰- ۲۵۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 343.</ref>.
==فوائد [[آشکار]] شدن [[علائم]] و [[نشانه‌های ظهور]]==
== فوائد [[آشکار]] شدن [[علائم]] و [[نشانه‌های ظهور]] ==
*برخی از این فوائد عبارت‌اند از:
* برخی از این فوائد عبارت‌اند از:
#این [[نشانه‌ها]] جنبه تشریفاتی‌ دارند و [[خداوند متعال]] مقدم آن [[حضرت]] را با این [[نشانه‌ها]] گرامی می‌دارد، و بیانگر [[عظمت]] آن [[حضرت]] و اهمیت اهداف بلند اویند.
# این [[نشانه‌ها]] جنبه تشریفاتی‌ دارند و [[خداوند متعال]] مقدم آن [[حضرت]] را با این [[نشانه‌ها]] گرامی می‌دارد، و بیانگر [[عظمت]] آن [[حضرت]] و اهمیت اهداف بلند اویند.
#اعلام خطر به [[دشمنان اسلام]] و ایجاد [[رعب]] و [[وحشت]] در [[دل]] آنان.
# اعلام خطر به [[دشمنان اسلام]] و ایجاد [[رعب]] و [[وحشت]] در [[دل]] آنان.
#مژده و [[بشارت]] برای [[منتظران]] آن [[حضرت]]، تا هم موجب [[آرامش]] خاطر آنان گردد و هم خود را برای [[خدمت]] به آن [[حضرت]] آماده سازند و قلب‌هایشان قوت گیرد<ref>مهدی منتظر، ۲۱۴.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 344.</ref>.
# مژده و [[بشارت]] برای [[منتظران]] آن [[حضرت]]، تا هم موجب [[آرامش]] خاطر آنان گردد و هم خود را برای [[خدمت]] به آن [[حضرت]] آماده سازند و قلب‌هایشان قوت گیرد<ref>مهدی منتظر، ۲۱۴.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 344.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش