پرش به محتوا

ولید بن عبدالملک: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ولید بن عبدالملک در حدیث]] - [[ولید بن عبدالملک در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ولید بن عبدالملک در حدیث]] - [[ولید بن عبدالملک در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}


==آشنایی اجمالی==
== آشنایی اجمالی ==
ولید فرزند [[عبدالملک بن مروان بن حکم بن عاص بن امیة بن عبدشمس بن عبدمناف]]، [[ابوالعباس اموی]] است. مادرش ولّاده، دختر [[عباس بن جزء بن حارث بن زهیر عبسی]] است. در سال ۵۰ / ۶۷۰ متولد شد. او پسر بزرگ [[عبدالملک]] است<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۱۶۱. مترجم: ولید جباری لجوج و ستمگری نابه‌کار و زشت‌رویی کم‌سواد بود؛ ر.ک: یعقوبی، تاریخ الیعقوبی و مسعودی، مروج الذهب....</ref>.
ولید فرزند [[عبدالملک بن مروان بن حکم بن عاص بن امیة بن عبدشمس بن عبدمناف]]، [[ابوالعباس اموی]] است. مادرش ولّاده، دختر [[عباس بن جزء بن حارث بن زهیر عبسی]] است. در سال ۵۰ / ۶۷۰ متولد شد. او پسر بزرگ [[عبدالملک]] است<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۱۶۱. مترجم: ولید جباری لجوج و ستمگری نابه‌کار و زشت‌رویی کم‌سواد بود؛ ر. ک: یعقوبی، تاریخ الیعقوبی و مسعودی، مروج الذهب....</ref>.


پدرش توجه ویژه‌ای به او داشت و او را به دلیل تلفظ نادرست [[عربی]] و رعایت نکردن [[قواعد]] نحوی، به فراگیری [[زبان عربی]] [[فصیح]] [[تشویق]] می‌کرد. عبدالملک گروهی از نحوی‌ها را پیرامون او جمع کرد. آنان یک سال و به قولی شش ماه با او بودند؛ اما او در پایان کار، جاهل‌تر از گذشته بود<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۱۶۱.</ref>. ولید بسیار [[نیکوکار]] و [[پرهیزکار]] بود، [[قرآن]] را بسیار [[تلاوت]] می‌کرد.
پدرش توجه ویژه‌ای به او داشت و او را به دلیل تلفظ نادرست [[عربی]] و رعایت نکردن [[قواعد]] نحوی، به فراگیری [[زبان عربی]] [[فصیح]] [[تشویق]] می‌کرد. عبدالملک گروهی از نحوی‌ها را پیرامون او جمع کرد. آنان یک سال و به قولی شش ماه با او بودند؛ اما او در پایان کار، جاهل‌تر از گذشته بود<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۱۶۱.</ref>. ولید بسیار [[نیکوکار]] و [[پرهیزکار]] بود، [[قرآن]] را بسیار [[تلاوت]] می‌کرد.


هر سه [[روز]] یا هر هفته یک بار و در [[ماه مبارک رمضان]] هفده مرتبه [[ختم قرآن]] را ختم می‌کرد<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۱۶۲.</ref>.
هر سه [[روز]] یا هر هفته یک بار و در [[ماه مبارک رمضان]] هفده مرتبه [[ختم قرآن]] را ختم می‌کرد<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۱۶۲.</ref>.
بعد از [[مرگ]] عمویش [[عبدالعزیز]]، پدرش او را [[ولی‌عهد]] کرد و در روزی که پدرش درگذشت، در دِمَشق به عنوان [[خلیفه]] با او [[بیعت]] کردند. وی پیش از رفتن به [[منزل]]، به [[منبر]] رفت و در خطبه‌ای [[سیاست]] داخلی‌اش را بیان کرد که مبتنی بر [[نرمش]] با [[اهل حق]] و [[فضیلت]] و [[تندی]] با مشکوکان و [[اقامه شعائر]] [[الهی]] بود. همچنین سیاست خارجی‌اش را بر پایه عملیات فتوح و توسعه‌طلبی تبیین کرد. سپس [[مردم]] را به [[اطاعت]] و [[پیروی]] از [[جماعت]] فراخواند. پس از پایان [[خطبه]]، مردم با او بیعت کردند<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۰۴؛ برای مطالعه متن ر.ک: ابن‌کثیر، البدایة و النهایه، ج۹، ص۷۰.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت امویان (کتاب)|دولت امویان]] ص ۱۴۵.</ref>.
بعد از [[مرگ]] عمویش [[عبدالعزیز]]، پدرش او را [[ولی‌عهد]] کرد و در روزی که پدرش درگذشت، در دِمَشق به عنوان [[خلیفه]] با او [[بیعت]] کردند. وی پیش از رفتن به [[منزل]]، به [[منبر]] رفت و در خطبه‌ای [[سیاست]] داخلی‌اش را بیان کرد که مبتنی بر [[نرمش]] با [[اهل حق]] و [[فضیلت]] و [[تندی]] با مشکوکان و [[اقامه شعائر]] [[الهی]] بود. همچنین سیاست خارجی‌اش را بر پایه عملیات فتوح و توسعه‌طلبی تبیین کرد. سپس [[مردم]] را به [[اطاعت]] و [[پیروی]] از [[جماعت]] فراخواند. پس از پایان [[خطبه]]، مردم با او بیعت کردند<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۰۴؛ برای مطالعه متن ر. ک: ابن‌کثیر، البدایة و النهایه، ج۹، ص۷۰.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت امویان (کتاب)|دولت امویان]] ص ۱۴۵.</ref>.


==[[اصلاح]] داخلی==
== [[اصلاح]] داخلی ==
دوران ولید به [[فتح]]، [[ثروت]] و ناز و [[نعمت]] مشهور است، به‌ویژه بعد از اینکه [[امنیت]] و [[نظام]] در داخل ایجاد شد، اداره و امور [[حکومت]] اصلاح گردید و اساس سالمی برای دستگاه [[حکومتی]] ایجاد شد. ولید میوه آن را چید و به [[اصلاح امور]] داخلی و توسعه‌طلبی در خارج پرداخت.
دوران ولید به [[فتح]]، [[ثروت]] و ناز و [[نعمت]] مشهور است، به‌ویژه بعد از اینکه [[امنیت]] و [[نظام]] در داخل ایجاد شد، اداره و امور [[حکومت]] اصلاح گردید و اساس سالمی برای دستگاه [[حکومتی]] ایجاد شد. ولید میوه آن را چید و به [[اصلاح امور]] داخلی و توسعه‌طلبی در خارج پرداخت.
[[ولید]] بدون [[شک]] [[آبادانی]] را [[دوست]] داشت. از این‌رو به [[اصلاح]] راه‌ها توجه کرد و در این زمینه بیش از دیگران کار کرد. از این‌رو به [[کارگزار]] خود در [[مدینه]]، [[عمر بن عبدالعزیز]]، برای هموار ساختن راه‌ها و کندن چاه‌ها [[نامه]] نوشت و به دیگر [[استانداران]] نیز چنین توصیه کرد. اما مهم‌ترین دست آورد داخلی او، توسعه [[حرم]] [[نبوی]] و [[مسجد جامع اموی]] است.
[[ولید]] بدون [[شک]] [[آبادانی]] را [[دوست]] داشت. از این‌رو به [[اصلاح]] راه‌ها توجه کرد و در این زمینه بیش از دیگران کار کرد. از این‌رو به [[کارگزار]] خود در [[مدینه]]، [[عمر بن عبدالعزیز]]، برای هموار ساختن راه‌ها و کندن چاه‌ها [[نامه]] نوشت و به دیگر [[استانداران]] نیز چنین توصیه کرد. اما مهم‌ترین دست آورد داخلی او، توسعه [[حرم]] [[نبوی]] و [[مسجد جامع اموی]] است.


اما درباره حرم نبوی اینکه وی به کار گزارش در مدینه، عمر بن عبدالعزیز، دستور داد ساختمان [[مسجد]] نبوی را گسترش دهد. لازمه آن کار، نابود کردن [[خانه]] [[زنان]] [[رسول خدا]]{{صل}} و نیز خریدن خانه‌های کنار آن و افزودن آنها به مسجد بود که جمعآ دویست ذرع می‌شد. هر کس که [[مخالفت]] کرد، خانه‌اش را به قیمت عادلانه‌ای خریدند و بهایش را پرداختند. وی [[کارگران]] و بنّاهایی را از [[شام]] به مدینه گسیل کرد.
اما درباره حرم نبوی اینکه وی به کار گزارش در مدینه، عمر بن عبدالعزیز، دستور داد ساختمان [[مسجد]] نبوی را گسترش دهد. لازمه آن کار، نابود کردن [[خانه]] [[زنان]] [[رسول خدا]] {{صل}} و نیز خریدن خانه‌های کنار آن و افزودن آنها به مسجد بود که جمعآ دویست ذرع می‌شد. هر کس که [[مخالفت]] کرد، خانه‌اش را به قیمت عادلانه‌ای خریدند و بهایش را پرداختند. وی [[کارگران]] و بنّاهایی را از [[شام]] به مدینه گسیل کرد.


عمر [[تصمیم]] [[خلیفه]] را [[اجرا]] کرد. همه خانه‌های زنان رسول خدا{{صل}} را به جز خانه [[عایشه]] که قبرهای سه گانه در آن بود، به مسجد افزود. نظر [[مردم مدینه]] این بود که خانه عایشه داخل مسجد نشود؛ زیرا [[بیم]] آن بود که برخی [[مسلمانان]] در [[نماز]]، آن را [[قبله]] قرار دهند و به [[کعبه]] شبیه سازند. این [[اندیشه]]، عمر را [[هدایت]] کرد که جهت شمالی آن را مثلث نماید تا به زاویه ختم شود، به گونه‌ای که نتوان آن را قبله قرار داد و در نتیجه، شکل خانه عایشه پنج ضلعی شد و در داخل مسجد قرار گرفت<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۷۵.</ref>.
عمر [[تصمیم]] [[خلیفه]] را [[اجرا]] کرد. همه خانه‌های زنان رسول خدا {{صل}} را به جز خانه [[عایشه]] که قبرهای سه گانه در آن بود، به مسجد افزود. نظر [[مردم مدینه]] این بود که خانه عایشه داخل مسجد نشود؛ زیرا [[بیم]] آن بود که برخی [[مسلمانان]] در [[نماز]]، آن را [[قبله]] قرار دهند و به [[کعبه]] شبیه سازند. این [[اندیشه]]، عمر را [[هدایت]] کرد که جهت شمالی آن را مثلث نماید تا به زاویه ختم شود، به گونه‌ای که نتوان آن را قبله قرار داد و در نتیجه، شکل خانه عایشه پنج ضلعی شد و در داخل مسجد قرار گرفت<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۷۵.</ref>.


ولید مسجد [[اموی]] را در فاصله سال‌های ۸۸ - ۹۶ / ۷۰۷ - ۷۱۵ بنا کرد. برای نخستین بار [[ابوعبیدة بن جراح]] نقشه آن را کشیده بود. ولید در ساختن مسجد دقت فراوانی مبذول داشت، حتی گفته شده [[خراج]] هفت سال حکومتش را صرف ساختن آن کرد. او صنعتگران و هنرمندانی را از [[هند]]، [[ایران]]، قُسْطَنطَنیّه، [[مصر]] و [[مغرب]] آورد و برای ساختن آن [[دوازده]] هزار کارگر به [[خدمت]] گرفت. این [[مسجد]]، بنای با [[شکوه]] و بی‌نظیری در [[سرزمین]] [[مسلمانان]] بود و همچنان از پدیده‌های [[هنر]] [[عربی]] به حساب می‌آید<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۱۴۸ - ۱۵۲. درباره نحوه ساختن این مسجد ر.ک: عمران، محمود سعید، محاضرات فی معالم التاریخ الاسلامی الوسیط، ص۲۲۷ - ۲۲۸.</ref>.
ولید مسجد [[اموی]] را در فاصله سال‌های ۸۸ - ۹۶ / ۷۰۷ - ۷۱۵ بنا کرد. برای نخستین بار [[ابوعبیدة بن جراح]] نقشه آن را کشیده بود. ولید در ساختن مسجد دقت فراوانی مبذول داشت، حتی گفته شده [[خراج]] هفت سال حکومتش را صرف ساختن آن کرد. او صنعتگران و هنرمندانی را از [[هند]]، [[ایران]]، قُسْطَنطَنیّه، [[مصر]] و [[مغرب]] آورد و برای ساختن آن [[دوازده]] هزار کارگر به [[خدمت]] گرفت. این [[مسجد]]، بنای با [[شکوه]] و بی‌نظیری در [[سرزمین]] [[مسلمانان]] بود و همچنان از پدیده‌های [[هنر]] [[عربی]] به حساب می‌آید<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۱۴۸ - ۱۵۲. درباره نحوه ساختن این مسجد ر. ک: عمران، محمود سعید، محاضرات فی معالم التاریخ الاسلامی الوسیط، ص۲۲۷ - ۲۲۸.</ref>.


شیوه ساختن این بنا مهدی و [[مأمون]]، [[خلفای عباسی]] را [[حیرت]] زده کرد. هنگامی که مهدی، پیش از رفتن به [[بیت]] المَقْدِس به دِمَشق آمد، از این مسجد در شگفت شد و به کاتبش گفت: «[[بنی‌امیه]] در سه چیز بر ما پیشی گرفتند: این مسجد که در [[زمین]] مانندی ندارد، بزرگان [[موالی]] و [[عمر بن عبدالعزیز]]؛ [[سوگند]] به [[خدا]]! در میان ما کسی مانند او نیست»<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۱۵۲.</ref>.
شیوه ساختن این بنا مهدی و [[مأمون]]، [[خلفای عباسی]] را [[حیرت]] زده کرد. هنگامی که مهدی، پیش از رفتن به [[بیت]] المَقْدِس به دِمَشق آمد، از این مسجد در شگفت شد و به کاتبش گفت: «[[بنی‌امیه]] در سه چیز بر ما پیشی گرفتند: این مسجد که در [[زمین]] مانندی ندارد، بزرگان [[موالی]] و [[عمر بن عبدالعزیز]]؛ [[سوگند]] به [[خدا]]! در میان ما کسی مانند او نیست»<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۹، ص۱۵۲.</ref>.
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش