سوره نبأ: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۴ بایت حذف‌شده ،  ‏۶ مارس ۲۰۲۴
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[سوره نبأ در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سوره | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[سوره نبأ در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}


== مقدمه ==
== مقدمه ==
هفتاد وهشتمین [[سوره]] [[قرآن]] و هشتادمین آن به [[ترتیب نزول]]، نازل شده در [[مکه]] با موضوع محوری [[رستاخیز]] در [[آخرت]] و [[حکمت آفرینش]] و نیز حکیمانه بودن و تناسب داشتن [[عذاب]] [[کافران]] و [[پاداش]] [[نیکوکاران]] با رفتارشان در [[دنیا]].
هفتاد و هشتمین [[سوره]] [[قرآن]] و هشتادمین آن به ترتیب نزول، نازل شده در [[مکه]] با موضوع محوری [[رستاخیز]] در [[آخرت]] و حکمت آفرینش و نیز حکیمانه بودن و تناسب داشتن [[عذاب]] [[کافران]] و [[پاداش]] [[نیکوکاران]] با رفتارشان در [[دنیا]].


نامگذاری این سوره به خاطر تعبیری است که در [[آیه]] دوم آن {{متن قرآن|النَّبَإِ الْعَظِيمِ}}<ref>«از آن خبر سترگ،» سوره نبأ، آیه ۲.</ref> آمده است و نیز از آن به عنوان سوره «عمَّ» به تناسب آیه نخستین آن تعبیر می‌شود. نام‌های دیگر آن «تَسائُل» است؛ زیرا با {{متن قرآن|عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ}}<ref>«از همدیگر از چه می‌پرسند؟» سوره نبأ، آیه ۱.</ref> آغاز می‌گردد و«مُعصِرات» است؛ زیرا این کلمه در آیه ۱۴ به کار رفته است.
نامگذاری این سوره به خاطر تعبیری است که در [[آیه]] دوم آن {{متن قرآن|النَّبَإِ الْعَظِيمِ}}<ref>«از آن خبر سترگ،» سوره نبأ، آیه ۲.</ref> آمده است و نیز از آن به عنوان سوره «عمَّ» به تناسب آیه نخستین آن تعبیر می‌شود. نام‌های دیگر آن «تَسائُل» است؛ زیرا با {{متن قرآن|عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ}}<ref>«از همدیگر از چه می‌پرسند؟» سوره نبأ، آیه ۱.</ref> آغاز می‌گردد و«مُعصِرات» است؛ زیرا این کلمه در آیه ۱۴ به کار رفته است.
خط ۱۲: خط ۱۲:
[[سوره نبأ]] دارای ۴۰ [[آیه]]، ۱۷۴ کلمه و ۷۹۷ حرف است. از نظر حجم از سوره‌های «مفصّلات» و از سوره‌های نسبتاً کوچک است که در آغاز جزء ۳۰ یعنی در آخرین جزء قرآن قرار گرفته است. به همین جهت این جزء با نام همین سوره یعنی «جزء عمّ» [= عمّ جزء] مشهور شده است.
[[سوره نبأ]] دارای ۴۰ [[آیه]]، ۱۷۴ کلمه و ۷۹۷ حرف است. از نظر حجم از سوره‌های «مفصّلات» و از سوره‌های نسبتاً کوچک است که در آغاز جزء ۳۰ یعنی در آخرین جزء قرآن قرار گرفته است. به همین جهت این جزء با نام همین سوره یعنی «جزء عمّ» [= عمّ جزء] مشهور شده است.


سوره نبأ، با طرح یک سؤال از یک خبر و حادثه بزرگ یعنی وقوع [[قیامت]] و با تأکید بر وقوع و [[عظمت]] آن آغاز می‌شود و با [[وصف]] [[بهشت]] و نعمت‌های بی‌شمار آنکه جایگاه [[پرهیزکاران]] است، به جهت [[تشویق]] انسان‌ها نسبت به [[اعمال نیک]] و رسیدن آنان به [[مقامات]] عالیه و بهشت جاویدان و با یادآوری [[عذاب]] [[جهنم]] و شدت آن و [[ندامت]] [[دوزخیان]] پایان می‌پذیرد.
سوره نبأ، با طرح یک سؤال از یک خبر و حادثه بزرگ یعنی وقوع [[قیامت]] و با تأکید بر وقوع و [[عظمت]] آن آغاز می‌شود و با وصف [[بهشت]] و نعمت‌های بی‌شمار آنکه جایگاه [[پرهیزکاران]] است، به جهت [[تشویق]] انسان‌ها نسبت به [[اعمال نیک]] و رسیدن آنان به [[مقامات]] عالیه و بهشت جاویدان و با یادآوری [[عذاب]] [[جهنم]] و شدت آن و [[ندامت]] [[دوزخیان]] پایان می‌پذیرد.


== [[فضیلت]] [[سوره]] ==
== [[فضیلت]] [[سوره]] ==
[[رسول خدا]] {{صل}} در [[فضیلت]] این [[سوره]] می‌فرمایند: هر کس [[سوره نبأ]] را قرائت نماید [[خداوند]] در [[روز قیامت]] از شراب خنک به وی بنوشاند<ref>مجمع البیان، ج۱۰، ص۲۳۷.</ref>. همچنین فرموده‌اند: سوره نبأ را یاد بگیرید. اگر می‌دانستید چه [[برکات]] و آثاری در آن نهفته است کارهایتان را تعطیل می‌‌کردید و آن را می‌آموختید و به وسیله آن به [[خدا]] [[تقرب]] می‌جستید و خداوند به واسطه آن [[گناهان]] شما را می‌آمرزد جز [[گناه]] شرک ورزیدن به او را<ref>مستدرک الوسائل، ج۴، ص۳۶۶.</ref>.
[[رسول خدا]] {{صل}} در [[فضیلت]] این [[سوره]] می‌فرمایند: هر کس سوره نبأ را قرائت نماید [[خداوند]] در [[روز قیامت]] از شراب خنک به وی بنوشاند<ref>مجمع البیان، ج۱۰، ص۲۳۷.</ref>. همچنین فرموده‌اند: سوره نبأ را یاد بگیرید. اگر می‌دانستید چه [[برکات]] و آثاری در آن نهفته است کارهایتان را تعطیل می‌‌کردید و آن را می‌آموختید و به وسیله آن به [[خدا]] [[تقرب]] می‌جستید و خداوند به واسطه آن [[گناهان]] شما را می‌آمرزد جز [[گناه]] شرک ورزیدن به او را<ref>مستدرک الوسائل، ج۴، ص۳۶۶.</ref>.


== مقاصد سوره ==
== مقاصد سوره ==
خط ۳۷: خط ۳۷:
بلوک ۱، بخش ۱، آیات ۱ - ۵: سؤال انکاری پیرامون [[رستاخیز]] و جواب اجمالی حتمی بودن آن، بخش ۲، ۶ - ۱۶: بیان نمونه‌هایی از مظاهر [[قدرت خداوند]] در [[آسمان]] و [[زمین]] و [[زندگی]] [[انسان‌ها]] به عنوان دلیلی بر امکان [[معاد]] و رستاخیز می‌پردازد.
بلوک ۱، بخش ۱، آیات ۱ - ۵: سؤال انکاری پیرامون [[رستاخیز]] و جواب اجمالی حتمی بودن آن، بخش ۲، ۶ - ۱۶: بیان نمونه‌هایی از مظاهر [[قدرت خداوند]] در [[آسمان]] و [[زمین]] و [[زندگی]] [[انسان‌ها]] به عنوان دلیلی بر امکان [[معاد]] و رستاخیز می‌پردازد.


بخش دوم در [[مقام]] [[استدلال]] بر ثبوت تحقق خبر [[عظیم]] «رستاخیز» در بخش اول است. بیان آن استدلال، این است که عالم محسوس با زمین و آسمانش و شب و روزش و همه انسان‌هایی که هر نسلی به دنبال نسلی می‌آیند و می‌روند و [[نظام]] جاری و [[تدبیر]] متقن و دقیقی که در همه امورش جریان دارد، ممکن نیست صرفاً به خاطر [[بازی]] و [[سرگرمی]] پدید آمده باشد و هیچ [[هدف]] و غرضی در نظر پدید آورنده‌اش نباشد، پس به طور مسلم و [[بدیهی]]، باید در پی این نظام متحول و متغیر و گردنده، عالمی باشد که نظام آن ثابت و باقی باشد و در آن عالم اثر [[صلاح]] و [[فساد]] این عالم، [[ظهور]] پیدا کند، صلاحی که [[فطرت بشر]] بدان [[دعوت]] و فسادی که از آن [[نهی]] می‌نماید و ما می‌‌بینیم که اثر صلاح و فساد که همانا [[سعادت]] [[متقین]] و [[شقاوت]] [[مفسدین]] است در این عالم محسوس ظاهر نشده و این از محالات است که [[خدای تعالی]] در فطرت بشر آن دعوت غریزی را و این منع غریزی را به [[ودیعه]] بسپارد، در حالی که نه آن [[دعوت]] اثری در خارج داشته باشد و نه آن منع. پس به طور [[یقین]] در این میان، روزی وجود دارد که در آن [[روز]] [[انسان]] [[صالح]] اثر [[صلاح]] خود را و انسان [[فاسد]] اثر [[فساد]] خود را می‌بیند.
بخش دوم در مقام [[استدلال]] بر ثبوت تحقق خبر [[عظیم]] «رستاخیز» در بخش اول است. بیان آن استدلال، این است که عالم محسوس با زمین و آسمانش و شب و روزش و همه انسان‌هایی که هر نسلی به دنبال نسلی می‌آیند و می‌روند و [[نظام]] جاری و [[تدبیر]] متقن و دقیقی که در همه امورش جریان دارد، ممکن نیست صرفاً به خاطر [[بازی]] و [[سرگرمی]] پدید آمده باشد و هیچ [[هدف]] و غرضی در نظر پدید آورنده‌اش نباشد، پس به طور مسلم و [[بدیهی]]، باید در پی این نظام متحول و متغیر و گردنده، عالمی باشد که نظام آن ثابت و باقی باشد و در آن عالم اثر [[صلاح]] و [[فساد]] این عالم، [[ظهور]] پیدا کند، صلاحی که [[فطرت بشر]] بدان [[دعوت]] و فسادی که از آن [[نهی]] می‌نماید و ما می‌‌بینیم که اثر صلاح و فساد که همانا [[سعادت]] [[متقین]] و [[شقاوت]] [[مفسدین]] است در این عالم محسوس ظاهر نشده و این از محالات است که [[خدای تعالی]] در فطرت بشر آن دعوت غریزی را و این منع غریزی را به [[ودیعه]] بسپارد، در حالی که نه آن [[دعوت]] اثری در خارج داشته باشد و نه آن منع. پس به طور [[یقین]] در این میان، روزی وجود دارد که در آن [[روز]] [[انسان]] [[صالح]] اثر [[صلاح]] خود را و انسان [[فاسد]] اثر [[فساد]] خود را می‌بیند.


بلوک دوم، بخش ۱، ۱۷ - ۲۰: نشانه‌های تحولات پایان [[زندگی]] در [[عالم طبیعت]] و آغاز [[رستاخیز]]: [[قیامت]] که در آن فصل خصومتها شود، وعده‌گاه [[خلق]] است. آن روز در [[صور]] دمیده می‌شود و همه به صحرای [[محشر]] وارد شوند و [[آسمان]] گشوده شود. پس درهای متعددی از آن باز شود تا هر فوجی از دری شتابند و کوه‌ها به حرکت درآید و مانند سراب گردد.
بلوک دوم، بخش ۱، ۱۷ - ۲۰: نشانه‌های تحولات پایان [[زندگی]] در [[عالم طبیعت]] و آغاز [[رستاخیز]]: [[قیامت]] که در آن فصل خصومتها شود، وعده‌گاه [[خلق]] است. آن روز در [[صور]] دمیده می‌شود و همه به صحرای [[محشر]] وارد شوند و [[آسمان]] گشوده شود. پس درهای متعددی از آن باز شود تا هر فوجی از دری شتابند و کوه‌ها به حرکت درآید و مانند سراب گردد.
خط ۴۵: خط ۴۵:
بخش ۲، ۳۱ - ۳۶: فرجام زیبای [[متقین]]: برای [[متقیان]] در آن [[جهان]] [[رستگاری]] و [[آسایش]] است. باغهایی سرسبز و انواعی از انگورها و [[دختران]] (زیبای دلربا) که همه در خوبی و [[جوانی]] مانند یکدیگرند و جام‌هایی پُر (از شراب طهور). هرگز سخن [[بیهوده]] و [[دروغ]] نشنوند. این (نعمت‌های [[ابدی]]) مزدی به عطا و حساب [[پروردگار]] است.
بخش ۲، ۳۱ - ۳۶: فرجام زیبای [[متقین]]: برای [[متقیان]] در آن [[جهان]] [[رستگاری]] و [[آسایش]] است. باغهایی سرسبز و انواعی از انگورها و [[دختران]] (زیبای دلربا) که همه در خوبی و [[جوانی]] مانند یکدیگرند و جام‌هایی پُر (از شراب طهور). هرگز سخن [[بیهوده]] و [[دروغ]] نشنوند. این (نعمت‌های [[ابدی]]) مزدی به عطا و حساب [[پروردگار]] است.


بخش ۴، آیات ۳۷ - ۴۰: تناسب [[مبدأ و معاد]]: خدایی که [[آسمانها]] و [[زمین]] و همه مخلوقاتی که در بین [[آسمان]] و زمین است بیافریده خدایی [[مهربان]] است که در عین [[مهربانی]]، کسی از [[قهر]] و سطوتش با او به [[گفتگو]] لب نتواند گشود. روزی که آن [[فرشته]] بزرگ [[روح القدس]] با همه [[فرشتگان]] صفزده و به [[نظم]] برخیزند و هیچکس سخن نگوید جز آن کس که خدای مهربان [[اذن]] دهد و او سخن به صواب گوید. چنین روزی محقق خواهد شد پس هر که می‌خواهد، نزد خدای خود (در آن [[روز]]) [[مقام]] و منزلتی باید (در راه [[ایمان]] و [[اطاعت]] بکوشد). ما شما را از روز [[عذاب]] که نزدیک است ترسانیده و [[آگاه]] ساختیم؛ روزی که هر کس هر چه (از [[نیک]] و بد) کرده در پیش روی خود حاضر بیند و [[کافر]] در آن روز (از فرط عذاب)، [[آرزو]] می‌کند که ای کاش [[خاک]] بود (تا چنین به [[آتش]] [[کفر]] خود نمی‌سوخت).
بخش ۴، آیات ۳۷ - ۴۰: تناسب [[مبدأ و معاد]]: خدایی که [[آسمانها]] و [[زمین]] و همه مخلوقاتی که در بین [[آسمان]] و زمین است بیافریده خدایی [[مهربان]] است که در عین [[مهربانی]]، کسی از [[قهر]] و سطوتش با او به [[گفتگو]] لب نتواند گشود. روزی که آن [[فرشته]] بزرگ [[روح القدس]] با همه [[فرشتگان]] صفزده و به [[نظم]] برخیزند و هیچکس سخن نگوید جز آن کس که خدای مهربان [[اذن]] دهد و او سخن به صواب گوید. چنین روزی محقق خواهد شد پس هر که می‌خواهد، نزد خدای خود (در آن [[روز]]) مقام و منزلتی باید (در راه [[ایمان]] و [[اطاعت]] بکوشد). ما شما را از روز [[عذاب]] که نزدیک است ترسانیده و [[آگاه]] ساختیم؛ روزی که هر کس هر چه (از [[نیک]] و بد) کرده در پیش روی خود حاضر بیند و [[کافر]] در آن روز (از فرط عذاب)، [[آرزو]] می‌کند که ای کاش [[خاک]] بود (تا چنین به [[آتش]] [[کفر]] خود نمی‌سوخت).


بخش دو و سوم بلوک دوم در رابطه تعاملی [[آگاهی بخشی]] از طریق بیان تضاد فرجام [[کافران]] و [[مؤمنین]] هستند.
بخش دو و سوم بلوک دوم در رابطه تعاملی [[آگاهی بخشی]] از طریق بیان تضاد فرجام [[کافران]] و [[مؤمنین]] هستند.
۱۳۰٬۱۷۵

ویرایش