ابن واضح: تفاوت میان نسخه‌ها

۲ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۸ اوت ۲۰۲۲
جز
جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '
جز (جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن ')
خط ۸: خط ۸:
[[احمد بن اسحاق بن جعفر بن وهب بن واضح یعقوبی اصفهانی عباسی مصری]]، ملقب به «ابن واضح» از [[مورخان]] و جغرافی دانان مشهور است که کتاب‌هایش منبع مهم و معتبری در این دو موضوع به شمار می‌‌رود. [[یعقوبی]] اصالتاً اصفهانی و متولد [[بغداد]] بود.<ref>الیعقوبی عصره و سیرة حیاته، ص۳۹.</ref> او که در [[علم نجوم]] [[مهارت]] داشت و به [[شعر]] نیز می‌‌پرداخت، دورانی را در [[مشرق]] [[زمین]] و دورانی را در [[مغرب]] سپری کرد. جوانی‌اش را در ارمنستان و در [[خدمت]] [[طاهریان]] بود و [[فتوحات]] این [[حاکمان]] را در کتابی نوشت. سپس به [[هند]] و آن گاه به [[مصر]] و بلاد مغرب رفت و نزد طولونیان از منزلتی برخوردار شد، به همین جهت [[مسعودی]] او را [[مصری]] دانسته است. پدرش از کارمندان دستگاه [[برید]] [[عباسیان]] بود که به این جهت نیز یعقوبی را [[عباسی]] [[لقب]] داده‌اند. [[طبری]] در چند مورد از کتاب [[تاریخ]] خود، واضح جد یعقوبی را با عنوان [[مولی]] منصور یا [[مهدی عباسی]] یاد کرده<ref> تاریخ الطبری، ج۸، ص۷۳، ۹۸ و ۱۴۳. ابن خلدون، واضح را معروف به مسکین و از موالی صالح بن منصور آورده است تاریخ ابن خلدون، ج۴، ص۱۱ و ۱۷.</ref> و از [[ولایت]] او بر مصر خبر می‌‌دهد.<ref>تاریخ ابن خلدون، ج۴، ص۱۴۳.</ref>
[[احمد بن اسحاق بن جعفر بن وهب بن واضح یعقوبی اصفهانی عباسی مصری]]، ملقب به «ابن واضح» از [[مورخان]] و جغرافی دانان مشهور است که کتاب‌هایش منبع مهم و معتبری در این دو موضوع به شمار می‌‌رود. [[یعقوبی]] اصالتاً اصفهانی و متولد [[بغداد]] بود.<ref>الیعقوبی عصره و سیرة حیاته، ص۳۹.</ref> او که در [[علم نجوم]] [[مهارت]] داشت و به [[شعر]] نیز می‌‌پرداخت، دورانی را در [[مشرق]] [[زمین]] و دورانی را در [[مغرب]] سپری کرد. جوانی‌اش را در ارمنستان و در [[خدمت]] [[طاهریان]] بود و [[فتوحات]] این [[حاکمان]] را در کتابی نوشت. سپس به [[هند]] و آن گاه به [[مصر]] و بلاد مغرب رفت و نزد طولونیان از منزلتی برخوردار شد، به همین جهت [[مسعودی]] او را [[مصری]] دانسته است. پدرش از کارمندان دستگاه [[برید]] [[عباسیان]] بود که به این جهت نیز یعقوبی را [[عباسی]] [[لقب]] داده‌اند. [[طبری]] در چند مورد از کتاب [[تاریخ]] خود، واضح جد یعقوبی را با عنوان [[مولی]] منصور یا [[مهدی عباسی]] یاد کرده<ref> تاریخ الطبری، ج۸، ص۷۳، ۹۸ و ۱۴۳. ابن خلدون، واضح را معروف به مسکین و از موالی صالح بن منصور آورده است تاریخ ابن خلدون، ج۴، ص۱۱ و ۱۷.</ref> و از [[ولایت]] او بر مصر خبر می‌‌دهد.<ref>تاریخ ابن خلدون، ج۴، ص۱۴۳.</ref>


این [[مورخ]] در جریان [[حمایت]] واضح از [[ادریس بن عبدالله حسنی]]، از وی با [[وصف]] [[رافضی]] [[خبیث]] یاد می‌‌کند<ref>تاریخ ابن خلدون، ج۴، ص۱۹۸.</ref> که نشان از [[تشیع]] جد یعقوبی دارد. [[بلاذری]] و [[مقدسی]] هم به [[شیعه]] بودن واضح تصریح می‌‌کنند.<ref>انساب الاشراف، ج۳، ص۱۳۷؛ احسن التقاسیم، ص۲۴۴.</ref> درباره تشیع خود یعقوبی نیز نمی‌توان تردید کرد؛ زیرا از جای جای کتاب تاریخ او می‌‌توان به امامی بودنش پی برد. وی بر خلاف مورخان معاصر خود، به [[واقعه غدیر]] و بسیاری از [[مناقب]] [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} تصریح نموده و از [[خلفا]] جز آن [[حضرت]]، به [[امیرمؤمنان]] یاد نمی‌کند. از [[امامان شیعه]] به تفصیلی که در دیگر [[تواریخ]] عمومی وجود ندارد، [[سخن]] می‌‌گوید و با [[تجلیل]] از آن بزرگواران، احادیثی از ایشان را نقل کرده است. درباره [[خلفا]]، به جای تعبیر [[خلافت]] فلانی، کلمه ایام به کار برده و از عنوان خلافت [[پرهیز]] نموده است. [[یاقوت حموی]] [[تاریخ]] [[وفات]] [[یعقوبی]] را سال ۲۸۴ هـ نوشته،<ref>معجم الادباء، ج۵، ص۱۵۳.</ref> لیکن گفته‌اند که او در کتاب «مشاکلة الناس» از حوادث سال ۲۸۹ هـ سخن گفته و در کتاب «البلدان» [[سقوط]] طولونیان به سال ۲۹۲ هـ را گزارش کرده است،<ref>البلدان (ملحقات ترجمه)، ص۱۵۴.</ref> از این رو چنین بر می‌‌آید که در ثبت تاریخ [[مرگ]] او اشتباهی رخ داده و تاریخ درگذشت [[ابوجعفر احمد بن اسحاق بن واضح مصری عسال]] که در صفر سال ۲۸۴ هـ بوده و شباهت نسبی با احمد یعقوبی دارد،<ref>الانساب، ج۴، ص۱۸۹؛ الاکمال، ج۴، ص۴۷.</ref> برای [[احمد بن ابی یعقوب یعقوبی]] ثبت شده است. آثاری از او که امروز در دست است، عبارت‌اند از: کتاب تاریخ البلدان و مشاکلة الناس لزمانهم. او همچنین کتاب‌های المسالک و الممالک فتح افریقیه و اخبارها؛ اخبار الطاهریین؛ <ref>منابع تاریخ اسلام، ص۱۵۶.</ref> مقتل ابی عبدالله،<ref>الذریعه، ج۲۲، ص۲۳.</ref> اخبار الامم السالفه<ref>الاعلام، ج۱، ص۹۵.</ref> و جغرافیای بیزانس<ref>ترجمه تاریخ یعقوبی، مقدمه ۱۶ ـ ۱۸.</ref> را داشته که به دست ما نرسیده است.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص۱۵۹-۱۶۰.</ref>
این [[مورخ]] در جریان [[حمایت]] واضح از [[ادریس بن عبدالله حسنی]]، از وی با [[وصف]] [[رافضی]] [[خبیث]] یاد می‌‌کند<ref>تاریخ ابن خلدون، ج۴، ص۱۹۸.</ref> که نشان از [[تشیع]] جد یعقوبی دارد. [[بلاذری]] و [[مقدسی]] هم به [[شیعه]] بودن واضح تصریح می‌‌کنند.<ref>انساب الاشراف، ج۳، ص۱۳۷؛ احسن التقاسیم، ص۲۴۴.</ref> درباره تشیع خود یعقوبی نیز نمی‌توان تردید کرد؛ زیرا از جای جای کتاب تاریخ او می‌‌توان به امامی بودنش پی برد. وی بر خلاف مورخان معاصر خود، به [[واقعه غدیر]] و بسیاری از [[مناقب]] [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} تصریح نموده و از [[خلفا]] جز آن [[حضرت]]، به [[امیرمؤمنان]] یاد نمی‌کند. از [[امامان شیعه]] به تفصیلی که در دیگر [[تواریخ]] عمومی وجود ندارد، [[سخن]] می‌‌گوید و با [[تجلیل]] از آن بزرگواران، احادیثی از ایشان را نقل کرده است. درباره [[خلفا]]، به جای تعبیر [[خلافت]] فلانی، کلمه ایام به کار برده و از عنوان خلافت [[پرهیز]] نموده است. [[یاقوت حموی]] [[تاریخ]] [[وفات]] [[یعقوبی]] را سال ۲۸۴ هـ نوشته،<ref>معجم الادباء، ج۵، ص۱۵۳.</ref> لکن گفته‌اند که او در کتاب «مشاکلة الناس» از حوادث سال ۲۸۹ هـ سخن گفته و در کتاب «البلدان» [[سقوط]] طولونیان به سال ۲۹۲ هـ را گزارش کرده است،<ref>البلدان (ملحقات ترجمه)، ص۱۵۴.</ref> از این رو چنین بر می‌‌آید که در ثبت تاریخ [[مرگ]] او اشتباهی رخ داده و تاریخ درگذشت [[ابوجعفر احمد بن اسحاق بن واضح مصری عسال]] که در صفر سال ۲۸۴ هـ بوده و شباهت نسبی با احمد یعقوبی دارد،<ref>الانساب، ج۴، ص۱۸۹؛ الاکمال، ج۴، ص۴۷.</ref> برای [[احمد بن ابی یعقوب یعقوبی]] ثبت شده است. آثاری از او که امروز در دست است، عبارت‌اند از: کتاب تاریخ البلدان و مشاکلة الناس لزمانهم. او همچنین کتاب‌های المسالک و الممالک فتح افریقیه و اخبارها؛ اخبار الطاهریین؛ <ref>منابع تاریخ اسلام، ص۱۵۶.</ref> مقتل ابی عبدالله،<ref>الذریعه، ج۲۲، ص۲۳.</ref> اخبار الامم السالفه<ref>الاعلام، ج۱، ص۹۵.</ref> و جغرافیای بیزانس<ref>ترجمه تاریخ یعقوبی، مقدمه ۱۶ ـ ۱۸.</ref> را داشته که به دست ما نرسیده است.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص۱۵۹-۱۶۰.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش