اعرابیت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف')
خط ۲۳: خط ۲۳:
[[آیات قرآن]]، [[اعراب]] را به لحاظ [[اعتقادی]] به دو گروه اساسی تقسیم می‌کند: گروهی از [[بادیه‌نشینان]] [[انفاق در راه خدا]] را زیان و غرامت دانسته، [[منتظر]] تحقق حوادث دردناک برای [[مؤمنان]] هستند، در حالی که حوادث دردناک شامل حال خودشان خواهد شد: {{متن قرآن|وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَائِرَ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و برخی از تازیان بیابان‌نشین آنچه هزینه می‌کنند غرامت می‌شمارند و برای شما انتظار پیشامدها را می‌کشند؛ پیشامدهای بد بر (خود) آنان باد و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۹۸.</ref><ref>جامع البیان، مج ۷، ج ۱۱، ص۷.</ref> آنان [[ایمان]] نیاورده‌اند و تنها به آن [[تظاهر]] می‌کنند: {{متن قرآن|قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَإِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«تازی‌های بیابان‌نشین گفتند: ایمان آورده‌ایم بگو: ایمان نیاورده‌اید بلکه بگویید: اسلام آورده‌ایم و هنوز ایمان در دل‌هایتان راه نیافته است و اگر از خداوند و پیامبرش فرمان برید از (پاداش) کردارهایتان چیزی کم نمی‌کند که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره حجرات، آیه ۱۴.</ref><ref>جامع البیان، مج ۱۳، ج ۲۵، ص۱۸۲.</ref> در مقابل، گروهی دیگر از آنان به [[خدا]] و [[روز رستاخیز]] [[ایمان]] دارند و [[انفاق]] خود را مایه [[تقرب به خدا]] می‌دانند. به [[تأیید]] [[قرآن]] این نحوه [[تفکر]] و عملکرد ایشان، منشأ نزدیکی آنها به [[خداوند]] است: {{متن قرآن|وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبَاتٍ عِنْدَ اللَّهِ وَصَلَوَاتِ الرَّسُولِ أَلَا إِنَّهَا قُرْبَةٌ لَهُمْ سَيُدْخِلُهُمُ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و برخی از تازیان بیابان‌نشین به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند و آنچه هزینه می‌کنند مایه نزدیکی (خود) نزد خداوند و دعاهای خیر پیامبر می‌شمارند؛ آگاه باشید که این مایه نزدیکی آنهاست؛ به زودی خداوند آنان را در (کنف) بخشایش خود در می‌آورد که خداوند آمرزن» سوره توبه، آیه ۹۹.</ref><ref>جامع البیان، مج ۷، ج ۱۱، ص۸.</ref>، بنابراین، اعراب بادیه‌نشین نیز چون شهرنشینان، گروهی [[کافر]] و گروهی [[مؤمن]] هستند؛ اما در جمع‌بندی [[آیات]] اعراب، به نوعی نگاه منفی به [[فرهنگ]] بادیه‌نشینی برمی‌خوریم، هرچند در برخی آیات نیز این نگاه منفی به چشم نمی‌خورد {{متن قرآن|يَحْسَبُونَ الْأَحْزَابَ لَمْ يَذْهَبُوا وَإِنْ يَأْتِ الْأَحْزَابُ يَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بَادُونَ فِي الْأَعْرَابِ يَسْأَلُونَ عَنْ أَنْبَائِكُمْ وَلَوْ كَانُوا فِيكُمْ مَا قَاتَلُوا إِلَّا قَلِيلًا}}<ref>«گمان می‌کنند که دسته‌ها (ی مشرک) هنوز نرفته‌اند و اگر آن دسته‌ها باز آیند، اینان آرزو می‌کنند کاش میان تازی‌های بیابان‌نشین، بیابان‌نشینی می‌کردند و خبرهای شما را (از این و آن) می‌پرسیدند و اگر در میان شما می‌بودند جز اندکی کارزار نمی‌کردند» سوره احزاب، آیه ۲۰.</ref>، از همین‌روی واژه {{عربی|"تَعرُّب"}} در برابر مفهوم [[هجرت]]، به معنای بازگشت از [[فرهنگ اسلامی]] به [[آیین]] [[جاهلی]] شکل می‌گیرد.<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۱۹۲؛ نورالثقلین، ج ۲، ص۲۵۴؛ نمونه، ج ۸، ص۱۹۸.</ref>  
[[آیات قرآن]]، [[اعراب]] را به لحاظ [[اعتقادی]] به دو گروه اساسی تقسیم می‌کند: گروهی از [[بادیه‌نشینان]] [[انفاق در راه خدا]] را زیان و غرامت دانسته، [[منتظر]] تحقق حوادث دردناک برای [[مؤمنان]] هستند، در حالی که حوادث دردناک شامل حال خودشان خواهد شد: {{متن قرآن|وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَائِرَ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و برخی از تازیان بیابان‌نشین آنچه هزینه می‌کنند غرامت می‌شمارند و برای شما انتظار پیشامدها را می‌کشند؛ پیشامدهای بد بر (خود) آنان باد و خداوند شنوایی داناست» سوره توبه، آیه ۹۸.</ref><ref>جامع البیان، مج ۷، ج ۱۱، ص۷.</ref> آنان [[ایمان]] نیاورده‌اند و تنها به آن [[تظاهر]] می‌کنند: {{متن قرآن|قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَإِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«تازی‌های بیابان‌نشین گفتند: ایمان آورده‌ایم بگو: ایمان نیاورده‌اید بلکه بگویید: اسلام آورده‌ایم و هنوز ایمان در دل‌هایتان راه نیافته است و اگر از خداوند و پیامبرش فرمان برید از (پاداش) کردارهایتان چیزی کم نمی‌کند که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره حجرات، آیه ۱۴.</ref><ref>جامع البیان، مج ۱۳، ج ۲۵، ص۱۸۲.</ref> در مقابل، گروهی دیگر از آنان به [[خدا]] و [[روز رستاخیز]] [[ایمان]] دارند و [[انفاق]] خود را مایه [[تقرب به خدا]] می‌دانند. به [[تأیید]] [[قرآن]] این نحوه [[تفکر]] و عملکرد ایشان، منشأ نزدیکی آنها به [[خداوند]] است: {{متن قرآن|وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبَاتٍ عِنْدَ اللَّهِ وَصَلَوَاتِ الرَّسُولِ أَلَا إِنَّهَا قُرْبَةٌ لَهُمْ سَيُدْخِلُهُمُ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و برخی از تازیان بیابان‌نشین به خداوند و روز بازپسین ایمان دارند و آنچه هزینه می‌کنند مایه نزدیکی (خود) نزد خداوند و دعاهای خیر پیامبر می‌شمارند؛ آگاه باشید که این مایه نزدیکی آنهاست؛ به زودی خداوند آنان را در (کنف) بخشایش خود در می‌آورد که خداوند آمرزن» سوره توبه، آیه ۹۹.</ref><ref>جامع البیان، مج ۷، ج ۱۱، ص۸.</ref>، بنابراین، اعراب بادیه‌نشین نیز چون شهرنشینان، گروهی [[کافر]] و گروهی [[مؤمن]] هستند؛ اما در جمع‌بندی [[آیات]] اعراب، به نوعی نگاه منفی به [[فرهنگ]] بادیه‌نشینی برمی‌خوریم، هرچند در برخی آیات نیز این نگاه منفی به چشم نمی‌خورد {{متن قرآن|يَحْسَبُونَ الْأَحْزَابَ لَمْ يَذْهَبُوا وَإِنْ يَأْتِ الْأَحْزَابُ يَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بَادُونَ فِي الْأَعْرَابِ يَسْأَلُونَ عَنْ أَنْبَائِكُمْ وَلَوْ كَانُوا فِيكُمْ مَا قَاتَلُوا إِلَّا قَلِيلًا}}<ref>«گمان می‌کنند که دسته‌ها (ی مشرک) هنوز نرفته‌اند و اگر آن دسته‌ها باز آیند، اینان آرزو می‌کنند کاش میان تازی‌های بیابان‌نشین، بیابان‌نشینی می‌کردند و خبرهای شما را (از این و آن) می‌پرسیدند و اگر در میان شما می‌بودند جز اندکی کارزار نمی‌کردند» سوره احزاب، آیه ۲۰.</ref>، از همین‌روی واژه {{عربی|"تَعرُّب"}} در برابر مفهوم [[هجرت]]، به معنای بازگشت از [[فرهنگ اسلامی]] به [[آیین]] [[جاهلی]] شکل می‌گیرد.<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۱۹۲؛ نورالثقلین، ج ۲، ص۲۵۴؛ نمونه، ج ۸، ص۱۹۸.</ref>  


بادیه‌نشینان که به جهت پایین بودن سطح [[فرهنگی]] و [[تمدنی]] و دور بودن از فضاهای تعلمی و [[تربیتی]]، دچار نوعی [[جمود]] و [[تعصب]] فکریِ جزمگرا بودند نسبت به سایر افراد، در [[کفر]] و [[نفاق]] شدیدتر و در اخذ [[تعالیم]] [[الهی]] ناآگاه‌تر [[وصف]] شده‌اند: {{متن قرآن|الْأَعْرَابُ أَشَدُّ كُفْرًا وَنِفَاقًا وَأَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}}<ref>«تازیان بیابان‌نشین کفرگراتر و نفاق‌گراتر و به ندانستن حدود آنچه خداوند بر پیامبرش فرو فرستاده است سزاوارترند و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۹۷.</ref><ref>جامع‌البیان، مج ۷، ج۱۱، ص۶؛ مجمع‌البیان، ج ۵، ص۹۵ ـ ۹۶؛ التفسیر الکبیر، ج ۶، ص۱۲۴.</ref>، ازاین‌رو [[مؤمنان]] باید هوشیار بوده و تنها از [[منافقان]] [[شهرنشین]] بر [[حذر]] نباشند، بلکه مراقب باشند که منافقان بادیه‌نشین نیز که پیرامون [[مدینه]] [[زندگی]] می‌کنند، آسیبی به آنان نرسانند: {{متن قرآن|وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ}}<ref>«و از پیرامونیان شما از تازیان بیابان‌نشین و از اهل مدینه منافقانی هستند که به دورویی خو کرده‌اند؛ تو آنان را نمی‌شناسی ما آنها را می‌شناسیم؛ به زودی آنان را دوبار عذاب خواهیم کرد سپس به سوی عذابی سترگ برده می‌شوند» سوره توبه، آیه ۱۰۱.</ref><ref>مجمع البیان، ج ۵، ص۹۹ ـ ۱۰۰.</ref><ref> [[سید محمد حسین موسوی‌پور|موسوی‌پور، سید محمد حسین]]، [[اعراب (مقاله)|مقاله «اعراب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۴.</ref>
بادیه‌نشینان که به جهت پایین بودن سطح [[فرهنگی]] و [[تمدنی]] و دور بودن از فضاهای تعلمی و [[تربیتی]]، دچار نوعی [[جمود]] و [[تعصب]] فکریِ جزمگرا بودند نسبت به سایر افراد، در [[کفر]] و [[نفاق]] شدیدتر و در اخذ [[تعالیم]] [[الهی]] ناآگاه‌تر وصف شده‌اند: {{متن قرآن|الْأَعْرَابُ أَشَدُّ كُفْرًا وَنِفَاقًا وَأَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}}<ref>«تازیان بیابان‌نشین کفرگراتر و نفاق‌گراتر و به ندانستن حدود آنچه خداوند بر پیامبرش فرو فرستاده است سزاوارترند و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۹۷.</ref><ref>جامع‌البیان، مج ۷، ج۱۱، ص۶؛ مجمع‌البیان، ج ۵، ص۹۵ ـ ۹۶؛ التفسیر الکبیر، ج ۶، ص۱۲۴.</ref>، ازاین‌رو [[مؤمنان]] باید هوشیار بوده و تنها از [[منافقان]] [[شهرنشین]] بر [[حذر]] نباشند، بلکه مراقب باشند که منافقان بادیه‌نشین نیز که پیرامون [[مدینه]] [[زندگی]] می‌کنند، آسیبی به آنان نرسانند: {{متن قرآن|وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ}}<ref>«و از پیرامونیان شما از تازیان بیابان‌نشین و از اهل مدینه منافقانی هستند که به دورویی خو کرده‌اند؛ تو آنان را نمی‌شناسی ما آنها را می‌شناسیم؛ به زودی آنان را دوبار عذاب خواهیم کرد سپس به سوی عذابی سترگ برده می‌شوند» سوره توبه، آیه ۱۰۱.</ref><ref>مجمع البیان، ج ۵، ص۹۹ ـ ۱۰۰.</ref><ref> [[سید محمد حسین موسوی‌پور|موسوی‌پور، سید محمد حسین]]، [[اعراب (مقاله)|مقاله «اعراب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۴.</ref>


== نحوه تعامل [[اعراب]] باپیامبر {{صل}} ==
== نحوه تعامل [[اعراب]] باپیامبر {{صل}} ==
۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش