حجاب در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

قرآن [[آشکار کردن]] [[زینت]] زنان در برابر محارم از جمله شوهر، [[پدر]]، پدر شوهر، پسر، پسر شوهر، [[برادر]]، پسر برادر، پسر [[خواهر]] و زنان را [[مباح]] دانسته است: {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> البته آشکار کردن زینت در برابر محارم ذکر شده یکسان نیست و [[وظیفه]] زنان در برابر دیگر محارم با وظیفه آنان در برابر شوهر متفاوت است. به نظر مشهور [[فقیهان]] [[شیعه]] و برخی از [[فقهای اهل سنت]] آشکار کردن همه بدن زن به جز عورتین در برابر محارم غیر از شوهر جایز است؛<ref> المحلی، ج ۱۰، ص ۳۲؛ الروضة البهیه، ج ۵، ص ۹۹؛ مستند الشیعه، ج ۱۶، ص ۴۳.</ref> اما بیشتر فقهای اهل سنت گفته‌اند: تنها آشکار کردن از ناف به بالا و از زانو به پایین جایز است.<ref>المجموع، ج ۱۶، ص ۱۳۴؛ الاقناع، ج ۲، ص ۶۸؛ فتح‌الوهاب، ج ۲، ص ۵۵.</ref> در برابر دیدگاه عموم [[فقیهان]]، برخی تنها [[آشکار کردن]] مواضع [[زینت]] یعنی سر، گردن، [[دست]] و بازو و ساق پا را در برابر [[محارم]] جایز شمرده‌اند.<ref>المبسوط، سرخسی، ج ۱۰، ص ۱۴۹؛ بدائع الصنائع، ج ۵، ص ۱۲۰؛ مستند الشیعه، ج ۱۶، ص ۴۳ - ۴۵.</ref> مستند برخی در این [[حکم]]، جمع میان [[آیه]] مذکور و آیه {{متن قرآن|قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ}}<ref>«به مردان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند، این برای آنان پاک‌تر است، بی‌گمان خداوند از آنچه می‌کنند آگاه است» سوره نور، آیه ۳۰.</ref> است که [[مؤمنان]] را به شکل مطلق به فرو افکندن نگاه خود به دیگران [[فرمان]] داده است.<ref>الروضة البهیه، ج ۵، ص ۹۹؛ مستند الشیعه، ج ۱۶، ص ۴۳.</ref> برخی از [[فقهای اهل سنت]] نیز گفته‌اند: محارم می‌توانند تنها به قسمت‌هایی از [[بدن]] [[زنان]] که غالبا آشکارند همچون سر، گردن و دو دست و دو قدم نگاه کنند؛ اما دیدن دیگر قسمت‌ها از جمله سینه و پشت جایز نیست؛<ref> المغنی، ج ۷، ص ۴۵۴ - ۴۵۵.</ref> ولی [[حجاب]] [[زن]] در برابر شوهر هیچ حدّی ندارد و آشکار کردن همه بدن زن در برابر شوهر و بر عکس جایز است.<ref>جواهرالکلام، ج ۲۹، ص ۷۳.</ref> این حکم در [[روایات اسلامی]] به [[صراحت]] آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج ۱۴، ص ۲۷۶؛ جامع احادیث الشیعه، ج ۲۰، ص ۲۸۷.</ref> اما در اینکه مقصود از زنان: {{متن قرآن|نِسَائِهِنَّ}} که در آیه {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> جزء محارم شمرده‌اند، چه کسانی‌اند، آرای متفاوتی بیان شده است؛ نظر نخست این است که مراد زنان مسلمان‌اند، از این‌رو آشکار کردن زینت‌های [[باطنی]] زنان در برابر زنان غیر [[مؤمن]] جایز نیست.<ref> مجمع‌البیان، ج ۷، ص ۲۱۷؛ فقه القرآن، ج ۲، ص ۱۲۹ - ۱۳۰؛ احکام‌القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱۰.</ref> در [[روایات]] [[اهل‌بیت]] {{عم}} نیز ضمن اشاره به این حکم، علت آن جلوگیری از وصف کردن زیبایی‌های مؤمنان برای [[کافران]] از سوی زنان آنان دانسته شده است؛<ref> الکافی، ج ۵، ص ۵۱۹؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۵۶۱.</ref> ولی برخی مراد آیه را مطلق [[زنان]]، اعم از [[مسلمان]] یا نامسلمان،<ref> التفسیر الکبیر، ج ۲۳، ص ۲۰۷؛ المغنی، ج ۷، ص ۴۶۴.</ref>یا زنان خدمتگزار، اعم از زنان [[آزاد]] و برده<ref>جامع المقاصد، ج ۱۲، ص ۳۳؛ مسالک الافهام، شهید، ج ۷، ص ۴۶.</ref> یا تنها زنان [[عفیف]] و پاکدامن <ref>تفسیر سمرقندی، ج ۲، ص ۵۰۹.</ref> دانسته‌اند.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>