جز
جایگزینی متن - 'محمدبن' به 'محمد بن'
جز (جایگزینی متن - 'الإرشاد' به 'الارشاد') |
جز (جایگزینی متن - 'محمدبن' به 'محمد بن') |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قبایل | عنوان مدخل = بجیله | مداخل مرتبط = [[بجیله در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قبایل | عنوان مدخل = بجیله | مداخل مرتبط = [[بجیله در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | ||
''' | '''قبیله بجلیه''' از قبایل عرب و دارای شاخههای متعدد بودند که در نواحی مرتفع و کوهستانی یمن و [[حجاز]] [[زندگی]] میکردند. انان در ایام [[جاهلیت]] [[بت]] میپرستیدند و با ظهور [[اسلام]] [[مسلمان]] شدند و در فتوحات اسلامی و در [[جنگ قادسیه]]، فتح شوشتر و در جنگهای دوران [[خلافت امیرالمؤمنین]] {{ع}} و در [[واقعه عاشورا]] نقش فعال و پررنگی داشتند. برخی از افراد این قبیله از کارگزاران حکومت [[علوی]] بودند و در گسترش [[تشیع]] فعالیت زیادی انجام دادند. [[نافع بن هلال]]، [[زهیر بن قین بجلی]]، [[صفوان بن یحیی]] و... نمونههایی از شخصیتهای بارز و ممتاز قبیله بجلی هستند. | ||
== نسب [[قبیله]] == | == نسب [[قبیله]] == | ||
سلسله نسب بجيله به درستى معلوم نيست، برخی ایشان را اصالتاً [[عدنانی]] خوانده<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج ۱، ص۲۷۹، ذیل «جریر بن عبداللّه»؛ ابن دُرَیْد، الاشتقاق، ص۱۰۱.</ref>، بسیاری نیز آنها را قحطانى گفتهاند<ref>قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۰۱؛ هشام بن | سلسله نسب بجيله به درستى معلوم نيست، برخی ایشان را اصالتاً [[عدنانی]] خوانده<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج ۱، ص۲۷۹، ذیل «جریر بن عبداللّه»؛ ابن دُرَیْد، الاشتقاق، ص۱۰۱.</ref>، بسیاری نیز آنها را قحطانى گفتهاند<ref>قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۰۱؛ هشام بن محمد بن سائب کلبى، جمهرة النسب، ج۱، ص۳۷۵.</ref>. در وجه تسمیه این قبیله به بجیله، این نام را مأخوذ از نام بجيله، دختر [[صعب بن سعد عشيره]] دانستهاند<ref>سمعانی، الانساب، ج۲، ص۹۱؛ قلقشندی، صبح الاعشی، ج۱، ص۳۲۹؛ هشام بن محمد بن سائب کلبى، جمهرة النسب، ج۱، ص۳۷۵.</ref>. | ||
این قبیله نیز همچون دیگر [[قبایل عرب]] به شاخههای متعدد منشعب گردیده که از مهمترین آنان میتوان به اسامی [[قسر بن عبقر]]، [[أحمس بن غوث]] و [[فتیان بن زید بن غوث]] و.... اشاره کرد<ref> هشام بن | این قبیله نیز همچون دیگر [[قبایل عرب]] به شاخههای متعدد منشعب گردیده که از مهمترین آنان میتوان به اسامی [[قسر بن عبقر]]، [[أحمس بن غوث]] و [[فتیان بن زید بن غوث]] و.... اشاره کرد<ref> هشام بن محمد بن سائب کلبى، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۴۴-۳۵۵؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۸۸-۳۸۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۶.</ref> | ||
== مواطن بجیله در [[جاهلیت]] == | == مواطن بجیله در [[جاهلیت]] == | ||
این قبیله پس از اقامتی کوتاه در تهامه، به کوههای سراة وسطى ـ که بین نجد و تهامه قرار داشت ـ کوچ کرده در آنجا ساکن شدند<ref>همدانى، صفة جزیرة العرب، ص۲۳۵ ـ ۲۳۳ و ياقوت حموى، معجم البلدان، ج۳، ص۲۰۵ ذيل کلمه سراة.</ref>؛ اما بر اساس نقل برخی دیگر، آنان بر [[سلسله]] جبال سراوات که از [[یمن]] و [[حجاز]] تا تباله از جمله حلیه، أسالم و حقال امتداد داشت، ساکن شدند<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۰۴؛ عمر رضا | این قبیله پس از اقامتی کوتاه در تهامه، به کوههای سراة وسطى ـ که بین نجد و تهامه قرار داشت ـ کوچ کرده در آنجا ساکن شدند<ref>همدانى، صفة جزیرة العرب، ص۲۳۵ ـ ۲۳۳ و ياقوت حموى، معجم البلدان، ج۳، ص۲۰۵ ذيل کلمه سراة.</ref>؛ اما بر اساس نقل برخی دیگر، آنان بر [[سلسله]] جبال سراوات که از [[یمن]] و [[حجاز]] تا تباله از جمله حلیه، أسالم و حقال امتداد داشت، ساکن شدند<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۰۴؛ [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۶۳-۶۴.</ref>. آنان همچنان در این منازل بودند تا اینکه در جریان [[نزاع]] میان طایفهای، بسیاری از آنان کشته شدند و این قبیله از هم پاشید. پس بالاجبار منازل خود را ترک گفته در [[پناه]] [[قبایل]] دیگر قرار گرفتند<ref>[[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۶۳-۶۴.</ref>.<ref> إحسان النص، مقاله «[قبیلة] بجیلة»، الموسوعة العربیه.</ref> | ||
با [[فراگیر شدن اسلام]] و با آغاز فتوح [[اسلامی]]، اکثر آنان جز معدودى از آنان که در مساکن نخستين خود باقى ماندند، بقیه، پراکنده شده بیشتر آنها در شهرهاى [[عراق]] و عده کمى هم در [[شام]] ساکن شدند<ref> ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۰۴؛ عمررضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۶۳ ذيل کلمه بجيله.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | با [[فراگیر شدن اسلام]] و با آغاز فتوح [[اسلامی]]، اکثر آنان جز معدودى از آنان که در مساکن نخستين خود باقى ماندند، بقیه، پراکنده شده بیشتر آنها در شهرهاى [[عراق]] و عده کمى هم در [[شام]] ساکن شدند<ref> ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۰۴؛ عمررضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۶۳ ذيل کلمه بجيله.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
== بجیله و حضور در شهرهای [[اسلامی]] == | == بجیله و حضور در شهرهای [[اسلامی]] == | ||
با آغاز [[فتوحات اسلامی]] و پس از فتح [[حیره]]، شهرهای اسلامى تازه تأسیس آن ـ کوفه و [[بصره]] ـ، [[شاهد]] [[مهاجرت]] تعداد زیادى از [[قبایل عرب]] بود<ref> عمر رضا | با آغاز [[فتوحات اسلامی]] و پس از فتح [[حیره]]، شهرهای اسلامى تازه تأسیس آن ـ کوفه و [[بصره]] ـ، [[شاهد]] [[مهاجرت]] تعداد زیادى از [[قبایل عرب]] بود<ref> [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۶۲</ref>. بجلیان در کوفه بخش قابل توجهی از [[جمعیت]] [[شهر]] را به خود اختصاص داده بودند<ref> لویی ماسینیون، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۱۹-۲۱.</ref>، پس از [[جنگ جمل]] در [[سال ۳۶ هجری]] علی {{ع}} با [[تغییر]] این [[نظام]]، [[ازد]]، بجیله، خثعم و [[انصار]] را در یک گروه قرار داد<ref> لویی ماسینیون، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۲۱-۲۲/ شبکه جامع کتاب گیسوم]</ref>. | ||
آنان در بازار [[کوفه]] نیز حضوری فعال داشتند به نحوی که چهار سوق بجیله در کنار بازاریان [[قبایل]] خنیس و [[همدان]] یکی از مهمترین چهارسوقهای بازار کوفه به شمار میرفت<ref> لویی ماسینیون، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | آنان در بازار [[کوفه]] نیز حضوری فعال داشتند به نحوی که چهار سوق بجیله در کنار بازاریان [[قبایل]] خنیس و [[همدان]] یکی از مهمترین چهارسوقهای بازار کوفه به شمار میرفت<ref> لویی ماسینیون، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | ||