بحر در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

بحر در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۱

۱۸٬۰۳۵ بایت اضافه‌شده ، ‏۶ اکتبر ۲۰۲۲

۸۰٬۱۲۹

ویرایش

@@ خط ۸۴: / خط ۸۴: @@
 «از جانب [[خداوند]] به [[موسی]] [[وحی]] شد: ای موسی! عصای خود را به دریا بزن! موسی [[عصا]] را به دریا زد: [[خورشید]] [[امید]] بنی اسرائیل از [[دل]] شب تار طلوع کرد و ناگهان [[دوازده]] راه به تعداد [[دوازده سبط]] بنی اسرائیل در میان دریا آشکار گشت... راه‌ها آماده عبور شدند»<ref>جادالمولی، قصه‌های قرآن، ص۱۹۶.</ref>.
 نگارنده با اینکه «[[دریای سرخ]]» را رد نمی‌کند اما این گفته را قابل [[اعتماد]] می‌داند که: بحر در اینجا همان «رود نیل» است.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۲۹۵.</ref>
+==بحر==
+{{متن قرآن|وَلَقَدْ أَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِي فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقًا فِي الْبَحْرِ يَبَسًا لَا تَخَافُ دَرَكًا وَلَا تَخْشَى}}<ref>«و به موسی وحی کردیم که بندگان مرا شب راهی کن و راهی خشک در دریا برای آنان بگشا (چنان که) نه از سر رسیدن (دشمن) بترسی و نه (از غرق شدن) بهراسی» سوره طه، آیه ۷۷.</ref>.
+آخرین مرحله [[مبارزه]] [[حضرت موسی]] با [[فرعون]] به عبور از دریا مربوط می‌شود. خروج [[بنی اسرائیل]] از [[مصر]] [[قطعی]] شد. آنان به سوی [[سرزمین موعود]] ([[فلسطین]]) روی نهادند.
+وقتی بر کرانه نیل رسیدند راه فرار برای آنان باقی نمانده بود زیرا در روبه‌روی خود [[رود نیل]] را داشتند و در پشت سر خود [[لشکر]] خونخوار فرعون را داشتند.
+«از جانب [[خداوند]] به [[موسی]] [[وحی]] شد: ای موسی! عصای خود را به دریا بزن! موسی [[عصا]] را به دریا زد: [[خورشید]] [[امید]] بنی اسرائیل از [[دل]] شب تار طلوع کرد و ناگهان [[دوازده]] راه به تعداد [[دوازده سبط]] بنی اسرائیل در میان دریا آشکار گشت... راه‌ها آماده عبور شدند»<ref>جادالمولی، قصه‌های قرآن، ص۱۹۶.</ref>.
+نگارنده با اینکه «[[دریای سرخ]]» را رد نمی‌کند اما این گفته را قابل [[اعتماد]] می‌داند که: بحر در اینجا همان «رود نیل» است.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۲۹۵.</ref>
+==بحر==
+{{متن قرآن|فَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْبَحْرَ...}}<ref>«آنگاه به موسی وحی کردیم که با چوبه‌دست خود به دریا بزن! و دریا شکافت و هر پاره‌ای چون کوه سترگ بود» سوره شعراء، آیه ۶۳.</ref>.
+[[خداوند]] در این [[آیه]] نیز به داستان عبور [[حضرت موسی]] و [[بنی اسرائیل]] از دریا اشاره دارد: «بنی اسرائیل در طرفی هراسان و مشوش در [[فکر]] فرار از دست [[فرعونیان]] [[فرعون]] هم در [[مقام]] برگردانیدن بنی اسرائیل به [[مصر]] و [[انتقام]] کشیدن از آنها بود و راه هم جز دریا نیست یا [[اسارت]] و [[بندگی]] فرعون یا [[غرق]] شدن در دریا»<ref>عمادزاده، تاریخ انبیاء، ص۵۳۰.</ref>.
+{{متن قرآن|وَاتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْوًا إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ}}<ref>«و از دریا آرام بگذر که آنان سپاهی غرق شدنی‌اند» سوره دخان، آیه ۲۴.</ref>.
+خداوند در این آیه اطمینانی که به [[موسی]] داده است را بیان می‌کند. داستان پردازی [[قرآن]] در خصوص حضرت موسی طولانی و دراز است. از این رو بیان سرگذشت [[واقعی]] آن؛ با [[روح]] کلی مضمون یک [[سوره]] منافات داشته و در سور و [[آیات]] گوناگون [[تذکر]] داده شده است.
+از لحن آیات و از [[تاریخ]] استفاده می‌شود که حضرت موسی{{ع}}، فرعون را به [[راه راست]] [[دعوت]] کرد. او سرباز زد. موسی رو به جای دیگری گذاشت. [[سپاه]] فرعون به دنبال آنها به راه افتاد تا نابودشان سازد ولی موسی و یارانش به [[سلامت]] از دریا گذشتند و فرعون و سپاهیانش در همان دریا غرق شدند.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۲۹۷.</ref>
+===رصد البحر===
+====[[دریای احمر]]====
+در این باره که البحر کدام دریاست، نظر [[مورخان]] عمدتاً بر روی دو نقطه جغرافیایی متمرکز است یکی دریای احمر است. مثلاً مرحوم حسین عمادزاده در تاریخ انبیای خود ضمن آوردن عبور بنی اسرائیل از دریا، اشاره می‌کند: «نوشته‌اند دریای احمر هفت [[روز]] بر خود می‌جوشید و اجساد قبطیان را بیرون می‌انداخت و بنی اسرائیل لباس‌های آنها را بیرون آورده می‌بردند حضرت موسی آنها را منع کرد و فایده ننمود تا سبب [[فتنه]] [[سامری]] شد از کنار دریای احمر راه خشکی پیمودند و به بیابان سور رسیده و از آنجا سه [[روزه]] قطع مسافت نموده تا به دشت ماره(تلخ) رسیدند»<ref>عمادزاده، تاریخ انبیاء، ص۵۳۲.</ref>.
+[[بحر احمر]] «شعبه‌ای از اقیانوس [[هند]] است و آن را بحر العرب و بحر قلزم نیز می‌نامند. نام اخیر به مناسبت شهری است که در سمت شمال ساحل آن (تقریباً محل کنونی [[شهر]] سوین) واقع بود. یاقوت می‌نویسد: کلمه «قلزمه، مشتق و به معنی فرو بلعیدن است چون دریانوردان را می‌بلعید، قلزم می‌نامیدند»<ref>ص۱۴۶.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۲۹۸.</ref>
+===سوف نام دیگر [[دریای احمر]]====
+«بحر احمر را «بحر السوف» نیز می‌نامند و یا از جهت علف سوف «بردی» است که در اعماق و جوانب آن بسیار می‌روید، یا به مناسبت کلمه «سوف» به معنی غافل‌گیر کردن و کشتن است»<ref>اطلاعات قرآنی، ص۱۴۶.</ref> این گفته من از صاحب [[کتاب اطلاعات قرآنی]] است. [[دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی]] از دائره المعارف [[اسلام]] استفاده می‌کند و بیان می‌دارد:
+«دریایی که [[فرعون]] و سپاهیانش در آن [[غرق]] شدند، علی [[الظاهر]] بخشی از بحر قلزم =بحر احمر = [[دریای سرخ]] به [[عبری]]: یم سوف بوده است»<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۳۵۶.</ref>.
+مؤلف [[قاموس کتاب مقدس]] نیز در خصوص [[دریای قلزم]] یا احمر آورده است: «دریای [[مصر]] و دریای سوف نیز خوانده شده است»<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۳۷۹.</ref>. و بالاخره برخی از نویسندگان گفته‌اند: گفته‌اند که [[موسی]] که به راه‌ها آشنایی داشته از برزخ‌های دریای سوف گذشته و به جزیره سینا وارد گردیده است»<ref>خزائلی، اعلام قرآن، ص۶۲۲.</ref>.
+بدین ترتیب دریای سرخ، دریای قلزم و دریای سوف نام‌های دیگر دریای احمر می‌باشد.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۲۹۹.</ref>
+===نیل===
+نیل که از دریاچه ویکتوریا در [[آفریقا]] سرچشمه می‌گیرد و پس از گذشتن از چند [[کشور]]، من جمله سودان و مصر، به دریای مدیترانه می‌ریزد، بلندترین رودخانه [[جهان]] است. طول این رودخانه بین ۶/۵ تا ۷ هزار کیلومتر است<ref>دانستنی‌های ایران و جهان، ص۱۹۱.</ref>.
+این که نیل مکان شکافتن دریا برای [[حضرت موسی]]{{ع}} باشد در میان نظرات گوناگون، مورد بیان [[مجمع البیان فی تفسیر القرآن]] قرار گرفته است<ref>مجمع البیان، ج۱۸، ص۲۵.</ref>.
+[[تفسیر]] [[اثناعشری]] به [[صراحت]] از [[رود نیل]] نام برده است<ref>تفسیر اثناعشری، ج۹، ص۴۳۲.</ref>. تفسیر خلاصه المنهج و همچنین [[مجمع البیان فی تفسیر القرآن]] [[شهر]] نیل را مابین [[ایله]] و [[مصر]] دانسته‌اند<ref>خلاصه المنهج، ج۴، ص۸۰.</ref>.
+[[قصص]] الانبیای ابواسحق [[ابراهیم]] بن خاوند شاه بلخی نیز از نیل نام برده است<ref>قصص الانبیای ابواسحق، ص۲۹۰.</ref>. [[مصریان]] [[زمان]] قدیم رود نیل را [[خدا]] دانسته [[عبادات]] مختصه از برایش قائل می‌بودند<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۹۰۱.</ref> [[موسی بن عمران]] از [[پیامبران بزرگ بنی اسرائیل]] است. او در مصر به [[دنیا]] آمد و چون به [[پیامبری]] خدا رسید، [[مأمور]] [[هدایت]] [[فرعون]] شد تا او را به [[پرستش]] [[خدای یگانه]] [[دعوت]] کند. فرعون نپذیرفت. [[موسی]] قصد بازگشت به [[صحرای سینا]] را داشت که [[سپاه]] فرعون در تعقیب او وارد رودخانه نیل شدند اما زمانی که [[حضرت موسی]] با [[پیروان]] خود از نیل گذشتند، فرعون و یارانش در این رودخانه [[غرق]] شدند.
+این هم مطلبی بود از کتاب «سرگذشت [[سرزمین فلسطین]]» که در آن به گذشتن از رود نیل تصریح شده است<ref>سرگذشت سرزمین فلسطین، ص۹۹.</ref> اینکه موسی و [[بنی اسرائیل]] از نیل رد شده‌اند مورد تأکید برخی [[علما]] هم قرار گرفته است<ref>آیت الله مکارم، تفسیر نمونه، ص۳۹۷؛ و ر.ک: نمونه، ج۱، ص۲۵۳.</ref>. نامبرده عبور بنی اسرائیل، از [[رود عظیم نیل]] را قبول کرده است<ref>اعراف / ۱۳۸.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۰۳.</ref>
+===دیدگاه [[کتاب مقدس]]===
+در خصوص موضع عبور بنی اسرائیل از دریا نظراتی را [[قاموس کتاب مقدس]] بیان داشته است:
+اول در جزء شمالی لکن این مطلب با کتاب مقدس که به خط مستقیم می‌گوید مخالف می‌باشد و با موضع رعمسیس مطابق نیست.
+دوم، در سر خلیج جنوبی [[کوه]] عناقه ولی باید دانست که چگونه امکان داشت که [[قوم]] با این کثرت و عدت به مساحت [[دوازده]] میل در میان راه تنگ کوه عناقه و دریا بگذرند.
+سوم، در میانه برکه التمساح و دریاچه‌های تلخ یا در نزدیکی شلوف. این نیز محقق نیست زیرا که عمق دریای آنجا را معین نکرده‌اند تا معلوم شود که آیا آنجا برای واقعه مذکوره صلاحیت داشته است یا خیر.
+چهارم، در نزدیکی سویس می‌باشد که بسیاری بر آن هستند و رو به نصن نیز مدلل کرده است که باد شرقی شمالی بر این طرف می‌وزد که [[قادر]] بر برطرف کردن آب‌ها می‌باشد<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۳۸۱.</ref>.
+مؤلف [[قاموس کتاب مقدس]] [[صراحت]] دارد که هیچ یک از اینها مسلم نیست و دلیل آن را چنین بیان می‌کند: وضع حالت امکنه به طوری [[تغییر]] یافته که گذرگاه [[قوم اسرائیل]] را به خوبی معین نتوان کرد<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۳۸۱.</ref>. او نیز باید دانست که بیشتر [[مفسران]] در علت [[انتخاب]] نیل یا [[دریای سرخ]] دلیلی اقامه نکرده‌اند<ref>www.wikiporsesh.ir.. </ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۰۵.</ref>
+===[[ایله]]===
+در لابه‌لای مطالب [[مورخان]] و مفسران به نام ایله بر می‌خوریم که توضیح و لو کوتاه درباره آن اجتناب ناپذیر است.
+طبق گفته قاموس کتاب مقدس [[ایلا]] و ایله [[شهر]] مشهوری بود که در ساحل شرقی خلیج بحر قلزم واقع بود و قوم اسرائیل از آنجا عبور نمودند<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۱۴۲.</ref>. دایرةالمعارف بزرگ [[اسلامی]] ایله را از [[شهرها]] و بنادر باستانی [[فلسطین]] و از مراکز مهم تلاقی راه‌های [[تجاری]] |عراق و [[مصر]] و [[شام]] و [[عربستان]] در قرون اولیه اسلامی برشمرده و افزوده است: این نام در منابع کهن به صورت‌های ایلنه و ایلنن آمده است. همچنین [[مسلمانان]] ایله را پس از فتح، [[عقبه]] خوانده‌اند<ref>WWW.Cgie.org.ir.. </ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۰۶.</ref>
+===[[خلیج عقبه]]===
+این خلیج در بخش شمالی دریای سرخ و در [[شرق]] [[صحرای سینا]] واقع است. در انتهای آن [[بندر عقبه]] وجود دارد.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۰۷.</ref>
+===رعمسیس Raamses===
+[[دایرة المعارف کتاب مقدس]] رعمسیس (سپر [[آفتاب]]) را نام شهری در مصر دانسته است که در شمال شرقی دلتا قرار داشته و [[بنی اسرائیل]] هنگام خروج از مصر از رعمسیس به طرف [[سکوت]] کوچ کردند<ref>ر.ک: دایرة المعارف کتاب مقدس، ص۷۹۳.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۰۸.</ref>
+===سکوت Succoth (سایبان‌ها)===
+باز بنا به نوشته دایره المعارف [[کتاب مقدس]]، معنی لغوی آن «سایبان‌ها» و گاهی «[[پناهگاه]]» است. نویسنده این اثر نفیس همانطور که در سطور پیشین آورده شده می‌گوید: بنی اسرائیل پس از خروج از [[مصر]] از رعمسیس به سوی [[سکوت]] حرکت کردند و احتمال داده است [[بنی اسرائیل]] [[عید]] خیمه‌ها را به یادگار خروج از مصر در این منطقه برگزار کردند<ref>دایرة المعارف کتاب مقدس، ص۷۹۸.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۰۸.</ref>
+===بعل صفون ([[خداوند]] زمستان یا شمال) Baal-zephon===
+نام منطقه‌ای در مصر در کناره [[دریای سرخ]] که در [[ارتباط]] با خروج بنی اسرائیل به آن اشاره شده است و موضع فعلی آن ناشناخته می‌باشد<ref>دایرة المعارف کتاب مقدس، ص۷۷۰.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۰۹.</ref>
+===در انتها===
+و در انتها «نظریاتی که گذرگاه [[حضرت موسی]]{{ع}} و بنی اسرائیل را نزدیک سوئز می‌دانند بسیارند و ریتسون آن را مورد [[تأیید]] قرار داد و به این دلیل که باد شرقی شمالی به این طرف می‌وزد و بادهای این منطقه [[قادر]] است که آب‌ها را کنار بزند و این منطبق با [[تورات]] است که می‌گوید خداوند دریا را به باد شرقی شدیدی تمامی آن شب برگردانده، دریا را خشک ساخت و آب منشق گردید و بنی اسرائیل در میان دریا بر خشکی می‌رفتند و آب‌ها برای ایشان به راست و چپ [[دیوار]] بود. پس نتیجه این می‌شود که البحر و گذرگاه دریای حضرت موسی در کنار «نیل» واقع است.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۰۹.</ref>
 == منابع ==