بنیامین در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

یوسف بر اساس [[قوانین]] [[پادشاهی]] مصر و بدون [[رضایت]] برادران نمی‌‌توانست، بنیامین را نزد خود نگهدارد، از این رو با [[هدایت]] و [[الهام]] [[خداوند]] نقشه‌‌ای کشید که آنان ناگزیر و بر اساس [[قانون]] پذیرفته شده خویش، بنیامین را به وی تحویل دهند: {{متن قرآن|فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذَلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ وَفَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ}}<ref>«آنگاه (جست و جو را) از باربندهای آنان پیش از باربند برادر (تنی‌اش) آغازید سپس آن را از باربند برادرش بیرون آورد! بدین‌گونه برای یوسف چاره‌گری کردیم (زیرا) او برادرش را بر آیین آن پادشاه نمی‌توانست بازداشت کند- مگر آنکه خداوند می‌خواست- هر کس را که بخواهیم به پایه‌هایی فرا می‌بریم و ز هر داننده‌ای داناتری هست» سوره یوسف، آیه ۷۶.</ref> [[آگاهی]] بنیامین از این نقشه هرچند مورد اختلاف [[مفسران]] است؛<ref>تفسیر قمی، ج ۱، ص ۳۷۷؛ روض‌‌الجنان، ج ۱۱، ص ۱۱۶؛ المیزان، ج ۱۱، ص ۲۲۲.</ref> اما آگاهی وی از نسبت [[برادری]] خود با یوسف و گزارش نشدن هیچ واکنش [[دفاعی]] از او هنگام پیدا شدن پیمانه در میان بارها و [[اتهام]] دزدی به وی می‌‌تواند مؤید [[آگاه]] بودنش از نقشه باشد.<ref>المیزان، ج ۱۱، ص ۲۲۲.</ref> هنگامی که بارها بسته می‌‌شود، [[یوسف]]، پیمانه [[پادشاه]] را میان بارهای [[بنیامین]] پنهان می‌‌کند، آنگاه آنان متهم به دزدی می‌‌شوند: {{متن قرآن|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ}}<ref>«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد سپس بانگ بردارنده‌ای بانگ برداشت: که ای کاروانیان بی‌گمان شما دزدید!» سوره یوسف، آیه ۷۰.</ref> [[برادران]] در [[مقام]] [[دفاع]]، [[سوگند]] یاد می‌‌کنند که برای [[فسادانگیزی]] در [[مصر]] نیامده‌‌اند و سابقه دزدی ندارند: {{متن قرآن|قَالُواْ وَأَقْبَلُواْ عَلَيْهِم مَّاذَا تَفْقِدُونَ قَالُواْ نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَن جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ وَأَنَاْ بِهِ زَعِيمٌ قَالُواْ تَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُم مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِي الأَرْضِ وَمَا كُنَّا سَارِقِينَ}}<ref>«برادران یوسف) رو به آنان آوردند و گفتند: مگر چه گم کرده‌اید؟ گفتند: پیمانه (زرّین) شاه را گم کرده‌ایم و (یوسف گفت) هر که آن را بیاورد یک بار شتر (جایزه) خواهد داشت و من بدین (وعده) ضامنم. گفتند: سوگند به خداوند که شما می‌دانید ما نیامده‌ایم تا در این سرزمین تبهکاری کنیم و ما دزد نیستیم» سوره یوسف، آیه ۷۱-۷۳.</ref>، آنگاه در پاسخ اینکه اگر [[دروغگو]] باشند و دزدی کار آنان باشد، سارق چگونه [[مجازات]] شود، از [[کیفر]] [[بردگی]] و به [[خدمت]] گرفته شدن دزد بر اساس [[قوانین]] خویش خبر می‌‌دهند: {{متن قرآن|قَالُواْ فَمَا جَزَاؤُهُ إِن كُنتُمْ كَاذِبِينَ قَالُواْ جَزَاؤُهُ مَن وُجِدَ فِي رَحْلِهِ فَهُوَ جَزَاؤُهُ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«گفتند اگر دروغ گفته باشید کیفر آن چیست؟ گفتند: کیفر آن، (برده شدن) همان کسی است که (جام) در باربند وی یافته شود او خود کیفر آن است؛ ما ستمگران را بدین‌گونه کیفر می‌دهیم» سوره یوسف، آیه ۷۴-۷۵.</ref> بعد از این اعتراف، بار شتران را یکی یکی جست و جو می‌‌کنند و برای اینکه [[شک و تردید]] برادران برانگیخته نشود،<ref>کشف الاسرار، ج ۵، ص ۱۱۳؛ مجمع‌‌البیان، ج ۵، ص ۳۸۶؛ المیزان، ج ۱۱، ص ۲۲۵.</ref> ابتدا بارهای آنان و در آخر محموله بنیامین بازرسی و پیمانه در میان آن پیدا می‌‌شود: {{متن قرآن|فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذَلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ وَفَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ}}<ref>«آنگاه (جست و جو را) از باربندهای آنان پیش از باربند برادر (تنی‌اش) آغازید سپس آن را از باربند برادرش بیرون آورد! بدین‌گونه برای یوسف چاره‌گری کردیم (زیرا) او برادرش را بر آیین آن پادشاه نمی‌توانست بازداشت کند- مگر آنکه خداوند می‌خواست- هر کس را که بخواهیم به پایه‌هایی فرا می‌بریم و ز هر داننده‌ای داناتری هست» سوره یوسف، آیه ۷۶.</ref> گروهی از [[مفسران]] با استناد به ظاهر [[آیه]]، قرار دادن پیمانه در میان بارها و بازرسی آن را به خود یوسف<ref>جامع‌‌البیان، مج ۸، ج ۱۳، ص ۳۰؛ مجمع‌‌البیان، ج ۵، ص ۳۸۶.</ref> و برخی دیگر به مأموران وی نسبت می‌‌دهند؛<ref> التبیان، ج ۶، ص ۱۷۴؛ کشف‌‌الاسرار، ج ۵، ص ۱۱۳؛ روض الجنان، ج ۱۱، ص ۱۲۳.</ref> اما با توجه به اینکه در صورت قوی‌‌تر بودن آمر از مباشر، فعل به آمر نسبت داده می‌‌شود، دیدگاه دوم می‌‌تواند با ظاهر آیه سازگار باشد. برخی مفسران معتقدند برای اینکه [[برادران]] پی به نقشه [[یوسف]] نبرند، در آغاز و با این سخن که [[بنیامین]] به [[دلیل]] کوچک بودن، نمی‌‌تواند دزدی کرده باشد، از جست و جوی محموله وی خودداری می‌‌شود؛ اما برادران برای [[اثبات]] بی‌‌گناهی خویش بر انجام بازرسی [[اصرار]] میورزند.<ref>جامع‌‌البیان، مج ۸، ج ۱۳، ص ۳۰؛ روض الجنان، ج ۱۱، ص ۱۲۳.</ref> با پیدا شدن پیمانه، برادران، بنیامین را همانند برادرش یوسف، دزد می‌‌خوانند: {{متن قرآن|قَالُوا إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفْسِهِ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْ قَالَ أَنْتُمْ شَرٌّ مَكَانًا وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَصِفُونَ}}<ref>«گفتند: اگر (بنیامین) دزدی می‌کند (شگفت نیست) برادری دارد که (او نیز) پیش از این دزدی کرده است؛ یوسف آن (سرزنش) را در درون خود پنهان داشت و برای آنان آشکار نکرد (و در دل) گفت: جایگاه شما از او بدتر است و خداوند به آنچه وصف می‌کنید آگاه‌تر است» سوره یوسف، آیه ۷۷.</ref> یوسف با شنیدن این [[اتهام]] ناراحت شده؛ اما چیزی را بروز نمی‌‌دهد. آنها در واقع با این سخن، افزون بر ابراز دوباره [[کینه]] و [[حسد]] خویش، از دزدی بنیامین، [[بیزاری]] جسته، خود را از وی و برادرش جدا می‌‌کنند.<ref> التفسیر الکبیر، ج ۱۸، ص ۱۸۳؛ المیزان، ج ۱۱، ص ۲۲۶.</ref> بر اساس پاره‌‌ای از گزارش‌های [[تفسیری]]، برادران با [[سرزنش]] بنیامین، او و برادرش را مایه دردسر همیشگی خود می‌‌خوانند. بنیامین نیز در [[مقام]] [[دفاع]] و با اشاره به داستان یوسف {{ع}}، آنان را مایه [[مصیبت]] خود و برادرش نامیده، در رد اتهام دزدی، قرار دادن پیمانه دربار خویش را به همان کسی نسبت می‌‌دهد که بهای آذوقه را در میان بار برادران نهاده بود<ref>جامع‌‌البیان، مج ۸، ج ۱۳، ص ۴۱؛ مجمع‌‌البیان، ج ۵، ص ۳۸۶.</ref><ref>[[علی اسدی|اسدی]] و [[حسین اترک|اترک]]، [[بنیامین - اسدی و اترک (مقاله)|مقاله «بنیامین»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>