خانه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

خانه در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۸ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۶

۱۲٬۸۹۳ بایت اضافه‌شده ، ‏۸ اکتبر ۲۰۲۲

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۲۹

ویرایش

@@ خط ۲۵۰: / خط ۲۵۰: @@
 ===موضع [[خانه پیامبر]]===
 روشن شد که [[آیه]]، به خروج [[پیامبر]] از خانه‌اش اشاره دارد و آشکار گردید که خروج از مطلق [[مسکن]] و [[خانه]] برای [[جنگی]] بوده که به «[[بدر]]» [[شهرت]] یافت؛ لذا از آنجا که [[جنگ بدر]] در هفدهمین ماه [[هجرت پیامبر]] ([[هجرت]] از [[مکه]] به [[مدینه]]) حادث شده است [[پیامبر]] [[سکونت]] در «مدینه» داشت و [[خانه پیامبر]] در این [[شهر]] بوده است.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۴۵.</ref>
+==[[بیت]]==
+#{{متن قرآن|وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا...}}<ref>«و آن زن که یوسف در خانه‌اش بود از او، کام خواست و درها را بست و گفت: پیش آی که از آن توام! (یوسف) گفت: پناه بر خداوند! او پرورنده من است، جایگاه مرا نیکو داشته است، بی‌گمان ستمکاران رستگار نمی‌گردند» سوره یوسف، آیه ۲۳.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ}}<ref>«و پیش از آن، (پستان) دایگان را از او بازداشتیم؛ (خواهر موسی) گفت: می‌خواهید شما را به خانواده‌ای رهنمون شوم که او را برای شما نگه‌دارند و خیراندیش او باشند؟» سوره قصص، آیه ۱۲.</ref>
+===خلاصه ماجرا===
+[[المیزان]] در [[تفسیر آیه]] گفته است: [[روز]] به روز عزیزه [[مصر]] خود را به وصال یوسف [[وعده]] می‌داد و آرزویش تیز‌تر می‌گشت و به منظور [[ظفر]] یافتن به آنچه می‌خواست بیشتر با وی تلطف می‌کرد و بیشتر آن کرشمه هائی را که [[اسلحه]] هر زیباروئی است به کار می‌بست و بیشتر به غنج و [[آرایش]] خود می‌پرداخت باشد که بتواند [[دل]] او را صید کند»<ref>تفسیر المیزان، ج۱۱، ص۱۹۰.</ref>.
+[[دانشنامه]] خرمشاهی بقیه داستان را چنین نقل می‌کند: [[زلیخا]] ترفندها به کار بست تا یوسف{{ع}} را از [[پاکدامنی]] خویش به در کند. اما وقتی با سرسختی و [[خویشتنداری]] یوسف{{ع}} روبه‌رو شد، ناکام گشت و چاره‌ای جز این نیافت که به [[زور]] یوسف{{ع}} را وا دارد که تمنای او را بپذیرد»<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ج۱، ص۱۱۴۹.</ref>.
+ادامه ماجرا را از خلاصه [[تفاسیر]] پی می‌گیریم: زنی که یوسف در [[خانه]] او بود از روی [[هوای نفس]] از یوسف که در خانه‌اش بود خواست به شدت قصد کامجویی کند. در یک طرف [[خلوت]] گاه یوسف ایستاده که [[غرق]] در [[محبت]] پروردگارش بود و در طرف دیگر [[همسر]] آقایش بود که [[عشق]] به یوسف بر قلبش چنگ می‌زد. زلیخا درها را بست تا یوسف راهی برای فرار نداشته باشد و با تکیه بر [[سلطنت]] و قدرتش با لحنی آمرانه یوسف را به سوی خود خواند اما یوسف کمترین توجهی به موقعیت او نداشت و جوابی به او داد که یکباره [[زلیخا]] را در عشقش [[شکست]] داد»<ref>خلاصه تفاسیر، ص۶۰۴.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۴۷.</ref>
+===[[عزیز مصر]]===
+پس از آنچه که گفته شد [[شناخت]] پیدا کردن به عزیز مصر (فوطیفار) و عزیزه [[مصر]] (زلیخا) [[ضرورت]] پیدا می‌کند. [[قاموس کتاب مقدس]] [[معتقد]] است: «فوطیفار [[رئیس]] خواجه سرایان [[فرعون]] و او همانی است که یوسف را خریداری نمود»<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۶۷۳.</ref>. استاد [[سید]] هاشم رسولی محلاتی بر این [[باور]] است: «برخی نامش را «قطفیر» ذکر کرده و گفته‌اند: وی نخست [[وزیر]] [[کشور]] مصر بوده و [[منصب]] [[جانشین]] و خزانه‌داری و [[فرماندهی]] [[لشکر]] [[پادشاه]] را به عهده داشته است»<ref>محلاتی، تاریخ انبیاء، ص۲۳۸.</ref>. برخی از نویسندگان قائل به این هستند که: «عزیز مصر که در [[تورات]] «فوطیفار یا فوطیفارع و در [[تفاسیر]] [[اسلامی]] من جمله [[تفسیر]] ابوالفتح رازی «قطفیر یا اطفر بن رحیب» نامیده شده است او یوسف را خرید و به زوجه خود گفت: مقدم او را گرامی دار شاید برای ما غلامی سودمند یا [[فرزندی]] دلبند باشد»<ref>اعلام قرآن، خزائلی، ص۶۷۳.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۴۹.</ref>
+===عزیزه مصر===
+برحسب [[رأی]] بهاالذین خرمشاهی: زلیخا ([[زن]] عزیز مصر)، افزون بر حکایت این زن با [[حضرت یوسف]]{{ع}} در [[سوره یوسف]]، یک بار به صورت «امرأته» و دوبار به لفظ {{متن قرآن|امْرَأَتُ الْعَزِيزِ}}<ref>«و زنانی در آن شهر گفتند: همسر عزیز (مصر) از برده خویش، کام می‌خواهد، (برده‌اش) او را در عشق، سخت شیفته کرده است؛ بی‌گمان ما او را در گمراهی آشکاری می‌بینیم» سوره یوسف، آیه ۳۰.</ref> در همین [[سوره]] یاد شده است. نام وی «زلیخا» به ضم زا و فتح لام دانسته‌اند، گویند او در [[مغرب]] زاده شده و نامش به [[زبان سریانی]] «راعیل» بود<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ج۱، ص۱۱۴۹.</ref>.
+برخی از نویسندگان بر آن هستند: نام زوجه [[عزیز]] در [[قرآن مجید]] و تورات مسطور نیست و نسبت به این نام دو احتمال قابل ذکر است: یکی آنکه «رحیلا» یا [[قلب]] و تصحیف به صورت «[[زلیخا]]» بر وزن «چلیپا» یا زلیخا بر وزن «هویدا» در آمده باشد، چنان که نام قبطی [[عزیز]] که فوطیفار است به صورت قطفیر در آمده است وجه دوم، آنکه «زلیخا» از ریشه «زلیقه» گرفته شود که در [[زبان عربی]] و [[عبری]] به معنی زنی [[لغزش]] کار است<ref>خزائلی، اعلام قرآن، ص۶۷۳.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۵۰.</ref>
+===[[خانه]] زلیخا===
+[[جان]] بی. ناس در کتاب [[تاریخ]] جامع [[ادیان]] زیر عنوان [[ابراهیم]] و [[مهاجرت]] به [[فلسطین]] بعد از بیان سرگذشت ابراهیم و [[وفات]] او و انتقال [[ریاست]] [[طایفه]] به [[اسحاق]] و پس از او به نوه‌اش [[یعقوب]] و بستن بار مهاجرت به نواحی [[مصر]] در یک جمله اظهار می‌دارد: «از اینجا داستان یوسف پسر یعقوب آغاز می‌شود و یک سلسله وقایع در [[سرزمین]] بارور وادی نیل، همانجا که به گوشن موسوم است، برای آنها روی می‌دهد»<ref>تاریخ جامع ادیان، ص۴۹۰.</ref>.
+مؤلف [[باستان‌شناسی]] و جغرافیای [[تاریخی]] و [[قصص قرآن]]، گوشن مصر را جغرافیای تاریخی محل استقرار [[خاندان]] یعقوب می‌داند. [[مخلص]] این استقرار به نقل از آن مؤلف که دلالت بر [[سفر]] چهارم خاندان یعقوب به مصر دارد از این قرار است: چون [[حضرت یعقوب]]{{ع}} و خاله یوسف و [[برادران]] و خانواده‌هایشان بنا به [[دعوت]] یوسف{{ع}} به مصر آمدند، یوسف از آنان خواست که همگی به [[سرزمین مصر]] در آیند و به خواست [[خدا]] در [[امنیت]] کامل به سر برند». او در ادامه مطالب خویش اضافه می‌کند: بنابراین خاندان یعقوب{{ع}} در سرزمین گوشن (جوشن) مستقر شدند. در [[نصوص]] [[مصری]] نام این سرزمین به اسم [[جسم]] یا جسام قرائت شده و در [[تورات]] [[یهود]] [[زمین]] جاسان jasan خوانده شده است. این سرزمین در وادی طمیلات در [[شرق]] دلتا واقع شده است»<ref>تاریخ جامع ادیان، ص۲۱۶.</ref>.
+دکتر [[عبدالکریم بی‌آزار شیرازی]] این را هم آورده است که: سرزمین جوشن (گوشن) در کدام منطقه مصر واقع شده نظریات گوناگونی ارائه شده که بعضی آن را بر [[سوید]] و برخی دیگر وادی طمیلات، از دریاچه تمساح تا [[رود نیل]] و بعضی آن را شبه جزیره سینا و برخی در جنوب [[غربی]] [[فلسطین]] و بعضی جوشن را نامی برای سینا دانسته‌اند<ref>تاریخ جامع ادیان، ص۲۱۷.</ref>.
+خوانندگان گرامی واقف هستند که برای [[شناخت]] خانه‌ایی که [[زلیخا]] در آن قصد کام‌یابی از یوسف را داشته است نیازمند این هستیم که محل اسکان [[حضرت یعقوب]] و محل رسیدن یوسف به خزانه‌داری را بشناسیم. دو نکته تا اینجا مشخص می‌شود:
+#سکونت اولیه [[خاندان]] [[یعقوب]] در جایی به غیر از گوشن (جوشن) بوده است. توضیح بیشتر را در مطلب مربوط به «[[جب]]» بجویید.
+# [[حضرت یوسف]]{{ع}} [[پدر]]، [[مادر]] و [[برادران]] خود را بعداً در جایی سکونت داده که جوشن (گوشن) خوانده می‌شود. جوشن محدوده‌ای است مابین کانال سوئز و [[جیزه]] در کرانه نیل.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۵۱.</ref>
+===اما این نقطه جغرافیایی کجاست؟===
+[[دایرة المعارف کتاب مقدس]] در این باره سخن‌ها دارد: جوشن: «سرزمینی در [[مصر]] که به نام «[[سرزمین]] جوشن» نیز نامیده شده و در [[اراضی]] رعمسیس واقع بوده است<ref>پیدایش ۱۱:۴۷.</ref>. یعقوب و خانواده‌اش پس از ورود به مصر با [[اجازه]] [[فرعون]] در آنجا ساکن شدند و یکی از شهر‌های [[انبار]] محسوب می‌گردید<ref>خروج ۱۱:۱.</ref>.
+جوشن در شرقی‌ترین ناحیه دلتا و شمال شرقی هلیوپولیس (Heliopolis) قرار داشت»<ref>دایرة المعارف کتاب مقدس، ص۷۸۳.</ref>.
+همین منبع درباره رعمسیس (پسر [[آفتاب]]) چنین نظر می‌دهد: نام شهری در مصر که در شمال شرقی دلتا قرار داشته و منطقه‌ای بود که یوسف بعد از [[مهاجرت]] پدر و برادرانش آنها را در آنجا ساکن گردانید<ref>پیدایش ۱۱:۴۷.</ref><ref>دایرة المعارف کتاب مقدس، ص۷۹۳.</ref>.
+ما در آخر این گفتار از آنجا که صاحب کتاب اطلس [[قرآن]] به منابع [[مصری]] دسترسی داشته است موضع [[خانه]] زلیخا (قصر) را در «صان الحجر» (تانیس به [[یونانی]]/ Tanis در استان شرقیه نزدیک دریاچه المنزله Almanzeleh [[پایین‌تر]] از جیزه (Giza) و محل استقرار خاندان یعقوب را در جاشان واقع در شمال بلبیس Bilbeis ([[سفط]] الحنه فعلی) دانسته و ما با او متفق القول می‌شویم<ref>ر.ک: اطلس قرآن، ص۷۵.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۵۳.</ref>
 == منابع ==