←احکام فقهی حجاب
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
== احکام فقهی حجاب == | == احکام فقهی حجاب == | ||
[[اسلام]] برای پوشش زنان و مردان مسلمان[[احکام]] متعددی را [[تشریع]] کرده که [[قرآن کریم]] به برخی از آنها اشاره کرده است؛ از جمله: | |||
=== [[وجوب]] حجاب === | === [[وجوب]] حجاب === | ||
داشتن پوشش برای زنان در برابر مردان [[واجب]] است<ref>تحریر الوسیله، ج ۲، ص ۲۴۴؛ منهاج الصالحین، ج ۳، ص ۱۳.</ref>، [[دلیل]] این امر آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است و خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> است که [[زنان]] [[مسلمان]] را به [[پوشش]] سراسر [[بدن]] [[فرمان]] داده است<ref> اضواءالبیان، ج ۶، ص ۲۴۳ - ۲۴۴؛ الشبهات فی مسئلة الحجاب، ص ۴۳۴ - ۴۳۵.</ref> و نیز [[آیه]] {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسریهایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابستهای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاههای زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده میدارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> که زنان را به [[حفظ]] عورتها [[مأمور]] و آنان را از [[آشکار کردن]] [[زینت]] خود در برابر دیگران [[نهی]] کرده است<ref>اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۳ - ۲۴۴؛ مسالک الافهام، کاظمی، ج ۳، ص ۲۶۶ - ۲۷۵؛ کتاب الصلاة، جوادی، ص ۳۹.</ref>. [[دلیل]] دیگر [[وجوب]] به نظر برخی، آیه {{متن قرآن|وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و بر زنان از کار افتادهای که امید زناشویی ندارند گناهی نیست که پوشش خود را وانهند بیآنکه زیورنمایی کنند و پاکدامنی پیشه کردن (و پوشش داشتن) برای آنان بهتر است و خداوند شنوایی داناست» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> است که برداشتن [[حجاب]] را برای زنان سالخوردهای که [[امید]] [[ازدواج]] ندارند جایز شمرده است با این [[استدلال]] که حفظ حجاب زنان غیر سالخورده از مفهوم آیه برداشت میشود<ref> اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۸.</ref>؛ همچنین [[روایات]] متعددی از [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهلبیت]] {{عم}} بر وجوب حجاب زنان دلالت دارند<ref> الشبهات فی مسألة الحجاب، ص ۴۴۲ - ۴۵۱.</ref>. در برابر نظر عموم [[فقیهان]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، برخی از روشنفکران [[دینی]] با استناد به ادلهای از جمله [[آیات قرآن]]، وجوب حجاب را [[انکار]] کردهاند<ref>پژوهشهای قرآنی، ش ۵۱ - ۵۲، ص ۶، "حجاب، دغدغهها و تردیدها".</ref>، از جمله گفتهاند: ملزم شدن زنان به حجاب در آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است و خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> برای تمیز زنان [[آزاد]] از [[کنیزان]] بوده است و چون هماکنون این علت وجود ندارد، [[حجاب]] [[واجب]] نیست<ref> دوائر الخوف، ص ۱۲۳؛ پژوهشهای قرآنی، ش ۵۱ - ۵۲، ص ۵۸، "قرائتهای نواز آیات حجاب".</ref>. به [[ادله]] دیگری نیز بر واجب نبودن حجاب استناد شده که هیچیک از آنها پذیرفتنی نیست<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص447.</ref>. | داشتن پوشش برای زنان در برابر مردان [[واجب]] است<ref>تحریر الوسیله، ج ۲، ص ۲۴۴؛ منهاج الصالحین، ج ۳، ص ۱۳.</ref>، [[دلیل]] این امر آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است و خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> است که [[زنان]] [[مسلمان]] را به [[پوشش]] سراسر [[بدن]] [[فرمان]] داده است<ref> اضواءالبیان، ج ۶، ص ۲۴۳ - ۲۴۴؛ الشبهات فی مسئلة الحجاب، ص ۴۳۴ - ۴۳۵.</ref> و نیز [[آیه]] {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسریهایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابستهای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاههای زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده میدارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> که زنان را به [[حفظ]] عورتها [[مأمور]] و آنان را از [[آشکار کردن]] [[زینت]] خود در برابر دیگران [[نهی]] کرده است<ref>اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۳ - ۲۴۴؛ مسالک الافهام، کاظمی، ج ۳، ص ۲۶۶ - ۲۷۵؛ کتاب الصلاة، جوادی، ص ۳۹.</ref>. [[دلیل]] دیگر [[وجوب]] به نظر برخی، آیه {{متن قرآن|وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و بر زنان از کار افتادهای که امید زناشویی ندارند گناهی نیست که پوشش خود را وانهند بیآنکه زیورنمایی کنند و پاکدامنی پیشه کردن (و پوشش داشتن) برای آنان بهتر است و خداوند شنوایی داناست» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> است که برداشتن [[حجاب]] را برای زنان سالخوردهای که [[امید]] [[ازدواج]] ندارند جایز شمرده است با این [[استدلال]] که حفظ حجاب زنان غیر سالخورده از مفهوم آیه برداشت میشود<ref> اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۸.</ref>؛ همچنین [[روایات]] متعددی از [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهلبیت]] {{عم}} بر وجوب حجاب زنان دلالت دارند<ref> الشبهات فی مسألة الحجاب، ص ۴۴۲ - ۴۵۱.</ref>. در برابر نظر عموم [[فقیهان]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، برخی از روشنفکران [[دینی]] با استناد به ادلهای از جمله [[آیات قرآن]]، وجوب حجاب را [[انکار]] کردهاند<ref>پژوهشهای قرآنی، ش ۵۱ - ۵۲، ص ۶، "حجاب، دغدغهها و تردیدها".</ref>، از جمله گفتهاند: ملزم شدن زنان به حجاب در آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است و خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> برای تمیز زنان [[آزاد]] از [[کنیزان]] بوده است و چون هماکنون این علت وجود ندارد، [[حجاب]] [[واجب]] نیست<ref> دوائر الخوف، ص ۱۲۳؛ پژوهشهای قرآنی، ش ۵۱ - ۵۲، ص ۵۸، "قرائتهای نواز آیات حجاب".</ref>. به [[ادله]] دیگری نیز بر واجب نبودن حجاب استناد شده که هیچیک از آنها پذیرفتنی نیست<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص447.</ref>. | ||