پرش به محتوا

اتفاق: تفاوت میان نسخه‌ها

۸ بایت حذف‌شده ،  ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۲
جز
جایگزینی متن - 'ولیکن' به 'لکن'
جز (جایگزینی متن - 'ولیکن' به 'لکن')
 
خط ۱۲: خط ۱۲:
* وجه مشترک "اتفاق" و "بخت" آن است که این دو بر پدیده‌هایی اطلاق می‌‌شوند که علل تصادفی در آنها کارگر است. میان این دو فرق‌هایی است، از جمله:
* وجه مشترک "اتفاق" و "بخت" آن است که این دو بر پدیده‌هایی اطلاق می‌‌شوند که علل تصادفی در آنها کارگر است. میان این دو فرق‌هایی است، از جمله:
# اتفاق، اعم از بخت است. بخت به [[انسان]] اختصاص دارد و حداکثر ممکن است در مورد حیوانات هم گفته شود: حیوانات خوشبخت و حیوانات بدبخت؛ ولی [[قدر]] [[مسلم]] اینکه اصطلاح بخت در غیر مورد جاندار اطلاق نمی‌شود؛ ولی اتفاق را در غیر جاندار هم به کار می‌‌برند؛ کما اینکه در [[خلقت]] عالم، برخی می‌‌گویند: [[خلقت]] عالم بر اساس اتفاق بوده است.
# اتفاق، اعم از بخت است. بخت به [[انسان]] اختصاص دارد و حداکثر ممکن است در مورد حیوانات هم گفته شود: حیوانات خوشبخت و حیوانات بدبخت؛ ولی [[قدر]] [[مسلم]] اینکه اصطلاح بخت در غیر مورد جاندار اطلاق نمی‌شود؛ ولی اتفاق را در غیر جاندار هم به کار می‌‌برند؛ کما اینکه در [[خلقت]] عالم، برخی می‌‌گویند: [[خلقت]] عالم بر اساس اتفاق بوده است.
# مبدأ بخت، [[اراده]] شخص [[صاحب]] [[اختیار]] [[عاقل]] بالغ است؛ اما اتفاق، مبدأ طبیعی دارد و به خودی خود واقع می‌‌شود؛ مگر اینکه به مبدأ دیگری که ارادی باشد، سنجیده شود؛ زیرا امور اتفاقی، تصادماتی است که میان دو یا چند چیز واقع می‌‌شود، و در هر تصآدمی، یا هر دو شیء متحرکند، یا یکی ساکن و دیگری متحرک به سوی اوست. پس ممکن است دو حرکت از دو مبدأ اتفاق افتد که یکی طبیعی و دیگری ارادی باشد و در غایتِ واحدی تصادم کنند که آن [[غایت]] واحد، نسبت به مبدأ ارادی، خیر یا شری باشد. در آن صورت، نسبت به محرک ارادی "بخت" خواهد بود؛ ولیکن نسبت به محرک طبیعی، "اتفاق" شمرده خواهد شد<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۱.</ref>.
# مبدأ بخت، [[اراده]] شخص [[صاحب]] [[اختیار]] [[عاقل]] بالغ است؛ اما اتفاق، مبدأ طبیعی دارد و به خودی خود واقع می‌‌شود؛ مگر اینکه به مبدأ دیگری که ارادی باشد، سنجیده شود؛ زیرا امور اتفاقی، تصادماتی است که میان دو یا چند چیز واقع می‌‌شود، و در هر تصآدمی، یا هر دو شیء متحرکند، یا یکی ساکن و دیگری متحرک به سوی اوست. پس ممکن است دو حرکت از دو مبدأ اتفاق افتد که یکی طبیعی و دیگری ارادی باشد و در غایتِ واحدی تصادم کنند که آن [[غایت]] واحد، نسبت به مبدأ ارادی، خیر یا شری باشد. در آن صورت، نسبت به محرک ارادی "بخت" خواهد بود؛ لکن نسبت به محرک طبیعی، "اتفاق" شمرده خواهد شد<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۱.</ref>.


== بخت بد و سوء [[تدبیر]] ==
== بخت بد و سوء [[تدبیر]] ==
*"سوء [[تدبیر]]" آن است که [[انسان]] سببی را [[اختیار]] کند که اکثر اوقات به غایتِ مذموم منجر گردد. "بخت بد" آن است که [[انسان]] سببی را که [[اختیار]] کرده است غالباً به [[غایت]] مذموم منجر نگردد؛ ولیکن آن [[غایت]] مذموم نصیب شخص شود. بنابراین، بخت بد با سوء [[تدبیر]] تفاوت دارد. "امر میمون" آن است که با حصول آن، حصول اسباب مساعد بخت، مکرر شود و "امر مشئوم" آن است که با حصول آن، حصول اسباب [[بدبختی]] مکرر گردد<ref>مطهری، الهیات شفا، ج۱، ص۱۷۲ - ۱۶۷.</ref><ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۲.</ref>.
*"سوء [[تدبیر]]" آن است که [[انسان]] سببی را [[اختیار]] کند که اکثر اوقات به غایتِ مذموم منجر گردد. "بخت بد" آن است که [[انسان]] سببی را که [[اختیار]] کرده است غالباً به [[غایت]] مذموم منجر نگردد؛ لکن آن [[غایت]] مذموم نصیب شخص شود. بنابراین، بخت بد با سوء [[تدبیر]] تفاوت دارد. "امر میمون" آن است که با حصول آن، حصول اسباب مساعد بخت، مکرر شود و "امر مشئوم" آن است که با حصول آن، حصول اسباب [[بدبختی]] مکرر گردد<ref>مطهری، الهیات شفا، ج۱، ص۱۷۲ - ۱۶۷.</ref><ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۲.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۲۲۴٬۹۶۷

ویرایش