تفسیر فلسفی در علوم قرآنی: تفاوت میان نسخه‌ها

| عنوان مدخل  = تفسیر فلسفی

# [[تأویل]] کردن نصوص دینی به گونه ای که با آرای [[فلسفی]] موافق شوند.

[[فیلسوفان]] در [[گزینش]] نام «[[حکمت]]» برای فلسفه، از قرآن مجید متأثر بوده، لفظ [[قرآنی]] «حکمت» و خیر کثیر بودن آن را بر دانشی که [[مادر]] همه [[دانش]] هاست قرار داده‌اند {{متن قرآن| يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَن يَشَاء وَمَن يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الأَلْبَابِ }}<ref>«به هر که خواهد فرزانگی می‌بخشد و هر که را فرزانگی دهند به راستی خیری فراوان داده‌اند؛ و جز خردمندان در یاد نمی‌گیرند» سوره بقره، آیه ۲۶۹.</ref>؛ همچنین برخی [[فیلسوفان]] با استناد به چند [[روایت]] منسوب به [[پیامبر اکرم]] {{صل}} معتقدند که ارسطو [[پیامبر]] بوده است. <ref>تفسیر صدرالمتألهین، ج ۳، ص۱۰۵. </ref> از سوی دیگر آغاز پیدایش [[فلسفه]] را از هِرمِس دانسته، او را به [[لقب]] «والد [[حکما]]» ملقب کرده و معتقدند که وی همان [[حضرت]] [[ادریس]] {{ع}} است،<ref>نک: رسالة فی الحدوث، ص۱۵۳؛ تفسیر موضوعی، ج ۶، ص۲۳۶. </ref> بنابراین فلسفه را دانشی می‌‌دانند که از [[پیامبران الهی]] گرفته شده است، از این رو فلسفه و [[عرفان نظری]] را [[تفسیر]] انفسی [[قرآن مجید]] می‌‌دانند. <ref>تمهید القواعد، ص۹، ۳۰؛ مجموعه مقالات، ص۵۹ و برای نقد آن نک: شرح فصوص الحکم، ص۴۸۹. </ref> از دیگر اسباب روی آوردن به [[تفسیر فلسفی]]، اشتراک فلسفه و [[دانش]] تفسیر در برخی از مسائل است، چنان که در [[مباحث اعتقادی]] مربوط به [[خداشناسی]] و [[توحید ذاتی]]، صفاتی و افعالی، [[اسما]] و [[صفات خداوند]]، [[تسبیح]] موجودات، [[صفات پیامبران]] {{ع}}، مباحث مربوط به نفس و [[معاد]]، [[انسان‌شناسی]] و [[جهان‌شناسی]] و... هم [[مفسران]] باید به شرح و تبیین و تحلیل و [[اثبات]] بپردازند و هم فیلسوفان و قهراً رویکرد [[فلسفی]] در تفسیر این گونه [[آیات]] پدید می‌‌آید. افزون بر آنکه تفسیر و فلسفه در غرض و [[هدف]] اشتراک دارند و هریک در پی [[شناخت خداوند]] و [[افعال]] و [[کلام الهی]] هستند، چنان که مسائلی از [[علوم قرآن]] نیز بین این دو مشترک‌اند؛ مانند بحث از کیفیت [[وحی]] و [[نزول]] [[فرشته]] و کیفیت [[ارتباط]] عالم ماده با مجردات. ضمن آنکه ایجاد [[آشتی]] بین [[دین]] و فلسفه و عدم [[تعارض]] آنها خود هدف والایی است که [[فلاسفه]] [[مسلمان]] و حتی غیر مسلمان از قدیم به آن توجه داشته‌اند.