الف باب در حدیث: تفاوت میان نسخهها
←روایات "الف باب"
(صفحهای تازه حاوی «==روایات "الف باب"== #در حدیثی ابوبصیر می گوید:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 1...» ایجاد کرد) |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
==مقدمه== | |||
*روایات مشهور به الف باب از روایات پر تعدادی است که بیانگر یکی از منابع و مـجاری علوم ائمه(علیهم السلام) است. بر خلاف سایر مجاری علوم اهل بیت(علیهم السلام) کـه طـرح و تـبیین آن بیشتر در زمان امام باقر(علیه السلام) و به صورت گستردهتر در زمان امام صادق(علیه السلام) رخ نمایانده اسـت، روایـات الف باب در موارد متعددی از زبـان امـیرالمؤمنین(علیه السلام) و برخی از صحابه پیامبر و تعدادی از همسران ایـشان بـیان و یا نـقل شـده اسـت، هر چند تبیین حـقایق و جزییاتی از آن در دوره امام صادق(علیه السلام) پدیدار شده است. <ref>شاکر، محمدتقی، پژوهشی در روایات الف باب، مجلۀ علوم حدیث، ش 66، ص 158</ref> | |||
==روایات "الف باب"== | ==روایات "الف باب"== | ||
#در حدیثی ابوبصیر می گوید:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 1، ص 239</ref> «دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) فَقُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّي أَسْأَلُكَ عَنْ مَسْأَلَةٍ هَاهُنَا أَحَدٌ يَسْمَعُ كَلَامِي قَالَ: فَرَفَعَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) سِتْراً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ بَيْتٍ آخَرَ فَاطَّلَعَ فِيهِ ثُمَّ قَالَ: يَا أَبَا مُحَمَّدٍ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ قَالَ: قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ شِيعَتَكَ يَتَحَدَّثُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) عَلَّمَ عَلِيّاً(علیه السلام) بَاباً يُفْتَحُ لَهُ مِنْهُ أَلْفُ بَابٍ قَالَ: فَقَالَ: يَا أَبَا مُحَمَّدٍ عَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) عَلِيّاً(علیه السلام) أَلْفَ بَابٍ يُفْتَحُ مِنْ كُلِّ بَابٍ أَلْفُ بَابٍ قَالَ: قُلْتُ هَذَا وَ اللَّهِ الْعِلْم... .»<ref>ر.ک. مظفر، محمد حسین، پژوهشی در باب علم امام، ص 79 ـ 82؛ عرفانی، محمد نظیر، بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین، ص 181؛ غلامی، اصغر، آفاق علم امام در الکافی، وبگاه بیان معرفت</ref> | #در حدیثی ابوبصیر می گوید:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 1، ص 239</ref> «دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) فَقُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّي أَسْأَلُكَ عَنْ مَسْأَلَةٍ هَاهُنَا أَحَدٌ يَسْمَعُ كَلَامِي قَالَ: فَرَفَعَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) سِتْراً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ بَيْتٍ آخَرَ فَاطَّلَعَ فِيهِ ثُمَّ قَالَ: يَا أَبَا مُحَمَّدٍ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ قَالَ: قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ شِيعَتَكَ يَتَحَدَّثُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) عَلَّمَ عَلِيّاً(علیه السلام) بَاباً يُفْتَحُ لَهُ مِنْهُ أَلْفُ بَابٍ قَالَ: فَقَالَ: يَا أَبَا مُحَمَّدٍ عَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) عَلِيّاً(علیه السلام) أَلْفَ بَابٍ يُفْتَحُ مِنْ كُلِّ بَابٍ أَلْفُ بَابٍ قَالَ: قُلْتُ هَذَا وَ اللَّهِ الْعِلْم... .»<ref>ر.ک. مظفر، محمد حسین، پژوهشی در باب علم امام، ص 79 ـ 82؛ عرفانی، محمد نظیر، بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین، ص 181؛ غلامی، اصغر، آفاق علم امام در الکافی، وبگاه بیان معرفت</ref> | ||
| خط ۵: | خط ۷: | ||
#مؤید دیگر این گفتار پاسخ امام کاظم(علیه السلام) به چگونگی آگاهی و دانش ائمه است، در حالی که پس از پیامبر نبی دیگر نبوده است و اهل بیت(علیهم السلام) نیز درجه نبوت نداشتهاند؟ حضرت با اشاره به آیۀ: «لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ»<ref>سورۀ قیامت، آیۀ 16</ref> میفرماید: «آنچه را پیامبر به امر الهی برای دیگران به زبان نیاورد، ما را مخصوص به آن فرمود. از این رو از میان اصحاب خود تنها با علی به نجوا مینشست و پس از نزول آیۀ «وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ»<ref>سوره حاقه، آیه۱۲</ref> پیامبر(صلی الله علیه و آله) خطاب به اصحابشان فرمود: «از خدا خواستهام آن را گوش تو قرار دهد.» آنگاه حضرت، گفتار امام علی(علیه السلام) در مسجد کوفه «عَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) عَلِیّاً أَلْفَ بَابٍ یَفْتَحُ کُلُّ بَابٍ أَلْفَ بَاب» را، از مکنون سرّ و امور اختصاص یافته به حضرت میداند که پس از ایشان تنها امامان(علیهم السلام) آن را به ارث بردهاند<ref>فیض کاشانی، الوافی، ج ۳، ص ۷۷۵ ـ ۷۷۶</ref>.<ref>ر.ک. شاکر، محمد تقی، بهرامی، علیرضا، واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش 26، ص 142</ref> | #مؤید دیگر این گفتار پاسخ امام کاظم(علیه السلام) به چگونگی آگاهی و دانش ائمه است، در حالی که پس از پیامبر نبی دیگر نبوده است و اهل بیت(علیهم السلام) نیز درجه نبوت نداشتهاند؟ حضرت با اشاره به آیۀ: «لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ»<ref>سورۀ قیامت، آیۀ 16</ref> میفرماید: «آنچه را پیامبر به امر الهی برای دیگران به زبان نیاورد، ما را مخصوص به آن فرمود. از این رو از میان اصحاب خود تنها با علی به نجوا مینشست و پس از نزول آیۀ «وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ»<ref>سوره حاقه، آیه۱۲</ref> پیامبر(صلی الله علیه و آله) خطاب به اصحابشان فرمود: «از خدا خواستهام آن را گوش تو قرار دهد.» آنگاه حضرت، گفتار امام علی(علیه السلام) در مسجد کوفه «عَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) عَلِیّاً أَلْفَ بَابٍ یَفْتَحُ کُلُّ بَابٍ أَلْفَ بَاب» را، از مکنون سرّ و امور اختصاص یافته به حضرت میداند که پس از ایشان تنها امامان(علیهم السلام) آن را به ارث بردهاند<ref>فیض کاشانی، الوافی، ج ۳، ص ۷۷۵ ـ ۷۷۶</ref>.<ref>ر.ک. شاکر، محمد تقی، بهرامی، علیرضا، واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش 26، ص 142</ref> | ||
#عبدالله بن عمر<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، خصال، ج ۲، ص ۶۴۳، ح ۲۳</ref> نیز در گزارش خود از لحظات پایانی عمر پیامبر(صلی الله علیه و آله)، به مسئله خلوت حضرت با امیرالمؤمنین(علیه السلام) اشاره و مسئلۀ الف باب را مطرح و آنگاه نقل میکند، وقتی از حضرت پرسیده شد آیا آنچه را دریافت نمودی حفظ نمودی، ایشان در جواب با تایید آن، به عمق این ادراک با عبارت "و عقلته" اشاره میفرماید.<ref>ر.ک. شاکر، محمد تقی، بهرامی، علیرضا، واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش 26، ص 142</ref> | #عبدالله بن عمر<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، خصال، ج ۲، ص ۶۴۳، ح ۲۳</ref> نیز در گزارش خود از لحظات پایانی عمر پیامبر(صلی الله علیه و آله)، به مسئله خلوت حضرت با امیرالمؤمنین(علیه السلام) اشاره و مسئلۀ الف باب را مطرح و آنگاه نقل میکند، وقتی از حضرت پرسیده شد آیا آنچه را دریافت نمودی حفظ نمودی، ایشان در جواب با تایید آن، به عمق این ادراک با عبارت "و عقلته" اشاره میفرماید.<ref>ر.ک. شاکر، محمد تقی، بهرامی، علیرضا، واکاوی نگاه فریقین به احادیث هزار درب دانش، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش 26، ص 142</ref> | ||
==نکاتی از روایات "الف باب"== | ==نکاتی از روایات "الف باب"== | ||
*روایات الف باب مشتمل بر نکات متعددی است که به برخی از آنها اشاره می شود: | *روایات الف باب مشتمل بر نکات متعددی است که به برخی از آنها اشاره می شود: | ||